Bestuursrecht overig

Wet hersteloperatie toeslagen. De aanvraag voor compensatie is afgewezen omdat eiseres die te laat heeft…

Rechtbank Rotterdam, 8 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 8 oktober 2026 heeft de Rechtbank Rotterdam in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Rotterdam
Zittingsplaats
Rotterdam
Datum uitspraak
8 oktober 2026
Datum publicatie
5 november 2026
Zaaknummer
ROT 25/4679
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBROT:2026:15406
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Wet hersteloperatie toeslagen. De aanvraag voor compensatie is afgewezen omdat eiseres die te laat heeft ingediend. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de termijnoverschrijding van eiseres niet verschoonbaar is. Beroep ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK ROTTERDAM

Bestuursrecht

zaaknummer: ROT 25/4679


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 8 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiseres] , uit [woonplaats] , eiseres

(gemachtigde: mr. L. Hofman),

en

Dienst Toeslagen

(gemachtigde: [gemachtigde] ).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres voor compensatie op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) omdat zij deze te laat heeft ingediend. Eiseres is het niet eens met dit besluit omdat zij vindt dat zij door verschillende persoonlijke omstandigheden niet in staat is geweest zich eerder aan te melden. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de termijnoverschrijding van eiseres niet verschoonbaar is. Eiseres krijgt dus geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Procesverloop

2. Eiseres heeft op 21 oktober 2024 een aanvraag ingediend voor compensatie op grond van de Wht. De Dienst Toeslagen heeft deze aanvraag met het besluit van 20 december 2024 afgewezen. Met het bestreden besluit van 22 mei 2025 op het bezwaar van eiseres is de Dienst Toeslagen bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.

2.1.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. De Dienst Toeslagen heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

2.2.

De rechtbank heeft eiseres bij brief van 26 juni 2026 een nadere vraag gesteld. Eiseres heeft hier bij brief van 23 juli 2026 op gereageerd. Op 24 augustus 2026 heeft de rechtbank per e-mail aan eiseres wederom enkele vragen gesteld. Eiseres heeft hier in een ‘aanvulling beroepschrift’ van 26 augustus 2026 op gereageerd.

2.3.

De rechtbank heeft het beroep op 27 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de Dienst Toeslagen. Eiseres is niet verschenen.

Beoordeling door de rechtbank

De reactie van eiseres van 26 augustus 2026

3. Bij e-mail van 24 augustus 2026 heeft de rechtbank eiseres, in aanloop naar de zitting van 27 augustus 2026, enkele vragen gesteld ten aanzien van het door eiseres gestelde schuldsaneringstraject. In een ‘aanvulling beroepschrift’ van 26 augustus 2026 heeft eiseres hierop gereageerd. Eiseres heeft daarbij ook nadere gronden ingediend, dan wel haar eerdere gronden aangevuld. Op de zitting heeft de Dienst Toeslagen het standpunt ingenomen dat het indienen van de nadere gronden in strijd is met de goede procesorde. Hoewel de Dienst Toeslagen kennis heeft kunnen nemen van het stuk, heeft eiseres verwezen naar jurisprudentie waar de Dienst Toeslagen zich niet adequaat in heeft kunnen verdiepen.

4. Op grond van artikel 8:58, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht kunnen partijen tot tien dagen voor de zitting nadere stukken indienen. De rechtbank constateert dat eiseres met haar stuk van 26 augustus 2026 -één dag voor de zitting- naast het beantwoorden van de vraag van de rechtbank, haar gronden heeft aangevuld en enkele nieuwe gronden heeft aangevoerd. Nu de Dienst Toeslagen heeft aangegeven niet adequaat op de nieuwe gronden te kunnen reageren, acht de rechtbank het indienen van de nieuwe gronden in strijd met de goede procesorde. Niet is gebleken dat eiseres niet in de gelegenheid was om deze gronden eerder in te dienen. Voor zover eiseres haar eerdere gronden uitsluitend heeft willen aanvullen, heeft eiseres op de zitting de gelegenheid gehad haar gronden nader te motiveren.

Het bestreden besluit

5. De Dienst Toeslagen heeft het bestreden besluit als volgt gemotiveerd. Op grond van artikel 2.1, eerste lid, van de Wht was aanmelding voor een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag mogelijk tot en met 2 januari 2024. Eiseres heeft zich pas op 21 oktober 2024 aangemeld bij de Dienst Toeslagen. Dat is te laat. De persoonlijke omstandigheden die eiseres heeft aangevoerd, maken niet dat sprake is van een bijzondere situatie die maakt dat eiseres zich niet tijdig heeft kunnen aanmelden.

Standpunt eiseres

6. Eiseres voert in beroep aan dat de Dienst Toeslagen haar aanvraag alsnog in behandeling had moeten nemen gelet op haar persoonlijke omstandigheden. Eiseres heeft een zorgkind dat veel tijd en aandacht vereist. Daarnaast werkt zij fulltime en heeft zij geen externe hulp of opvang voor haar kind. Eiseres kampt met een depressie en zij heeft in de schuldsanering gezeten. Ook in 2023 kampte zij met deze depressie en was zij mentaal uitgeput. Het aanmelden voor een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag is nooit prioriteit geweest, aangezien de kinderopvangtoeslagaffaire voor eiseres een diep trauma is geworden, waar zij liever niet aan herinnerd wordt. Ook voelt eiseres zich onvoldoende gehoord door de Dienst Toeslagen, nu slechts telefonisch enkele minuten naar haar situatie is gevraagd. Bovendien heeft eiseres tot op heden geen rechtsbijstand gehad, waardoor het haar niet verweten kan worden dat zij het belang van een termijn niet op waarde kan schatten. Daarnaast zijn bij het besluit van de Dienst Toeslagen geen derden gemoeid wiens belangen negatief kunnen worden beïnvloed bij een herbeoordeling. De Dienst Toeslagen heeft de betrokken belangen van eiseres onvoldoende afgewogen, waardoor het bestreden besluit onevenredig is.

De beoordeling

7. De rechtbank beoordeelt of de Dienst Toeslagen de aanvraag van eiseres heeft mogen afwijzen op de grond dat deze te laat is ingediend.

7.1.

Een aanvraag voor compensatie in de zin van artikel 2.1, eerste lid, van de Wht moest voor 1 januari 2024 zijn ingediend. Deze aanvraagtermijn is door de wetgever dwingend geformuleerd. Een motie om de aanvraagtermijn te schrappen is door de Tweede Kamer verworpen. Het kabinet achtte de termijn van ruim drie jaar redelijk en stelde dat het schrappen van de aanmelddatum tot ongewenste effecten leidt omdat dit tot gevolg zou hebben dat ouders die zich al hebben aangemeld, langer moeten wachten.

7.2.

Dat laat onverlet dat het kabinet wel van mening was dat ouders die zich in een bijzondere situatie bevinden waardoor het niet mogelijk was zich eerder aan te melden en ouders die zich in een schrijnende situatie bevinden, de kans moeten hebben hun zaak te laten beoordelen. Daarom moet volgens het kabinet in gevallen waarin er omstandigheden zijn die een geldige reden kunnen vormen voor een te late aanmelding, beoordeeld worden of er sprake is van een verschoonbare termijnoverschrijding. De ouder dient dan aan te geven waarom het niet is gelukt om zich tijdig aan te melden en in welke schrijnende situatie de ouder zich bevindt. De mogelijkheid om af te wijken van de aanmeldtermijn volgt uit de hardheidsclausule, waarin de mogelijkheid is geboden om van de gestelde termijn af te wijken voor zover de toepassing gelet op het doel of de strekking ervan zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

7.3.

De rechtbank acht voor de toepassing van de hardheidsclausule mede de uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) van 30 januari 2024 van belang. Uit deze uitspraken volgt dat er bij de beoordeling van de verschoonbaarheid van een termijnoverschrijding meer rekening moet worden gehouden met bijzondere omstandigheden die de betrokken aanvrager betreffen. Daarbij valt te denken aan persoonlijke omstandigheden, zoals psychisch onvermogen, ernstige ziekte of een ongeval, en aan externe omstandigheden die voor overbelasting of stress bij de aanvrager zorgen. Omdat het bij de Wht om een eenmalige aanvraag gaat waarin herstel van door de overheid toegebracht onrecht centraal staat, is een zeer terughoudende uitleg van de hardheidsclausule niet passend. De rechtbank dient per concreet geval te toetsen of, gelet op de aard van deze bijzondere regeling, de mate van termijnoverschrijding en de door de betreffende ouder genoemde redenen, de termijnoverschrijding verschoonbaar is.

7.4.

Met het toepassen van de hardheidsclausule wordt een uitzondering gemaakt op de gebruikelijke toepassing van de regel. Dat betekent dat degene die er een beroep op doet, in ieder geval inzichtelijk moet maken waar de bijzonderheid of schrijnendheid die maken dat de aanvrager geen of slechts een gering verwijt kan worden gemaakt, in zijn of haar situatie uit bestaat, en dit zo concreet mogelijk dient te onderbouwen.

7.5.

De rechtbank ziet allereerst geen aanleiding om te oordelen dat de Dienst Toeslagen de persoonlijke omstandigheden van eiseres onvoldoende heeft onderzocht. Na haar aanmelding is eiseres meermaals gebeld door de Dienst Toeslagen om haar aanvraag toe te lichten. Nadat eiseres bezwaar had gemaakt tegen het primaire besluit, is eiseres ook gehoord op een hoorzitting door de Dienst Toeslagen. Hoewel de rechtbank het vervelend vindt dat eiseres zich kennelijk onvoldoende gehoord heeft gevoeld, heeft de Dienst Toeslagen voldoende onderzoek gedaan.

7.6.

Naar het oordeel van de rechtbank zijn er verder in het geval van eiseres geen zodanig bijzondere omstandigheden die afwijking van de aanmeldtermijn op grond van de hardheidsclausule rechtvaardigen. De rechtbank begrijpt dat eiseres de afgelopen jaren een lastige tijd heeft doorgemaakt, onder andere doordat zij een kind heeft dat veel zorg nodig heeft, depressieve klachten had, een goede kennis is verloren en in de schuldsanering terecht is gekomen. Eiseres heeft echter geen van de door haar aangevoerde omstandigheden met stukken onderbouwd. Zo is, ook na een vraag van de rechtbank daarover, onvoldoende duidelijk geworden wanneer eiseres van welke vorm van schuldhulpverlening gebruik heeft gemaakt. Ook is, eveneens na een vraag van de rechtbank daarover, geen informatie ontvangen over de medische behandeling die eiseres momenteel stelt te ondergaan. Daar komt bij dat uit de persoonlijke omstandigheden onvoldoende blijkt waarom eiseres, bijvoorbeeld in 2023, niet in staat zou zijn geweest zich aan te melden voor een herbeoordeling, en ook niet wat er in de situatie van eiseres is gewijzigd wat maakte dat eiseres zich op 21 oktober 2024 wél heeft kunnen aanmelden. De rechtbank neemt daarbij mee dat eiseres zich op een laagdrempelige manier kon aanmelden voor een herbeoordeling. Dat zij op dat moment niet werd bijgestaan door een advocaat, maakt het oordeel van de rechtbank daarom niet anders.

7.7.

Het beroep van eiseres op het evenredigheidsbeginsel slaagt ook niet. Artikel 6.1, eerste lid, van de Wht, waarin de aanvraagtermijn staat, is onderdeel van een wet in formele zin en mag vanwege het toetsingsverbod niet aan het evenredigheidsbeginsel worden getoetst. Dit is slechts anders als zich bijzondere omstandigheden voordoen die niet volledig zijn verdisconteerd in de afweging van de wetgever. Eiseres heeft in dit verband gewezen op de grote en zeer nadelige gevolgen voor de toeslagouder die zich te laat heeft aangemeld en door de afgebakende aanvraagtermijn niet meer als gedupeerde van de toeslagenaffaire kan worden erkend. Deze gevolgen moeten naar het oordeel van de rechtbank verdisconteerd worden geacht in de bewuste keuze van de wetgever voor een ruime aanmeldperiode van ongeveer drieënhalf jaar en de mogelijkheid om daarvan op grond van persoonlijke, schrijnende omstandigheden af te wijken op grond van de hardheidsclausule. Zoals uit de voorgaande overwegingen blijkt, had de Dienst Toeslagen in dit geval geen gebruik hoeven te maken van de hardheidsclausule.

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiseres geen gelijk krijgt. De Dienst Toeslagen mocht de aanvraag om compensatie op grond van de Wht afwijzen. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A.J. van Spengen, rechter, in aanwezigheid van mr. W.D.F. Oskam, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 8 oktober 2026.

De griffier is verhinderd om

de uitspraak te ondertekenen.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 17 juli 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2853. Artikel 6.1, eerste lid, van de Wht. Brief van de Staatssecretaris van Financiën, Toeslagen en Douane van 24 november 2023, kenmerk [kenmerk] , pagina 3. Artikel 9.1, eerste lid, van de Wht. Zie de uitspraken van het CBb van 30 januari 2024, ECLI:NL:CBB:2024:31, ECLI:NL:CBB:2024:32, ECLI:NL:CBB:2024:33 en ECLI:NL:CBB:2024:34. Vergelijk de uitspraken van de rechtbank Rotterdam van 16 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:15271 en ECLI:NL:RBROT:2025:15272. Zie de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5507.