Vreemdelingenrecht

Grensdetentie – screening en asielgrensprocedure – onjuist vinkje – lichter middel – medische gesteldheid.

Rechtbank Den Haag, 5 november 2026

Zaakgegevens

Op 5 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Zwolle
Datum uitspraak
5 november 2026
Datum publicatie
5 november 2026
Zaaknummer
NL26.64551
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32562
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Grensdetentie – screening en asielgrensprocedure – onjuist vinkje – lichter middel – medische gesteldheid.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Zwolle

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.64551


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser], V-nummer: [V-nummer], eiser,

(gemachtigde: mr. D. van Elp),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. S.J. de Vries).

Procesverloop

Bij besluit van 24 oktober 2026 (het bestreden besluit) is aan eiser met toepassing van artikel 6, derde lid, van de Vw een vrijheidsontnemende maatregel opgelegd.

De minister heeft de rechtbank op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw van het besluit tot oplegging van de vrijheidsontnemende maatregel in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 3 november 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen R. Rahim Ali. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Overwegingen

1. Indien de rechtbank bij de beoordeling van het beroep van oordeel is dat de toepassing of tenuitvoerlegging van de maatregel in strijd is met de Vw dan wel bij afweging van alle daarbij betrokken belangen niet gerechtvaardigd is, verklaart zij op grond van artikel 94, zesde lid, van de Vw het beroep gegrond.

2. Op grond van artikel 5.1a van het Vb wordt een vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw opgelegd in het kader van het grensbewakingsbelang. Deze wordt niet opgelegd of voortgezet indien sprake is van bijzondere individuele omstandigheden die vrijheidsontneming onevenredig bezwarend maken.
Screening en asielgrensprocedure
3. Eiser stelt dat vrijheidsontneming in verband met de screeningsprocedure en vrijheidsontneming in verband met de asielgrensprocedure niet op hetzelfde moment de grondslag kunnen zijn voor een en dezelfde vrijheidsontnemende maatregel. De verplichte screening moet volgens eiser zijn beëindigd voordat de grensdetentie mag worden opgelegd. In dit kader verwijst eiser naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Roermond, van 15 september 2026.
3.1. De rechtbank constateert met eiser dat in de vrijheidsontnemende maatregel een kruisje is gezet bij vrijheidsontneming ten aanzien van de screeningsprocedure en vrijheidsontneming ten aanzien van de asielgrensprocedure (op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw). Deze omstandigheden kunnen niet naast elkaar bestaan. Uit artikel 1, aanhef en onder a, van de Screeningsverordening volgt immers dat vreemdelingen die aan de buitengrens om internationale bescherming verzoeken, worden gescreend voordat zij naar een passende procedure worden doorverwezen. Hierin ziet de rechtbank echter geen reden om de grensdetentie onrechtmatig te achten. In dit kader verwijst de rechtbank naar de uitspraak van de Afdeling van 2 september 2026. Uit deze uitspraak volgt dat artikel 6 derde lid Vw namelijk zowel in een grondslag voor grensdetentie tijdens de screening als tijdens de asielgrensprocedure voorziet. Bovendien heeft de minister ter zitting toegelicht dat het kruisje bij vrijheidsontneming ten aanzien van de screeningsprocedure ten onrechte is aangevinkt, omdat de screening al was afgerond alvorens de vrijheidsontnemende maatregel is opgelegd. Dat de minister deze kruisjes ten onrechte blijft aanvinken, zoals eiser ter zitting aanvullend heeft betoogd, leidt thans niet tot een ander oordeel en ook niet tot een schending van de belangen van eiser. Eiser wist welke maatregel aan hem werd opgelegd, want hij had immers de screeningsprocedure al doorlopen. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Medische situatie
4. Eiser stelt dat in de procedure voorafgaand aan, tijdens en na de oplegging van de maatregel als ook in de maatregel zelf onvoldoende rekening is gehouden met de medische problematiek die door hem is aangekaart. Eiser heeft geen huidklachten, maar hartklachten. Eiser had ook bewijs van die hartklachten bij zich in de vorm van een (onvertaald) Russisch document. De minister dient op grond van artikel 12 van de Screeningsverordening een voorlopige medische controle te verrichten en voorlopig te beoordelen of eiser kwetsbaar is. Daarvan is niet gebleken. In het dossier zit een proces- verbaal van bevindingen van een screening die heeft plaatsgevonden op 24 oktober 2026 om 08.05 uur, waarbij geen informatie gevoegd zit dat een medische beoordeling heeft plaatsgevonden. Het voorgaande zou betekenen dat de eerste medische check heeft plaatsgevonden toen de maatregel reeds was opgelegd en eiser was overgebracht naar het detentiecentrum. Op 26 oktober is tijdens de screening bij de IND wel gevraagd naar de behoefte aan speciale hulp. Eiser heeft toen aangegeven dat hij hartproblemen en paniekaanvallen heeft. Hij heeft medicijnen die hij continu moet innemen.
4.1. De rechtbank stelt vast, zoals door de minister ter zitting naar voren is gebracht, dat de screeningsprocedure was afgerond voorafgaand aan het opleggen van de maatregel.
De minister heeft ter zitting aangegeven dat de medische controle heeft plaatsgevonden op het JCS. Verder overweegt de rechtbank dat eiser de wijze waarop de screening is uitgevoerd, waaronder de voorlopige medische controle, aan de orde kan stellen in een eventueel beroep tegen de beslissing op zijn asielaanvraag. De rechtbank is dan ook van oordeel dat in deze procedure niet kan worden beoordeeld of de screeningsprocedure juist is doorlopen. Wat eiser in dit kader heeft aangevoerd, zal de rechtbank dan ook buiten bespreking laten. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Lichter middel
5. Eiser stelt in aanvulling op wat hij hiervoor heeft gesteld onder het kopje ‘medische situatie’ dat, doordat geen goede medische controle is uitgevoerd bij de oplegging van de maatregel, dit ook niet ten volle betrokken kon worden bij de beoordeling of de oplegging van de maatregel gerechtvaardigd was of dat een lichter middel had moeten worden opgelegd. Dat zijn de gevolgen van het niet (deugdelijk) uitvoeren van een medische controle.
5.1. De rechtbank stelt voorop dat eiser in bewaring is gesteld op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw. De maatregel kan worden opgelegd in het kader van het grensbewakingsbelang. Uit vaste rechtspraak volgt dat het grensbewakingsbelang in beginsel steeds het opleggen van een vrijheidsontnemende maatregel vereist, omdat een minder dwingende maatregel tot gevolg heeft dat toegang tot Nederland wordt verkregen. Hiervan wordt slechts in bijzondere gevallen afgeweken. Het grensbewakingsbelang kan daarom in beginsel enkel worden veiliggesteld met het opleggen van een vrijheidsbeperkende maatregel. De rechtbank overweegt daarbij dat niet in geschil is dat eiser aan de buitengrens een verzoek om internationale bescherming heeft ingediend terwijl hij niet aan de toegangsvoorwaarden voldeed. Daarmee is voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw. De rechtbank onderschrijft het algemene uitgangspunt dat het opleggen van de maatregel van grensdetentie geen automatisme moet zijn, maar juist het resultaat van de toepassing van een bevoegdheid. Dat betekent dat de minister ook moet kunnen besluiten om de maatregel van grensdetentie achterwege te laten. De minister dient steeds te beoordelen of met een lichter middel kan of moet worden volstaan, ook al geeft hij dan het grensbewakingsbelang prijs. De vaststelling dat de grensdetentie nodig is om het grensbewakingsbelang te dienen en dat dit belang ook zwaar weegt, betekent dan ook niet dat automatisch de vrijheidsontnemende maatregel van grensdetentie is opgelegd of dat er een automatische koppeling is tussen het grensbewakingsbelang en het opleggen van grensdetentie. De minister moet immers nog steeds beoordelen of eiser detentieongeschikt is en de grensdetentie wegens bijzondere individuele omstandigheden onevenredig bezwarend is.
5.1.1. De rechtbank stelt vast dat uit het (op ambtseed opgemaakte) proces-verbaal van gehoor voorafgaand aan het opleggen van de maatregel, de minister eiser heeft gevraagd naar bijzondere (medische) omstandigheden in het kader van een lichter middel. Eiser heeft hierop geantwoord dat hij huidklachten heeft waarvoor hij geen medicatie gebruikt. De vraag aan het eind van het gehoor of er andere omstandigheden zijn die aanleiding geven om aan eiser alsnog toegang te verlenen tot Nederland en hem de gelegenheid te stellen om zijn asielaanvraag in vrijheid te doorlopen heeft eiser ontkennend beantwoord. De minister heeft zich ten aanzien van de tijdens het gehoor genoemde huidklachten gemotiveerd op het standpunt gesteld dat deze klachten niet leiden tot toepassing van een lichter middel, omdat er passende medische zorg in het detentiecentrum aanwezig is.
Ter zitting is door de gemachtigde van eiser opgemerkt dat eiser hartklachten heeft (zoals ook zou volgen uit een (niet vertaalde) document in de Russische taal) en geen huidklachten en dat hij daar wel een behandeling voor krijgt in de vorm van medicatie. Dat heeft eiser namelijk verklaard bij de IND. Eiser vermoedt dat het onjuist in het proces-verbaal is opgenomen.
De rechtbank is van oordeel dat in principe wordt uitgegaan van de juistheid van de inhoud van een op ambtseed opgemaakt proces-verbaal en ziet in dit geval in wat is aangevoerd geen aanleiding voor twijfel aan de inhoud van het proces-verbaal. Daar komt bij dat al zou de rechtbank aannemen dat eiser tijdens het gehoor zou hebben verklaard dat hij hartklachten heeft gehad waarvoor hij geen medicatie meer krijgt – en dat dit vervolgens dus niet correct is opgeschreven – dan is nog niet gebleken dat eiser daardoor detentieongeschikt is of dat de maatregel voor hem onevenredig bezwarend is. De minister heeft dan ook voldoende gemotiveerd dat in dit geval het grensbewakingsbelang zwaarder weegt en ertoe leidt dat geen lichter middel wordt toegepast.
Dat eiser eerst ná het opleggen van de maatregel tegenover de IND zou hebben verklaard hartproblemen te hebben en wel medicatie te gebruiken – wat de rechtbank overigens niet leest in het rapport van het gehoor – maakt het voorgaande niet anders. Ook verder is niet gebleken dat er bijzondere individuele omstandigheden zijn die vrijheidsontneming onevenredig bezwarend maken. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
De rechtbank merkt tot slot nog op dat eiser ter zitting heeft verklaard ook maagproblemen te hebben waarvoor hij medicatie nodig heeft en een dieet zou moeten volgen. Volgens eiser heeft hij inmiddels van de arts in het JCS de medicatie gekregen, maar is het niet mogelijk om het dieet te volgen. De rechtbank adviseert eiser om zich nogmaals te wenden tot de medische dienst of de directeur van het JCS om dit nogmaals onder de aandacht te brengen.


Ambtshalve toets

6. Ook los van de door eiser aangevoerde beroepsgronden, ziet de rechtbank geen grond voor het oordeel dat de grensdetentie tot het moment van sluiten van het onderzoek op enig moment onrechtmatig was.
Conclusie

7. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

8. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. R.P. van Eerde, rechter, in aanwezigheid van
D.K. Bloemers, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.

Vreemdelingenwet 2000 (Vw). Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb). ECLI:NL:RBDHA:2026:26835. Zie de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van
2 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5077, rechtsoverweging 7 en 7.1..
Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND). Justitieel Complex Schiphol (JCS). Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 22 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6799. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 2 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1409. Op pagina 4 van het rapport staat dat eiser een aangeboren ruis in zijn hart heeft en dat hij naar een arts in het JCS is geweest en dat hij medicijnen heeft gekregen voor zijn maag. Vgl. de het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858.