Vreemdelingenrecht

Bewaring op grond van artikel 59a van de Vw. De minister heeft in de maatregel van bewaring ten onrechte geen…

Rechtbank Den Haag, 11 november 2026

Zaakgegevens

Op 11 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
11 november 2026
Datum publicatie
11 november 2026
Zaaknummer
NL26.66556
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33230
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring op grond van artikel 59a van de Vw. De minister heeft in de maatregel van bewaring ten onrechte geen refoulementsbeoordeling gemaakt, terwijl er al wel een overdrachtsbesluit is genomen. Beroep is gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.66556


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[naam] , eiser,

geboren op [geboortedatum] ,

van Algerijnse nationaliteit,

V-nummer: [v-nummer]

(gemachtigde: mr. H.J. Janse),

en

de minister van Asiel en Migratie, de minister

(gemachtigde: mr. L. Ploeger).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd op grond van artikel 59a van de Vw. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. De maatregel is van meet af aan onrechtmatig. Eiser krijgt daarom een schadevergoeding en een vergoeding van zijn proceskosten. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. De minister heeft eiser op 2 november 2026 op grond van artikel 59a van de Vw in bewaring gesteld en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 10 november 2026 op zitting behandeld. De gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister zijn verschenen. Eiser is niet verschenen. Hij heeft voorafgaand aan de zitting een afstandsverklaring ondertekend en daarmee afstand gedaan van zijn recht om te worden gehoord. De rechtbank heeft het onderzoek op de zitting gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan de vreemdeling op wie de AMbV van toepassing is in bewaring stellen met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat. Bewaring is alleen aan de orde als er een onderduikrisico bestaat of als dat noodzakelijk is ter bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde. De maatregel kan alleen worden opgelegd wanneer er sprake is van een onderduikrisico, als ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen. Er moet een individuele beoordeling plaatsvinden van de situatie van de betrokken persoon. De bewaring moet evenredig zijn en er moeten geen andere, minder dwingende alternatieve maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast. De bewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, als deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de bewaring.

De maatregel van vreemdelingenbewaring

4. Volgens de minister is de bewaring nodig, omdat een concreet aanknopingspunt bestaat voor een overdracht als bedoeld in de AMbV en er een onderduikrisico bestaat.

4.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:
a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan;

r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

4.2.

De minister heeft de gronden in de maatregel nader gemotiveerd. Verder heeft de minister gemotiveerd waarom een minder dwingende maatregel (lichter middel) niet doeltreffend kan worden toegepast.

Refoulementsbeoordeling

5. De rechtbank toetst onder andere ambtshalve of bij de oplegging van de maatregel is voldaan aan het Adrar-arrest.

6. De minister heeft zich op de zitting op het standpunt gesteld dat er in dit geval is voldaan aan het Adrar-arrest. Volgens de minister heeft de Afdeling eerder geoordeeld dat er in het geval van een maatregel van bewaring op grond van artikel 59a van de Vw geen refoulementsbeoordeling hoeft plaats te vinden, tenzij is gebleken dat de lidstaat waarnaar de vreemdeling wordt overgedragen de internationale en/of Europese verdragen schendt.

7. De rechtbank overweegt als volgt. In de uitspraak van 12 februari 2026 gaat de Afdeling in op de gevolgen van het Adrar-arrest voor de minister en de bewaringsrechter, die de rechtmatigheid van de bewaring van een vreemdeling met het oog op diens uitzetting moeten toetsen. Uit die uitspraak volgt dat de minister, voordat de bewaringsmaatregel wordt opgelegd, moet nagaan of het beginsel van non-refoulement zich niet tegen de uitzetting verzet. Tijdens het gehoor moeten de vreemdeling daarom vragen worden gesteld hierover en het resultaat van het onderzoek en de voorbereiding moeten in de motivering van de maatregel worden vastgesteld.

7.1.

In de uitspraak van 12 juni 2026 heeft de Afdeling geoordeeld dat de minister bij een bewaringsmaatregel op grond van artikel 59a van de Vw geen refoulementbeoordeling hoefde te maken, omdat nog geen overdrachtsbesluit was genomen. De Afdeling heeft erop gewezen dat haar uitspraak van 12 februari 2026 en het Adrar-arrest gaan over de eerbiediging van het beginsel van non-refoulement in de situatie dat de minister een vreemdeling in bewaring stelt om een terugkeerbesluit uit te voeren (artikel 5 van de Terugkeerrichtlijn). De Afdeling heeft zich daarbij niet uitgelaten over de vraag of een refoulementsbeoordeling moet worden gemaakt in gevallen waarin de minister al een overdrachtsbesluit heeft genomen.

7.2.

De Afdeling heeft in diezelfde uitspraak van 12 juni 2026 evenwel ook overwogen dat een overdracht aan een andere lidstaat in het kader van de AMbV kan leiden tot een situatie die in strijd is met artikel 4 van het EU-Handvest. En ook het Hof heeft in meerdere arresten verduidelijkt dat artikel 4 van het EU-Handvest een algemene regeling is en dat het verbod op refoulement een absoluut karakter heeft.

7.3.

De rechtbank stelt vast dat de minister op 14 oktober 2026 een overdrachtsbesluit heeft genomen. Daarin is geoordeeld dat eiser wordt overgedragen aan Zwitserland. De rechtbank stelt verder vast dat de minister in de maatregel van bewaring heeft nagelaten om een refoulementsbeoordeling te maken.

7.4.

De rechtbank is van oordeel dat de minister bij het opleggen van de maatregel had moeten beoordelen of het beginsel van non-refoulement zich verzet tegen eisers overdracht aan Zwitserland gelet op het aan eiser opgelegde overdrachtsbesluit. De minister heeft dit ten onrechte niet gedaan. Door de refoulementsbeoordeling achterwege te laten, kan niet worden uitgesloten dat eiser in zijn specifieke geval in Zwitserland een reëel risico zal lopen op een behandeling in strijd met artikel 4 van het EU-Handvest. Dat er ten aanzien van Zwitserland in algemene zin mag worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel maakt dit niet anders. Er is hiermee sprake van een motiveringsgebrek.

7.5.

De rechtbank ziet in de Afdelingsuitspraak van 12 februari 2026 geen ruimte om een belangenafweging te maken. Het beroep is daarom gegrond en de maatregel is vanaf het moment van opleggen daarvan onrechtmatig. Gelet hierop laat de rechtbank de overige beroepsgronden onbesproken.

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep is gegrond en de maatregel van bewaring is vanaf het moment van opleggen daarvan onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van de maatregel met ingang van vandaag, 11 november 2026.

9. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen, omdat eiser van meet af aan onrechtmatig in bewaring heeft gezeten. Deze schadevergoeding bedraagt € 1.280,- (2 dagen in een politiecel x € 160,- en 8 dagen verblijf in een detentiecentrum x € 120,-).

10. Eiser krijgt een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,-. De rechtbank rekent 1 punt voor de kennisgeving en 1 punt voor het verschijnen op de zitting.

Beslissing

De rechtbank:

  • verklaart het beroep gegrond;

  • veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 1.280,-, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

  • veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. H. Hanssen - Telman, rechter, in aanwezigheid van

mr. V. Vegter, griffier en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.

De uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.

Hierna: de bewaring. Vreemdelingenwet 2000. Op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw. Asiel- en Migratiebeheer verordening. Zie artikel 44 van de AMbV, artikel 59a, eerste lid, van de Vw en artikel 5.6, eerste lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb). Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Dit staat in artikel 44, tweede lid, van de AMbV en artikel 59c, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59c, tweede lid, van de Vw. ECLI:EU:C:2025:647. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. ECLI:NL:RVS:2026:329. ECLI:NL:RVS:2026:3387. Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het Hof van Justitie van de Europese Unie. Zie bijvoorbeeld het arrest van het Hof van 16 februari 2017 in de zaak C.K. e.a. tegen Slovenië, C-578/16 PPU, ECLI:EU:C:2017:127, r.o. 63 tot en met 69. Zie ook de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 25 augustus 2026, ECLI:NL:RVS:2026:4927. Op basis van het Besluit proceskosten bestuursrecht. Met een waarde van € 934,- per punt en een wegingsfactor 1.