Vreemdelingenrecht
Grensdetentie 6, derde lid. Vermelding twee grondslagen maakt maatregel niet onrechtmatig. Niet ten onrechte…
Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:32295 · Rechtbank Den Haag · 20 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-32295
Zaakgegevens
Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 20 oktober 2026
- Datum publicatie
- 3 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.59729
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:32295
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Grensdetentie 6, derde lid. Vermelding twee grondslagen maakt maatregel niet onrechtmatig. Niet ten onrechte rechtsbijstand onthouden. Geen lichter middel. Ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.59729
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 oktober 2026 in de zaak tussen
[betrokkene] , v-nummer: [x] , de betrokkene
(gemachtigde: mr. M.L. Hoogendoorn),
en
de ambtenaar belast met de grensbewaking,
(gemachtigde: mr. A.N. Sap).
Procesverloop
Bij besluit van 6 oktober 2026 (het bestreden besluit) is aan de betrokkene met toepassing van artikel 6, derde lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) een vrijheidsontnemende maatregel opgelegd.
De minister heeft de rechtbank op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000 van het besluit tot oplegging van de vrijheidsontnemende maatregel in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door de betrokkene ingesteld beroep. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 13 oktober 2026 op zitting behandeld. De betrokkene heeft zich laten vertegenwoordigen door diens gemachtigde. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Overwegingen
1. Indien de rechtbank bij de beoordeling van het beroep van oordeel is dat de toepassing of tenuitvoerlegging van de maatregel in strijd is met de Vw 2000 dan wel bij afweging van alle daarbij betrokken belangen niet gerechtvaardigd is, verklaart zij op grond van artikel 94, zesde lid, van de Vw 2000 het beroep gegrond.
2. Op grond van artikel 5.5, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) wordt een vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 opgelegd in het kader van het grensbewakingsbelang. Deze wordt niet opgelegd of voortgezet indien sprake is van bijzondere individuele omstandigheden die vrijheidsontneming onevenredig bezwarend maken.
Twee grondslagen
3. In het besluit tot oplegging van de maatregel is zowel aangekruist dat de asielaanvraag van de betrokkene wordt behandeld in de asielgrensprocedure als dat het gaat om vrijheidsontneming in verband met de screening. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) heeft in de uitspraak van 2 september 2026 geoordeeld dat deze omstandigheden niet naast elkaar kunnen bestaan. Uit artikel 1, aanhef en onder a, van de Screeningsverordening volgt namelijk dat verzoekers die aan de buitengrens om internationale bescherming verzoeken, worden gescreend voordat zij naar een passende procedure worden doorverwezen. Dat betekent volgens de Afdeling niet dat de grensdetentie onrechtmatig is, omdat artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 voorziet in een grondslag voor grensdetentie tijdens zowel de screening als tijdens de asielgrensprocedure. Met dit laatste is de betrokkene het niet eens. Volgens de betrokkene is sprake van opvolgende en zelfstandige procedurele fases waarbij de screening, waar een voorlopige medische controle onderdeel van moet uitmaken, op grond van artikel 1, aanhef en onder a, van de Screeningsverordening afgerond had moeten zijn voordat de asielgrensprocedure kon aanvangen. Hij sluit hierbij aan bij de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Roermond, van 15 september 2026.
De rechtbank volgt het beroep van de betrokkene op de uitspraak van zittingsplaats Roermond niet. Uit artikel 43, eerste lid, aanhef en onder a, van de Procedureverordening en artikel 18, eerste en tweede lid, van de Screeningsverordening volgt niet dat de minister een betrokkene niet in de asielgrensprocedure mag opnemen voordat de screeningsprocedure is afgerond. Ook in de andere bepalingen hierover leest de rechtbank niet dat toepassing van de asielgrensprocedure pas is toegestaan na het doorlopen van alle stappen van de screeningsprocedure. Op grond van artikel 18, vijfde lid, van de Screeningsverordening wordt de screening ook beëindigd als de betrokkene naar een passende procedure voor internationale bescherming wordt doorverwezen, wat hier is gebeurd door de opname in de asielgrensprocedure. Artikel 12, tweede lid, van de Screeningsverordening bepaalt ook dat de voorlopige medische controle in die procedure deel uitmaakt van het medisch onderzoek tijdens de asielprocedure. De rechtbank vindt hierin steun voor het oordeel dat een voltooide screeningsprocedure geen noodzakelijke voorwaarde is om een betrokkene in een passende procedure zoals de asielgrensprocedure te plaatsen. Daar komt bij dat artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 voorziet in een grondslag voor grensdetentie tijdens zowel de screening als tijdens de asielgrensprocedure. Anders dan de rechtbank Roermond in voormelde uitspraak heeft overwogen ziet de rechtbank niet in waarom het gebruikmaken van één nationale wettelijke bepaling bij vrijheidsontneming op verschillende Unierechtelijke grondslagen afbreuk doet aan het verdedigingsbeginsel en de rechterlijke controle daarvan bemoeilijkt. De beroepsgrond slaagt niet.
Is de betrokkene ten onrechte rechtsbijstand onthouden?
4. De betrokkene voert aan dat hem ten onrechte geen rechtsbijstand is geboden ten tijde van de inbewaringstelling. Zeker omdat bij de betrokkene sprake is van psychische problemen, had dit aangeboden moeten worden.
Deze beroepsgrond slaagt niet. Er bestaat geen recht op bijstand van een advocaat voorafgaand aan de vrijheidsontneming op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw 2000. Daarna is de betrokkene gewezen op informatie over rechtsbijstand en heeft hij in het kader van de asielgrensprocedure een advocaat toegewezen gekregen. Daarmee is de mogelijkheid om rechtsbijstand te krijgen voldoende gewaarborgd.
Had de minister moeten volstaan met oplegging van een lichter middel?
5. De betrokkene voert aan dat de minister had moeten volstaan met oplegging van een lichter middel. De betrokkene wijst daartoe op diens psychiatrische problematiek, het feit dat de betrokkene non-binair is en een hormoonbehandeling en mastectomie heeft ondergaan. In Rusland is de betrokkene gediscrimineerd, bedreigd en beledigd vanwege diens genderidentiteit. Uit deze omstandigheden volgt dat er een gerede kans is dat diens asielaanvraag zal worden toegekend. Dat is reden om een lichter middel op te leggen. De betrokkene verwijst hiervoor naar artikel 10 van de Opvangrichtlijn en de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam van 15 september 2026. De minister kiest er in zijn beleid voor om altijd grensdetentie toe te passen en geen mogelijkheid open te laten voor een lichter middel. Aldus wordt de mogelijkheid van een lichter middel niet daadwerkelijk beoordeeld. Dat maakt dat de maatregel ook al van aanvang af onrechtmatig is.
Deze beroepsgrond slaagt niet. In het kader van de vraag of de maatregel van grensdetentie mag worden opgelegd of rechtmatig voortduurt hoeft niet te worden beoordeeld of de asielaanvraag een redelijke kans van slagen heeft. Dit volgt met zoveel woorden ook uit de uitspraak van de Afdeling van 2 september 2026. Daarin is overwogen dat de minister in het grensbewakingsbelang voldoende noodzaak mag zien om een vrijheidsontnemende maatregel overeenkomstig artikel 10, tweede lid, van de Opvangrichtlijn op te leggen. Die noodzaak hoeft niet nader te worden gemotiveerd. Verder is overwogen dat onderzoek nodig is om te bepalen of het mogelijk is om een beslissing op de aanvraag te nemen als bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de Procedureverordening, zodat de aanvraag in de asielgrensprocedure kan worden behandeld. De werkwijze van de minister dat hij de asielaanvraag van iedere betrokkene die niet voldoet aan de toegangsvoorwaarden uit de Schengengrenscode in beginsel in de asielgrensprocedure behandelt en de grensdetentie opheft wanneer hij concludeert dat de aanvraag niet verder kan worden behandeld in de asielgrensprocedure, is daarmee in overeenstemming. Ook is geoordeeld dat het in lijn is met artikel 10, tweede lid, van de Opvangrichtlijn dat de lichter-middel-beoordeling in grensdetentiezaken niet verder strekt dan de beoordeling of de grensdetentie onevenredig bezwarend is als bedoeld in artikel 5.5, tweede lid, van het Vb 2000.
Uit de maatregel volgt dat de minister deze beoordeling ook bij de betrokkene heeft gemaakt. Daartoe zijn de betrokkene voorafgaand aan het opleggen van de maatregel vragen gesteld en de gegeven antwoorden, namelijk dat hij last heeft van angst- en paniekaanvallen en hiervoor Zoloft slikt, zijn door de minister in de afweging betrokken. De minister heeft er daarbij terecht op gewezen dat er in de detentie- en uitzetcentra gespecialiseerde zorg aanwezig is en dat als zich psychiatrische klachten voordoen de behandeling daar kan worden aangevraagd, aangevangen dan wel voortgezet. Als de zorg niet voldoende kan worden gegeven, wordt de betrokkene overgeplaatst naar een regulier ziekenhuis, een penitentiair psychiatrisch centrum of een gesloten gezondheidsinstelling. Wat de betrokkene voorafgaand aan de maatregel over diens psychische omstandigheden heeft verklaard, maakt niet dat de minister niet met deze motivering mocht volstaan. Ook als deze psychische omstandigheden worden bezien in samenhang met de melding van suïcidedreiging die is gedaan vanwege de uitingen van de betrokkene in het gehoor van 12 oktober 2026, heeft de minister dit onvoldoende mogen vinden om te oordelen dat grensdetentie op dit moment onevenredig bezwarend is voor de betrokkene. Daarbij heeft de minister er terecht op gewezen dat de betrokkene daar heeft verklaard dat er wel suïcidale gedachten zijn, maar dat die voorlopig nog niet concreet zijn en dat hem is aangegeven dat als die gedachten niet wegblijven, de betrokkene dat kan aangeven en er met iemand over kan praten. Daaruit blijkt niet dat met de zorg die in het Justitieel Complex Schiphol gegeven kan worden, niet kan worden volstaan en grensdetentie onevenredig bezwarend is. De minister heeft dus niet hoeven volstaan met oplegging van een lichter middel.
Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?
6. Los van de door de betrokkene aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en de betrokkene verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.
Conclusie
7. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;
- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, rechter, in aanwezigheid van mr. N. ter Horst, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.