Vreemdelingenrecht

Grensdetentie 6, derde lid. Vermelding twee grondslagen maakt maatregel niet onrechtmatig. Niet ten onrechte…

Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
20 oktober 2026
Datum publicatie
3 november 2026
Zaaknummer
NL26.59733
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32299
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Grensdetentie 6, derde lid. Vermelding twee grondslagen maakt maatregel niet onrechtmatig. Niet ten onrechte rechtsbijstand onthouden. Geen lichter middel. Ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.59733

uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 oktober 2026 in de zaak tussen


[eiser] , v-nummer: [x] , eiser

(gemachtigde: mr. M.L. Hoogendoorn),

en

de ambtenaar belast met de grensbewaking,

(gemachtigde: mr. A.N. Sap).

Procesverloop

Bij besluit van 6 oktober 2026 (het bestreden besluit) is aan eiser met toepassing van artikel 6, derde lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) een vrijheidsontnemende maatregel opgelegd.

De minister heeft de rechtbank op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000 van het besluit tot oplegging van de vrijheidsontnemende maatregel in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 13 oktober 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Overwegingen

1. Indien de rechtbank bij de beoordeling van het beroep van oordeel is dat de toepassing of tenuitvoerlegging van de maatregel in strijd is met de Vw 2000 dan wel bij afweging van alle daarbij betrokken belangen niet gerechtvaardigd is, verklaart zij op grond van artikel 94, zesde lid, van de Vw 2000 het beroep gegrond.

2. Op grond van artikel 5.5, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) wordt een vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 opgelegd in het kader van het grensbewakingsbelang. Deze wordt niet opgelegd of voortgezet indien sprake is van bijzondere individuele omstandigheden die vrijheidsontneming onevenredig bezwarend maken.


Twee grondslagen

3. In de maatregel is zowel aangekruist dat de asielaanvraag van eiser wordt behandeld in de asielgrensprocedure als dat het gaat om vrijheidsontneming in verband met de screening. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) heeft in de uitspraak van 2 september 2026 geoordeeld dat deze omstandigheden niet naast elkaar kunnen bestaan. Uit artikel 1, aanhef en onder a, van de Screeningsverordening volgt namelijk dat verzoekers die aan de buitengrens om internationale bescherming verzoeken, worden gescreend voordat zij naar een passende procedure worden doorverwezen. Dat betekent volgens de Afdeling niet dat de grensdetentie onrechtmatig is, omdat artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 voorziet in een grondslag voor grensdetentie tijdens zowel de screening als tijdens de asielgrensprocedure. Met dit laatste is eiser het niet eens. Volgens eiser is sprake van opvolgende en zelfstandige procedurele fases waarbij de screening, waar een voorlopige medische controle onderdeel van moet uitmaken, op grond van artikel 1, aanhef en onder a, van de Screeningsverordening afgerond had moeten zijn voordat de asielgrensprocedure kon aanvangen. Hij sluit hierbij aan bij de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Roermond, van 15 september 2026.

3.1.

De rechtbank volgt het beroep van eiser op de uitspraak van zittingsplaats Roermond niet. Uit artikel 43, eerste lid, aanhef en onder a, van de Procedureverordening en artikel 18, eerste en tweede lid, van de Screeningsverordening volgt niet dat de minister een vreemdeling niet in de asielgrensprocedure mag opnemen voordat de screeningsprocedure is afgerond. Ook in de andere bepalingen hierover leest de rechtbank niet dat toepassing van de asielgrensprocedure pas is toegestaan na het doorlopen van alle stappen van de screeningsprocedure. Op grond van artikel 18, vijfde lid, van de Screeningsverordening wordt de screening ook beëindigd als de vreemdeling naar een passende procedure voor internationale bescherming wordt doorverwezen, wat hier is gebeurd door de opname in de grensasielprocedure. Artikel 12, tweede lid, van de Screeningsverordening bepaalt ook dat de voorlopige medische controle in die procedure deel uitmaakt van het medisch onderzoek tijdens de asielprocedure. De rechtbank vindt hierin steun voor het oordeel dat een voltooide screeningsprocedure geen noodzakelijke voorwaarde is om een vreemdeling in een passende procedure zoals de asielgrensprocedure te plaatsen. Daar komt bij dat artikel 6, derde lid, van de Vw 2000 voorziet in een grondslag voor grensdetentie tijdens zowel de screening als tijdens de asielgrensprocedure. Anders dan de rechtbank Roermond in voormelde uitspraak heeft overwogen ziet de rechtbank niet in waarom het gebruikmaken van één nationale wettelijke bepaling bij vrijheidsontneming op verschillende Unierechtelijke grondslagen afbreuk doet aan het verdedigingsbeginsel en de rechterlijke controle daarvan bemoeilijkt. De beroepsgrond slaagt niet.

Is eiser ten onrechte rechtsbijstand onthouden?

4. Eiser voert aan dat hem ten onrechte geen rechtsbijstand is geboden ten tijde van de inbewaringstelling. Eiser heeft niet de mogelijkheid gehad om uit te leggen wat zijn psychische problemen zijn of dat is niet genoteerd. Het is niet eerder dan in het gehoor van 8 oktober 2026 naar voren gekomen. Het eerste advocatencontact was pas op 9 oktober 2026.

4.1.

Deze beroepsgrond slaagt niet. Er bestaat geen recht op bijstand van een advocaat voorafgaand aan de vrijheidsontneming op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw 2000. Daarna is eiser gewezen op informatie over rechtsbijstand en heeft hij in het kader van de asielgrensprocedure een advocaat toegewezen gekregen. Daarmee is de mogelijkheid om rechtsbijstand te krijgen voldoende gewaarborgd. Dat eiser niet de mogelijkheden heeft gehad om zijn psychische problemen naar voren te brengen, volgt de rechtbank niet. Uit het gehoor voorafgaand aan het opleggen van de maatregel volgt dat eiser in de gelegenheid is gesteld om aan te geven of hij ziektes of beperkingen heeft en of hij daarvoor medische hulp nodig heeft of medicijnen gebruikt. Eiser heeft toen verklaard dat hier geen sprake van was. Ook op de vraag of er andere omstandigheden zijn die aanleiding geven om hem in de gelegenheid te stellen zijn asielaanvraag in vrijheid te doorlopen, heeft hij geantwoord dat dit niet het geval is. Er is geen aanleiding om aan te nemen dat dit niet goed is weergegeven. De enkele stelling van eiser is daartoe onvoldoende. Dat eiser voor het eerst op 9 oktober 2026 contact heeft gehad met zijn advocaat, betekent niet dat hij is geschaad in zijn verdedigingsbelang.

Had de minister moeten volstaan met oplegging van een lichter middel?

5. Eiser voert aan dat de minister had moeten volstaan met oplegging van een lichter middel. In het gehoor voorafgaand aan het opleggen van de maatregel staat dat eiser heeft gezegd dat er geen medische omstandigheden zijn waarmee rekening gehouden moet worden, maar op 8 oktober 2026 heeft eiser bij zijn advocaat aangegeven dat dit geen juiste weergave is geweest. Eiser heeft pijnklachten en psychische klachten en heeft daarvoor medicatie. Tijdens het gehoor van 8 oktober 2026 heeft eiser dit ook aangegeven net als dat hij speciale hulp nodig heeft in de opvang. Op 9 oktober 2026 heeft de gemachtigde bij de senior van dienst aangegeven dat eiser eerder suïcide pogingen heeft gedaan en die gedachten nog steeds heeft en is besproken dat het belangrijk zou zijn dat voorafgaand aan het gehoor Medifirst betrokken zou worden, maar nergens uit blijkt dat dit heeft plaatsgevonden. Er heeft nog steeds geen medische afspraak plaatsgevonden en eiser heeft nog steeds geen medicatie tegen de pijn en depressie. Tijdens het gehoor op 12 oktober 2026 heeft eiser zich ook suïcidaal geuit. Door de detentie gaat het bergafwaarts. Eiser zit samen met een Turkse man op de kamer en niet op een gemengde vleugel terwijl eiser homoseksueel is. Zijn gemachtigde heeft gevraagd om een overplaatsing maar ook dat is nog niet gebeurd, ondanks dat VluchtelingenWerk Nederland heeft gesproken met de Dienst Justitiële Inrichtingen. Er heeft nog steeds geen beoordeling plaatsgevonden over of eiser detentiegeschikt is en of een lichter middel toegepast moet worden, terwijl detentie een ultimum remedium moet zijn. Eiser verwijst hiervoor naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam van 15 september 2026. Dit maakt dat de maatregel van aanvang af onrechtmatig is dan wel vanaf 9 oktober 2026.

5.1.

Deze beroepsgrond slaagt niet. De Afdeling heeft over de toepassing van een lichter middel en grensdetentie als ultimum remedium in de uitspraak van 2 september 2026 overwogen dat de minister in het grensbewakingsbelang voldoende noodzaak mag zien om een vrijheidsontnemende maatregel overeenkomstig artikel 10, tweede lid, van de Opvangrichtlijn op te leggen. Die noodzaak hoeft niet nader te worden gemotiveerd. Verder is overwogen dat onderzoek nodig is om te bepalen of het mogelijk is om een beslissing op de aanvraag te nemen als bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de Procedureverordening, zodat de aanvraag in de asielgrensprocedure kan worden behandeld. De werkwijze van de minister dat hij de asielaanvraag van iedere vreemdeling die niet voldoet aan de toegangsvoorwaarden uit de Schengengrenscode in beginsel in de asielgrensprocedure behandelt en de grensdetentie opheft wanneer hij concludeert dat de aanvraag niet verder kan worden behandeld in de asielgrensprocedure, is daarmee in overeenstemming. Ook is geoordeeld dat het in lijn is met artikel 10, tweede lid, van de Opvangrichtlijn dat de lichter-middel-beoordeling in grensdetentiezaken niet verder strekt dan de beoordeling of de grensdetentie onevenredig bezwarend is als bedoeld in artikel 5.5, tweede lid, van het Vb 2000.

5.2.

Uit de maatregel volgt dat de minister deze beoordeling ook bij eiser heeft gemaakt. Daartoe zijn eiser voorafgaand aan het opleggen van de maatregel vragen gesteld. De rechtbank verwijst op dit punt naar hetgeen onder 4.1 is overwogen. De minister heeft ten tijde van het opleggen van de maatregel dus niet hoeven aan te nemen dat grensdetentie voor eiser onevenredig bezwarend was. Dat geldt ook voor de periode daarna. Wat eiser daarover naar voren heeft gebracht is daarvoor onvoldoende. Er is in het Justitieel Complex Schiphol (JCS) gespecialiseerde zorg aanwezig, ook voor psychische klachten. Als de zorg niet voldoende kan worden gegeven, wordt eiser overgeplaatst naar een regulier ziekenhuis, een penitentiair psychiatrisch centrum of een gesloten gezondheidsinstelling. Dat eiser zorg nodig heeft die hem in het JCS onvoldoende kan worden gegeven, is door hem niet onderbouwd. Dat eiser (in het gehoor van 12 oktober 2026) opmerkingen heeft gemaakt over zelfdoding maakt nog niet dat hij detentieongeschikt moet worden geacht of dat de in het JCS beschikbare medische zorg voor hem niet toereikend is. Als eiser klachten heeft over het niet overplaatsen of het niet snel genoeg beschikbaar zijn van medische zorg kan hij hierover een klacht indienen bij het JCS. De minister heeft ter zitting laten weten dat hij kan aankaarten dat er nog geen medische afspraak heeft plaatsgevonden. Het voorgaande betekent dat de minister niet heeft hoeven volstaan met oplegging van een lichter middel.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

6. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie

7. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, rechter, in aanwezigheid van mr. N. ter Horst, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.

De rechtbank merkt op dat de laatste naam van eiser door partijen als [naam] wordt geschreven, maar uit het bij de stukken gevoegde paspoort en de boardingkaart volgt dat dit een schrijffout is. ECLI:NL:RVS:2026:5077, ro. 7-7.1. Verordening (EU) 2024/1356. ECLI:NL:RBDHA:2026:26835. Verordening (EU) 2024/1348. Vergelijk de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Haarlem, van 30 juli 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:21272. Zie de ABRvS 2 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5077, ro. 7.1. Zie ABRvS 8 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1751. ECLI:NL:RBDHA:2026:26975. Zie de vindplaats in noot 6. Ro. 6.5. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.