Bestuursrecht overig
Overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.
Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:30871 · Rechtbank Den Haag · 21 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-30871
Zaakgegevens
Op 21 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 21 oktober 2026
- Datum publicatie
- 20 oktober 2026
- Zaaknummer
- SGR 25/6083
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:30871
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 25/6083
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 21 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser], uit [land], eiser
(gemachtigde: mr. P.L.M. Stieger),
en
de ministere van Defensie, verweerder
(gemachtigde: mr. E.C. Pietermaat).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn verzoek om overbrenging van hem en zijn gezin naar Nederland.
Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 8 mei 2023 afgewezen. Met het bestreden besluit van 7 juli 2025 op het bezwaar van eiser is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven, conform het advies van de Commissie advisering bezwaarschriften Defensie.
Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 23 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser (het laatste deel van de zitting via een telefoonverbinding), H.C. Khanna als tolk (Dari), de gemachtigde van eiser, mr. B.S. Jaasma, kantoorgenoot van de gemachtigde van verweerder, en mr. A.J.M. Zwiep, ambtenaar werkzaam bij het ministerie van Defensie.
Beoordeling door de rechtbank
Waar gaat deze zaak over?
2. Eiser heeft verzocht om overbrenging van Afghanistan naar Nederland. Hij stelt dat hij tussen 2008 en 2010 als bewaker in dienst van het Afghaanse bedrijf Afghan Security Guard (ASG) werkzaam is geweest ten behoeve van de Nederlandse militaire missie in Afghanistan. Verweerder heeft het verzoek afgewezen, omdat eiser niet voldoet
aan de voorwaarden die gelden voor de toepassing van de Tolkenregeling. Eiser verichtte volgens verweerder geen werkzaamheden waarbij hij regelmatig actief door Nederlandse militairen of politiefunctionarissen in posities is gebracht, waardoor hij extra zichtbaar werd en werd vereenzelvigd met de missie (‘hoog profiel werkzaamheden’). Daarnaast kan niet worden vastgesteld dat hij een persoonlijke dreiging ervaart als gevolg van de werkzaamheden ten behoeve van de Nederlandse militaire missie.
Wat vindt eiser in beroep?
3. Eiser vindt dat verweerder het advies van de bezwaarschriftencommissie niet had mogen overnemen. Eiser stelt zich op het standpunt dat hij aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn ASG-werkzaamheden voor de Nederlandse missie. Eiser brengt naar voren dat hij op 3 oktober 2022 door de Taliban is verhoord en mishandeld en daarbij ook bedreigd. Door bemiddeling van de 'dorpsoudsten' is hij door een geluk vrij gekomen. Hierna is hij ondergedoken. Verweerder heeft ervoor gekozen om geen deskundigenadvies te vragen en zelf risico's op te stellen en te interpreteren, zonder daarbij belangrijke landeninformatie te betrekken. Verweerder heeft niet gemotiveerd waarom eiser het gevaar dat hij loopt niet zou kunnen onderbouwen door te verwijzen naar gezaghebbende bronnen als Vluchtelingenwerk Nederland. Het gaat om objectieve landeninformatie afkomstig uit verschillende internationale bronnen. Het vereiste van het overleggen van documenten zoals foto's, medische verklaringen of getuigenverklaringen is onredelijk en niet reëel. Het grootste deel van de Afghaanse bevolking is analfabeet, er wordt nauwelijks met documenten gewerkt en hoofdzakelijk met verbale communicatie. Het maken van foto's tijdens een actie van de Taliban betreft een levensgevaarlijke actie. Er zijn ook geen medische documenten, omdat eiser niet onder medische behandeling is gesteld. Zijn arrestatie, mishandeling en detentie door de Taliban passen in hetgeen bekend is over de acties van de Taliban jegens handlangers van het voormalige regime en buitenlandse strijdkrachten. Verweerder stelt ten onrechte dat niet aannemelijk is dat het geweld van de Taliban direct en uitsluitend voortvloeit uit de werkzaamheden voor de Nederlandse missie. Van enig onderzoek van de zijde van verweerder is niet gebleken. Eiser heeft weliswaar ook anderhalf jaar voor de Australische missie gewerkt, maar na het vertrek van de Nederlanders werd het kamp door de lokale bevolking nog steeds als een Nederlands kamp gezien. Het kamp was immers opgericht en jaren in stand gehouden door de Nederlanders.
Wat is het oordeel van de rechtbank?
Wat houdt de Tolkenregeling in?
4. De Tolkenregeling komt voort uit een set werkafspraken uit 2014 tussen de ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat het bij de Tolkenregeling gaat om personen en hun familieleden die Nederland op de een of andere manier hebben ondersteund bij de missies in Afghanistan en daardoor gevaar lopen. Nederland voelt zich daarom verantwoordelijk voor die personen en hun familieleden. Met het maken van de interne werkafspraken waar de Tolkenregeling uit bestaat, hebben de betrokken bestuursorganen de publieke taak aan zich getrokken om zich in te spannen voor de veiligheid van die personen en hun familieleden. De inspanningsverplichting die de betrokken bestuursorganen zichzelf hebben opgelegd heeft geen wettelijke grondslag. Het gaat om buitenwettelijk en begunstigend beleid. De door de betrokken bestuursorganen gegeven invulling aan en afbakening van de Tolkenregeling zijn volgens de hoogste bestuursrechter niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel en er zijn geen aanwijzingen dat verweerder dit beleid inconsistent toepast. De bestuursrechter toetst buitenwettelijk beleid aan het evenredigheidsbeginsel als de betrokkenen zich daarop beroepen. De beslissingsruimte van het bestuursorgaan bij buitenwettelijk beleid is groot, wat in beginsel leidt tot een terughoudender toets door de rechter dan bij binnenwettelijk beleid. Dit betekent dat de bestuursrechter beoordeelt of zich in het individuele geval bijzondere omstandigheden voordoen op grond waarvan de minister niet strikt mag vasthouden aan het beleid als neergelegd in de Tolkenregeling.
5. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat er twee groepen zijn die onder de Tolkenregeling vallen. Dit zijn personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht en daardoor gevaar lopen (de eerste groep) en anderen die werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan of ten behoeve van een Nederlandse functionaris in het kader van een internationale militaire missie of politiemissie in Afghanistan en daardoor gevaar lopen (de tweede groep). Het is aan degene die zich op de Tolkenregeling beroept om aannemelijk te maken dat hij of zij dergelijke werkzaamheden heeft verricht en daardoor op het moment van de beslissing om overbrenging persoonlijk gevaar loopt.
6. Uit de uitspraken van de hoogste bestuursrechter volgt verder dat het bij ‘hoog profiel werkzaamheden’ gaat om werkzaamheden waarbij Nederland een persoon op individuele basis in een specifieke positie heeft geplaatst waarin hij extra zichtbaar was en werd vereenzelvigd met de Nederlandse missie. Hierbij moet worden gedacht aan tolken, genderspecialisten, persoonlijk bewakers of persoonlijke chauffeurs. Bij personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht, neemt het bevoegde bestuursorgaan eerder aan dat zij als gevolg daarvan gevaar lopen. Andere personen moeten aannemelijk maken dat zij werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan, dat zij gevaar lopen en dat dit gevaar het gevolg is van die werkzaamheden.
Was sprake van hoog profiel werkzaamheden?
7. Eiser heeft in de periode 2008-2010 ten behoeve van de Nederlandse militaire missie in Afghanistan werkzaamheden verricht als bewaker van ASG, een Afghaans beveiligingsbedrijf dat beveiligingswerkzaamheden voor de kampementen van de Nederlandse eenheden verrichtte. De rechtbank stelt vast dat eiser op de hoorzitting in bezwaar heeft gezegd dat hij voornamelijk de wachttoren heeft bemand en de toegangspoorten heeft bewaakt. Verder heeft eiser gesteld dat hij een keer een konvooi heeft begeleid. Verweerder heeft betwist dat dit onderdeel was van de werkzaamheden en heeft gesteld dat de aanwezigheid bij een konvooi slechts plaatsvond, omdat ASG-bewakers ten behoeve van verlof gebruik maakten van de bescherming van een konvooi. Zij waren niet aanwezig voor het bewaken hiervan. De rechtbank gaat er daarom vanuit dat eiser de standaard ASG-werkzaamheden heeft verricht. Ter zitting is komen vast te staan dat niet meer in geschil is dat eiser geen hoog profiel werkzaamheden heeft verricht als bedoeld in de Tolkenregeling en dus niet onder de eerste groep valt.
Heeft eiser aannemelijk gemaakt dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden?
8. Omdat geen sprake is van hoog profiel werkzaamheden, is het aan eiser om aannemelijk te maken dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden. Eiser heeft in dit verband verklaard dat de Taliban zijn huis op 3 oktober 2022 heeft doorzocht en dat hij, toen hij thuis kwam, door de Taliban is verhoord en mishandeld, en daarbij ook is bedreigd. Hierna is hij gevlucht en ondergedoken. Eiser verklaart in angst te leven.
9. De rechtbank overweegt dat eiser met alleen zijn verklaring onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt. Eiser heeft niet met stukken onderbouwd dat hij 3 oktober 2022 door leden van de Taliban is mishandeld en bedreigd. Ook heeft eiser niet aannemelijk gemaakt dat het gestelde gevaar het gevolg is van de werkzaamheden die hij ten behoeve van de Nederlandse militaire missie heeft verricht. De verwijzing naar algemene documenten van bijvoorbeeld Vluchtelingenwerk, waarin wordt geschetst dat de werkzaamheden van ASG-bewakers in het algemeen als zichtbaar en risicovol worden beschouwd, is onvoldoende concreet. Deze zien immers niet op de situatie van eiser persoonlijk. Ook van belang is dat eiser na het vertrek van de Nederlanders voor de Australiërs heeft gewerkt en dat het gestelde gevaar daarvan een gevolg zou kunnen zijn. Verweerder hoefde niet te onderzoeken of dat inderdaad het geval is. Dat eiser het langst voor de Nederlanders heeft gewerkt en dat het kamp volgens eiser nog steeds als Nederlands werd gezien, maakt dat niet anders. De huidige situatie in Afghanistan maakt verder ook niet dat verweerder eerder moet aannemen dat een persoon gevaar loopt.
10. Het betoog van eiser dat de bewijslast te hoog is slaagt niet. Dat het, door het tijdsverloop in combinatie met de complexe Afghaanse samenleving, moeilijk is voor eiser om concreet te maken dat hij gevaar loopt wegens zijn werkzaamheden voor Nederland, neemt niet weg dat verweerder dit van hem mag verlangen. Zoals hierboven is weergegeven gaat het bij de Tolkenregeling om buitenwettelijk begunstigend beleid en heeft verweerder bij het opstellen van zulk beleid veel beleidsruimte.
11. Verder is niet gebleken van bijzondere feiten of omstandigheden die maken dat het beleid in dit concrete geval zodanig onevenredig uitpakt dat verweerder de komst van eiser naar Nederland alsnog had moeten faciliteren.
12. Er bestaat geen grond voor het oordeel dat het bestreden besluit onvoldoende is gemotiveerd. Niet valt in te zien dat, zoals eiser ter zitting heeft gesteld, verweerder heeft nagelaten te toetsen of eiser onder de tweede groep valt. Verweerder heeft in het bestreden besluit immers beoordeeld of eiser aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt door zijn werkzaamheden voor de Nederlandse missie. Ook overigens is niet komen vast te staan dat verweerder het advies van de Commissie advisering bezwaarschriften Defensie niet had mogen volgen.
13. Verweerder heeft het verzoek om overbrenging daarom kunnen afwijzen.
Conclusie en gevolgen
14. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat verweerder het verzoek van eiser om overbrenging naar Nederland op grond van de Tolkenregeling op goede gronden heeft afgewezen. Eiser krijgt daarom geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M. de Kock-Molendijk, rechter, in aanwezigheid van mr. M. de Graaf, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 21 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.