Bestuursrecht overig

Verzoek om overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.

Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 21 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Den Haag
Datum uitspraak
21 oktober 2026
Datum publicatie
20 oktober 2026
Zaaknummer
SGR 25/8326
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:30877
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Verzoek om overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Bestuursrecht

zaaknummer: SGR 25/8326


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 21 oktober 2026 in de zaak tussen


[eiser] , uit [land] , eiser

(gemachtigde: mr. P.L.M. Stieger),

en

de minister van Defensie, verweerder

(gemachtigde: mr. E.C. Pietermaat).

Inleiding

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn verzoek om overbrenging van hem en zijn gezin naar Nederland.

1.1.

Verweerder heeft het verzoek met het besluit van 13 juli 2023 afgewezen. Met het bestreden besluit van 6 oktober 2025 op het bezwaar van eiser is verweerder bij de afwijzing gebleven.

1.2.

Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

1.3.

De rechtbank heeft het beroep op 23 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiser, [naam 1] , kantoorgenoot van de gemachtigde van verweerder, en [naam 2] , ambtenaar werkzaam bij het ministerie van Defensie.

Beoordeling door de rechtbank

Waar gaat deze zaak over?

2. Eiser heeft verzocht om overbrenging van Afghanistan naar Nederland. Hij stelt dat hij enkele jaren heeft gewerkt voor Afghaanse bedrijven, onder meer RA International. Hij werkte in de kampen [kamp 1] en [kamp 2] , van 2006 tot 2010 voor de Nederlandse militaire missie en van 2010 tot 2014 voor de Amerikanen en Australiërs. Hij was werkzaam als chauffeur en verzorgde de afvoer van de inhoud van septic tanks. Eiser stelt dat hij als gevolg van deze werkzaamheden gevaar loopt. Verweerder heeft het verzoek van eiser afgewezen, omdat eiser geen lokale medewerker is geweest als bedoeld in de Tolkenregeling. Verweerder is in bezwaar op dit punt afgeweken van het advies de Commissie advisering bezwaarschriften Defensie.

Wat vindt eiser in beroep?

3. Eiser voert aan dat verweerder het standpunt dat hij geen ‘lokale medewerker’ is als bedoeld in de werkafspraken 2014 niet goed heeft onderbouwd. Verweerder heeft alleen gesteld dat hij niet als lokale medewerker kan worden beschouwd omdat er geen directe of indirecte gezagsverhouding zou hebben bestaan ten opzichte van functionarissen van de militaire missie. Ook heeft verweerder niet gemotiveerd waarom het feit dat hij in de onmiddellijke nabijheid van het kamp heeft verbleven niet maakt dat hij als lokale medewerker kan worden beschouwd. De Commissie advisering bezwaarschriften Defensie heeft juist wel zeer uitvoerig gemotiveerd waarom hij onder de Tolkenregeling valt.

4. Eiser loopt gevaar als gevolg van zijn werkzaamheden voor de Nederlandse militaire missie. Eiser verwijst naar een document van Vluchtelingenwerk Nederland van 21 juli 2025, waaruit blijkt dat de door hem gestelde vrees voor vervolging van de zijde van de Taliban reëel is. Hij was voor de buitenwereld, de lokale Afghaanse bevolking, duidelijk herkenbaar als medewerker van het Nederlandse militaire kamp. Hij was anders gekleed, had geen lange baard en haren en sprak niet het lokale dialect. Dat hij bedreigd is blijkt ook uit de video-opname die hij heeft overgelegd. Onduidelijk is op welke wijze verweerder onderzoek heeft gedaan naar aanleiding van de video-opname. Een landendeskundige had zonder meer kunnen vaststellen dat de personen welke zich hebben gemeld bij zijn woning zeer goed zijn te herleiden tot medewerkers van de Taliban. Uit de beelden blijkt dat het gaat om gewapende mannen in semimilitaire tenues. Uit de landeninformatie blijkt dat de Taliban met regelmaat invallen doet bij personen welke zij zien als vijanden van de Taliban. Eiser is van mening dat hij zijn verklaringen, de bedreigingen door de Taliban, net als bij een asielaanvraag tot op zekere hoogte aannemelijk dient te maken. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar zijn verklaringen maar ook naar het beeld zoals dit uit de algemeen toegankelijke landen informatie over Afghanistan en de Taliban naar voren komt. Verweerder heeft niet gemotiveerd waarom hij het betoog dat het Nederlandse kamp ook na het vertrek van de Nederlandse militairen nog steeds door de lokale bevolking werd beschouwd als een Nederlands kamp niet volgt. Dat hij na het vertrek van de Nederlanders nog een aanzienlijke periode voor andere buitenlandse troepen heeft gewerkt heeft vanzelfsprekend weinig te zeggen over hetgeen hij heeft geschetst over de visie van de lokale Afghanen ten opzichte van het kamp. Verweerder heeft nagelaten zelfstandig onderzoek te doen of gebruik te maken van Londen experts of bijvoorbeeld de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Ten slotte wijst eiser op de in november 2025 in de Tweede Kamer aangenomen motie van Kati Piri cs, waarin het kabinet is verzocht de Afghaanse bewakers alsnog over te laten komen.

Wat is het oordeel van de rechtbank?

Wat houdt de Tolkenregeling in?

5. De Tolkenregeling komt voort uit een set werkafspraken uit 2014 tussen de ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat het bij de Tolkenregeling gaat om personen en hun familieleden die Nederland op de een of andere manier hebben ondersteund bij de missies in Afghanistan en daardoor gevaar lopen. Nederland voelt zich daarom verantwoordelijk voor die personen en hun familieleden. Met het maken van de interne werkafspraken waar de Tolkenregeling uit bestaat, hebben de betrokken bestuursorganen de publieke taak aan zich getrokken om zich in te spannen voor de veiligheid van die personen en hun familieleden. De inspanningsverplichting die de betrokken bestuursorganen zichzelf hebben opgelegd heeft geen wettelijke grondslag. Het gaat om buitenwettelijk en begunstigend beleid. De door de betrokken bestuursorganen gegeven invulling aan en afbakening van de Tolkenregeling zijn volgens de hoogste bestuursrechter niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel en er zijn geen aanwijzingen dat verweerder dit beleid inconsistent toepast. De bestuursrechter toetst buitenwettelijk beleid aan het evenredigheidsbeginsel als de betrokkenen zich daarop beroepen. De beslissingsruimte van het bestuursorgaan bij buitenwettelijk beleid is groot, wat in beginsel leidt tot een terughoudender toets door de rechter dan bij binnenwettelijk beleid. Dit betekent dat de bestuursrechter beoordeelt of zich in het individuele geval bijzondere omstandigheden voordoen op grond waarvan de minister niet strikt mag vasthouden aan het beleid als neergelegd in de Tolkenregeling.

6. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat er twee groepen zijn die onder de Tolkenregeling vallen. Dit zijn personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht en daardoor gevaar lopen (de eerste groep) en anderen die werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan of ten behoeve van een Nederlandse functionaris in het kader van een internationale militaire missie of politiemissie in Afghanistan en daardoor gevaar lopen (de tweede groep). Het is aan degene die zich op de Tolkenregeling beroept om aannemelijk te maken dat hij of zij dergelijke werkzaamheden heeft verricht en daardoor op het moment van de beslissing om overbrenging persoonlijk gevaar loopt.

7. Uit de uitspraken van de hoogste bestuursrechter volgt verder dat het bij ‘hoog profiel werkzaamheden’ gaat om werkzaamheden waarbij Nederland een persoon op individuele basis in een specifieke positie heeft geplaatst waarin hij extra zichtbaar was en werd vereenzelvigd met de Nederlandse missie. Hierbij moet worden gedacht aan tolken, genderspecialisten, persoonlijk bewakers of persoonlijke chauffeurs. Bij personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht, neemt het bevoegde bestuursorgaan eerder aan dat zij als gevolg daarvan gevaar lopen. Andere personen moeten aannemelijk maken dat zij werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan, dat zij gevaar lopen en dat dit gevaar het gevolg is van die werkzaamheden.

Valt eiser onder de reikwijdte van de Tolkenregeling?

8. Omdat het bij de Tolkenregeling om buitenwettelijk en begunstigend beleid gaat, hebben de betrokken bestuursorganen veel beleidsruimte, ook in de afbakening van de groep van begunstigden. Aan personen die buiten dit beleid vallen, wordt namelijk niets onthouden waar zij anders wel recht op zouden hebben.

9. Eiser vervulde, als werknemer van verschillende Afghaanse bedrijven, de taak van chauffeur van een zogenoemde septic tank vrachtwagen, waarmee hij verantwoordelijk was voor zowel het vervoer als de lediging van septische tanks binnen het kamp. Deze werkzaamheden zagen op de afvoer van afvalwater afkomstig uit toiletten, douches en overige sanitaire voorzieningen. Zijn werkzaamheden vonden in overwegende mate binnen het kampterrein plaats. Daarnaast was hij verantwoordelijk voor het verhelpen van verstoppingen in het riool en het verrichten van technisch onderhoud. Gemiddeld eenmaal per week verliet eiser het kamp om boodschappen en benodigdheden aan te schaffen, waaronder materialen ten behoeve van de uit te voeren reparaties.

10. Verweerder heeft in het bestreden besluit gemotiveerd toegelicht dat, om te worden aangemerkt als lokale medewerker die ten behoeve van een Nederlandse militaire missie werkzaamheden heeft verricht, vereist is dat de betrokkene als het ware opgenomen is geweest in de werkzaamheden van de militaire missie. Eigenaren en medewerkers van bedrijven die (logistieke) diensten hebben verleend, zoals schoonmaakwerkzaamheden of het leveren van bepaalde goederen, zijn in beginsel geen ‘lokale medewerkers’ als bedoeld in de Tolkenregeling. Op de zitting heeft verweerder toegelicht dat dit individueel wordt beoordeeld en dat er naar het totaal van omstandigheden wordt gekeken. De aanwezigheid van een contractuele relatie is niet doorslaggevend, maar kan wel een aanwijzing zijn dat iemand kan worden aangemerkt als lokale medewerker. Verder is van belang welke mate van gezag de Nederlandse missie had op de persoon in kwestie en of de werkzaamheden naar hun aard een bijdrage hebben geleverd aan de militaire doelstelling van de missie.

11. Verweerder heeft zich op het standpunt mogen stellen dat eiser met zijn werkzaamheden als chauffeur van de septic tank vrachtwagen in dienst van lokale bedrijven niet als het ware opgenomen is geweest in werkzaamheden van de militaire missie. Hij heeft direct noch indirect in een gezagsverhouding gestaan tot functionarissen van de militaire missie. Zijn dagelijkse werkzaamheden werden niet door Nederlandse functionarissen uitgezet. Daarbij betroffen het geen werkzaamheden die echt een bijdrage hebben geleverd aan de militaire doelstellingen.

12. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder hiermee afdoende gemotiveerd dat eiser niet kan worden aangemerkt als een lokale medewerker in de zin van de Tolkenregeling. De omstandigheid dat eiser in de onmiddellijke nabijheid van het kamp heeft verbleven, maakt deze conclusie niet anders. Dat geldt ook voor het betoog van eiser dat het van belang is of de Taliban iemand als een lokale medewerker van de Nederlandse missie ziet. Verweerder heeft terecht gesteld dat de Tolkenregeling is opgesteld omdat Nederland de verantwoordelijkheid op zich wilde nemen voor personen die op een bepaalde manier bij de missie betrokken zijn geweest. Het gaat er niet om hoe de Taliban naar die groep kijkt.

13. Nu uit het voorgaande volgt dat eiser niet kan worden aangemerkt als lokale medewerker als bedoeld in de Tolkenregeling, heeft verweerder alleen al op grond daarvan het verzoek om overbrenging mogen afwijzen.

Heeft eiser aannemelijk gemaakt dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden?

14. Ten overvloede zal de rechtbank beoordelen of verweerder zich op het standpunt mocht stellen dat eiser niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden.

15. Ter zitting is komen vast te staan dat niet meer in geschil is dat eiser geen hoog profiel werkzaamheden heeft verricht als bedoeld in de Tolkenregeling en dus niet onder de eerste groep valt. Omdat geen sprake is van hoog profiel werkzaamheden, is het aan eiser om aannemelijk te maken dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden. Eiser heeft in dit verband verklaard dat de Taliban hem sinds 2021 driemaal bij zijn huis is komen zoeken en invallen heeft gedaan. Van de laatste inval op 4 maart 2025 heeft zijn dochter een video-opname gemaakt die hij heeft overgelegd.

16. Verweerder heeft naar het oordeel van de rechtbank mogen oordelen dat eiser hiermee onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt. Zoals verweerder heeft gesteld is de datum en locatie van de video-opname niet objectief verifieerbaar, net als de identiteit van de persoon die aanbelt. Verweerder hoefde zelf geen onderzoek te doen naar de video-opname, omdat het aan eiser is om het gevaar en het causale verband met zijn werkzaamheden aannemelijk te maken. Eiser heeft eveneens niet aannemelijk gemaakt dat het gestelde gevaar het gevolg is van de werkzaamheden die hij ten behoeve van de Nederlandse militaire missie heeft verricht. De verwijzingen naar landeninformatie, het document van Vluchtelingenwerk en de motie met betrekking tot de Afghaanse bewakers, zijn onvoldoende concreet. Deze zien immers niet op de situatie van eiser persoonlijk. Daarbij komt dat eiser na het vertrek van de Nederlanders voor de Amerikanen en de Australiërs heeft gewerkt en het gestelde gevaar daarvan een gevolg zou kunnen zijn. Dat eiser stelt dat het kamp nog steeds als Nederlands werd gezien na het vertrek uit Afghanistan maakt dat niet anders. De huidige situatie in Afghanistan maakt verder ook niet dat verweerder eerder moet aannemen dat een persoon gevaar loopt.

17. Het is niet voldoende dat eiser, zoals in een asielprocedure, het gevaar dat hij loopt tot op zekere hoogte aannemelijk maakt. Eiser moet concreet maken dat hij gevaar loopt wegens zijn werkzaamheden voor Nederland. Dat dit, door het tijdsverloop in combinatie met de complexe Afghaanse samenleving, moeilijk is voor eiser, neemt niet weg dat verweerder dit van hem mag verlangen. Zoals hierboven is weergegeven gaat het bij de Tolkenregeling om buitenwettelijk begunstigend beleid en heeft verweerder bij het opstellen van zulk beleid veel beleidsruimte.

18. Verder is niet gebleken van bijzondere feiten of omstandigheden die maken dat het beleid in dit concrete geval zodanig onevenredig uitpakt dat verweerder de komst van eiser naar Nederland alsnog had moeten faciliteren. Verweerder heeft het verzoek om overbrenging daarom kunnen afwijzen.

Conclusie en gevolgen

19. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat verweerder het verzoek van eiser om overbrenging naar Nederland op grond van de Tolkenregeling op goede gronden heeft afgewezen. Eiser krijgt daarom geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M. de Kock-Molendijk, rechter, in aanwezigheid van mr. M. de Graaf, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 21 oktober 2026.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Tegen dit besluit heeft eiser rechtstreeks beroep ingesteld. De rechtbank heeft dit beroep bij uitspraak van 17 juni 2024 (SGR 23/5352) niet-ontvankelijk verklaard en heeft het beroepschrift ter behandeling als bezwaar naar verweerder doorgestuurd. Werkafspraken tolken, te vinden via: https://open.overheid.nl/documenten/05768c10-ed82-4ece-80b5-def86652392b/file Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling), 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1869. Uitspraak van de grote kamer van de CRvB van 15 mei 2025, ECLI:NL:CRVB:2025:700, onder 4.9.2.1 en 4.9.2.2. Afdeling, 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5523. Zie de uitspraak van de Afdeling van 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.3 tot en met 5.2.6., en de uitspraak van de Afdeling van 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1945, onder 5.1. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.3 en 5.4. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.4. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.4 en 5.2.5. ECLI:NL:RVS:2026:1945, onder 6.1. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.4. Afdeling, 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5514.