Bestuursrecht overig

Overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.

Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 21 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Den Haag
Datum uitspraak
21 oktober 2026
Datum publicatie
20 oktober 2026
Zaaknummer
SGR 25/2996
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:30874
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Overbrenging vanuit Afghanistan. Tolkenregeling.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Bestuursrecht

zaaknummer: SGR 25/2996


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 21 oktober 2026 in de zaak tussen


[eiser] , uit [land] , eiser

(gemachtigde: mr. A.H.A. Kessels),

en

de minister van Defensie, verweerder

(gemachtigde: mr. E.C. Pietermaat).

Inleiding

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn verzoek om overbrenging naar Nederland.

1.1.

Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 6 juli 2023 afgewezen. Met het bestreden besluit van 6 maart 2025 op het bezwaar van eiser is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.

1.2.

Eiser heeft beroep ingesteld en gronden van beroep ingediend, evenals een aanvulling op de gronden van beroep. Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

1.3.

De rechtbank heeft het beroep op 23 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser (via een telefoonverbinding), W. Mamik als tolk, de gemachtigde van eiser, mr. B.S. Jaasma, kantoorgenoot van de gemachtigde van verweerder, en mr. A.J.M. Zwiep, ambtenaar werkzaam bij het ministerie van Defensie

Beoordeling door de rechtbank

Waar gaat deze zaak over?

2. Eiser heeft verzocht om overbrenging van Afghanistan naar Nederland. Hij stelt dat hij tussen 2006 en 2010 als bewaker in dienst van het Afghaanse bedrijf Afghan Security Guard (ASG) werkzaam is geweest ten behoeve van de Nederlandse militaire missie in Afghanistan. Verweerder heeft het verzoek afgewezen, omdat eiser niet voldoet aan de voorwaarden die gelden voor de toepassing van de Tolkenregeling. Eiser verrichtte volgens verweerder geen werkzaamheden waarbij hij regelmatig actief door Nederlandse militairen of politiefunctionarissen in posities is gebracht, waardoor hij extra zichtbaar werd en werd vereenzelvigd met de missie (‘hoog profiel werkzaamheden’). Daarnaast kan niet worden vastgesteld dat hij een persoonlijke dreiging ervaart als gevolg van de werkzaamheden ten behoeve van de Nederlandse militaire missie.

Wat vindt eiser in beroep?

3. Eiser voert aan dat hij als bewaker wel degelijk zichtbaar is geweest en dat sprake was van hoog profiel werkzaamheden. Als bewaker heeft hij de twee hoofdingangen van het kamp bewaakt en de wachttorens bemand. Hierdoor was hij een bekend gezicht in de omgeving. Bovendien was iedereen in zijn dorp op de hoogte van zijn werkzaamheden als ASG-bewaker. Uit een gespreksverslag met de heer [naam] (voormalig leidinggevende van ASG) blijkt dat derden geen onderscheid maakten tussen deze bewakers en bewakers die rechtstreeks in dienst waren van het ministerie van Defensie. Het is daarom aannemelijk dat eiser vereenzelvigd werd met de Nederlandse missie en als zodanig een verhoogd risico liep. Eiser verwijst ook naar een passage in de Kamerbrief van 19 december 2023 die het bestaan van gevaar voor de ASG-bewakers erkent. Niet valt in te zien dat iemand die op een zichtbare plaats het kamp bewaakt geen hoog profiel heeft en niet als verlengstuk van de Nederlandse missie wordt gezien, maar iemand die zich als tolk samen met een militair in één voertuig verplaatste, wel. Er is sprake van een zekere mate van willekeur. De hoogste bestuursrechter vindt bij de definiëring van hoog profiel werkzaamheden ten onrechte van belang dat sprake is van personen die vaak ook op de hoogte zijn gebracht van gevoelige informatie, hetgeen een extra risico kan meebrengen.

4. Verder voert eiser aan dat hij gevaar loopt en ondergedoken leeft uit angst voor de Taliban. Er wordt nog steeds navraag naar hem gedaan. In het rapport van de European Asylum Support Office uit 2019 staat dat bewakers naast tolken een topprioriteitdoelwit voor de Taliban waren. Ook verwijst eiser naar de Country Guidance van de European Agency for Asylum (EUAA) van januari 2023, een artikel van NRC van 6 augustus 2024, de position paper van Vluchtelingenwerk van 14 oktober 2024 en de Country Guidance van de EUAA van 2024. De beoordeling van een aanvraag onder de tolkenregeling moet plaatsvinden aan de hand van de actuele situatie in Afghanistan. De verslechterde situatie sinds de machtsovername van de Taliban behoort daarvan een onderdeel te zijn. Het is duidelijk dat er een groot risico is voor alle bewakers, want zij stonden zichtbaar aan de poort. Er zijn al tenminste 15 ASG-bewakers die voor Nederland hebben gewerkt gedood. In de huidige richtlijnen van EUAA worden 'security guards' geschaard onder groepen voor wie politieke vervolging in het algemeen aangenomen wordt. De hoogste bestuursrechter lijkt de lat hoger te leggen dan in asielprocedures. In alle redelijkheid kan niet van eiser gevergd worden dat hij het causaal verband aantoont tussen zijn werkzaamheden als ASG-bewaker en het gegeven dat mensen navraag naar hem doen of dat hij bewijst dat hij daadwerkelijk gevaar loopt. De troepen verlieten Uruzgan in 2010. De bewijslast is dusdanig hoog opgeschroefd dat eiser hier nooit aan kan voldoen. Uit een Kamerbrief uit 2014 blijkt dat Nederland heeft willen faciliteren dat lokale Afghaanse medewerkers in de gelegenheid worden gesteld asiel in Nederland aan te vragen. Nu dit zo expliciet is gesteld zou de Staat op grond van het rechtszekerheidsbeginsel daaraan gehouden moeten zijn, en zou de hoogste bestuursrechter geen hogere bewijslast moeten tolereren omdat het gaat om 'buitenwettelijk beleid'. Het feit dat eiser nog steeds in angst leeft, ondergedoken zit en volgens gezaghebbende rapportages ook het risico loopt onderworpen te worden aan mensenrechtenschendingen, maakt dat er bijzondere omstandigheden zijn om de Tolkenregeling op eiser van toepassing te achten.

Wat is het oordeel van de rechtbank?

Wat houdt de Tolkenregeling in?

5. De Tolkenregeling komt voort uit een set werkafspraken uit 2014 tussen de ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat het bij de Tolkenregeling gaat om personen en hun familieleden die Nederland op de een of andere manier hebben ondersteund bij de missies in Afghanistan en daardoor gevaar lopen. Nederland voelt zich daarom verantwoordelijk voor die personen en hun familieleden. Met het maken van de interne werkafspraken waar de Tolkenregeling uit bestaat, hebben de betrokken bestuursorganen de publieke taak aan zich getrokken om zich in te spannen voor de veiligheid van die personen en hun familieleden. De inspanningsverplichting die de betrokken bestuursorganen zichzelf hebben opgelegd heeft geen wettelijke grondslag. Het gaat om buitenwettelijk en begunstigend beleid. De door de betrokken bestuursorganen gegeven invulling aan en afbakening van de Tolkenregeling zijn volgens de hoogste bestuursrechter niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel en er zijn geen aanwijzingen dat verweerder dit beleid inconsistent toepast. De bestuursrechter toetst buitenwettelijk beleid aan het evenredigheidsbeginsel als de betrokkenen zich daarop beroepen. De beslissingsruimte van het bestuursorgaan bij buitenwettelijk beleid is groot, wat in beginsel leidt tot een terughoudender toets door de rechter dan bij binnenwettelijk beleid. Dit betekent dat de bestuursrechter beoordeelt of zich in het individuele geval bijzondere omstandigheden voordoen op grond waarvan de minister niet strikt mag vasthouden aan het beleid als neergelegd in de Tolkenregeling.

6. De hoogste bestuursrechter heeft overwogen dat er twee groepen zijn die onder de Tolkenregeling vallen. Dit zijn personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht en daardoor gevaar lopen (de eerste groep) en anderen die werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan of ten behoeve van een Nederlandse functionaris in het kader van een internationale militaire missie of politiemissie in Afghanistan en daardoor gevaar lopen (de tweede groep). Het is aan degene die zich op de Tolkenregeling beroept om aannemelijk te maken dat hij of zij dergelijke werkzaamheden heeft verricht en daardoor op het moment van de beslissing om overbrenging persoonlijk gevaar loopt.

7. Uit de uitspraken van de hoogste bestuursrechter volgt verder dat het bij ‘hoog profiel werkzaamheden’ gaat om werkzaamheden waarbij Nederland een persoon op individuele basis in een specifieke positie heeft geplaatst waarin hij extra zichtbaar was en werd vereenzelvigd met de Nederlandse missie. Hierbij moet worden gedacht aan tolken, genderspecialisten, persoonlijk bewakers of persoonlijke chauffeurs. Bij personen die ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht, neemt het bevoegde bestuursorgaan eerder aan dat zij als gevolg daarvan gevaar lopen. Andere personen moeten aannemelijk maken dat zij werkzaamheden hebben verricht ten behoeve van een Nederlandse militaire missie in Afghanistan, dat zij gevaar lopen en dat dit gevaar het gevolg is van die werkzaamheden.

Was sprake van hoog profiel werkzaamheden?

8. Niet in geschil is dat eiser in de periode 2006-2010 ten behoeve van de Nederlandse militaire missie in Afghanistan werkzaamheden heeft verricht als bewaker van ASG. Partijen verschillen ten eerste van mening over het antwoord op de vraag of eiser daarmee ‘hoog profiel werkzaamheden’ heeft verricht.

9. In het bestreden besluit heeft verweerder uiteengezet dat de ASG een Afghaans beveiligingsbedrijf was dat van 2006 tot en met 2010 beveiligingswerkzaamheden voor de kampementen van de Nederlandse eenheden verrichtte. De werkzaamheden van ASG-bewakers bestonden voornamelijk uit het bemensen van de toegangspoort en het controleren van identiteitsbewijzen van bezoekende (buitenlandse en Afghaanse) functionarissen en burgers, het bemensen van de wachttorens van de kampementen en het lopen of met voertuigen rijden van beveiligingspatrouilles, om ongewenste bezoekers of andere bedreigingen te signaleren.

10. De hoogste bestuursrechter heeft geoordeeld dat voormalig bewakers van ASG over het algemeen geen ‘hoog profiel werkzaamheden’ hebben verricht, omdat Nederland hen niet op individuele basis in een specifieke positie heeft geplaatst waarin zij vertrouwelijke of gevoelige informatie hebben gekregen. Eiser heeft niet aannemelijk gemaakt dat dit in zijn geval anders was. Eiser heeft geen omstandigheden naar voren gebracht waaruit volgt dat Nederland hem op individuele basis in een dergelijke specifieke positie heeft geplaatst. Eiser heeft op de hoorzitting in bezwaar gezegd dat hij voornamelijk de wachttoren heeft bemand en de toegangspoorten heeft bewaakt. De rechtbank overweegt dat dit standaardwerkzaamheden waren van de ASG-bewakers. Verweerder heeft dan ook mogen concluderen dat eiser geen hoog profiel werkzaamheden heeft verricht.

Heeft eiser aannemelijk gemaakt dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden?

11. Omdat geen sprake is van hoog profiel werkzaamheden, is het aan eiser om aannemelijk te maken dat hij gevaar loopt als gevolg van zijn werkzaamheden.

12. Eiser heeft verklaard dat de Taliban het dorp waar hij woonde een aantal dagen na de val van Kabul heeft overgenomen. Eiser is met zijn broers gevlucht. Eisers vader, die als ASG-bewaker een korte tijd heeft gewerkt in [locatie] , is opgepakt. Eisers neef, die ook in het ouderlijk huis van eiser woonde en in 2009 en 2010 ook als ASG-bewaker in [locatie] heeft gewerkt, is voor het huis vermoord. Eiser is gevlucht en leeft niet meer samen met zijn gezin uit angst voor de Taliban. Volgens mensen uit het dorp wordt er nog steeds navraag naar hem gedaan.

13. De rechtbank overweegt dat eiser met alleen zijn verklaring onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij gevaar loopt. Eiser heeft dit niet met stukken onderbouwd. Ook heeft eiser niet aannemelijk gemaakt dat het gestelde gevaar het gevolg is van de werkzaamheden die hij ten behoeve van de Nederlandse militaire missie heeft verricht. De verwijzing naar algemene documenten, waarin wordt geschetst dat de werkzaamheden van ASG-bewakers in het algemeen als zichtbaar en risicovol worden beschouwd, is onvoldoende concreet. Deze zien immers niet op de situatie van eiser persoonlijk. De huidige situatie in Afghanistan maakt ook niet dat verweerder eerder moet aannemen dat een persoon gevaar loopt.

14. Het betoog van eiser dat de bewijslast niet hoger zou mogen zijn dan in een asielprocedure, slaagt niet. Verweerder heeft toegelicht dat voor de uitvoering van de Tolkenregeling, anders dan bij asielaanvragen, zeer relevant is dat er een oorzakelijk verband is met werk voor de Nederlandse militaire missie in Afghanistan. Dat het, door het tijdsverloop in combinatie met de complexe Afghaanse samenleving, moeilijk is voor eiser om concreet te maken dat hij gevaar loopt wegens zijn werkzaamheden voor Nederland, neemt niet weg dat verweerder dit van hem mag verlangen. Zoals hierboven is weergegeven gaat het bij de Tolkenregeling om buitenwettelijk begunstigend beleid en heeft verweerder bij het opstellen van zulk beleid veel beleidsruimte. Het is anders dan eiser stelt ook niet zo dat de voorwaarden strenger zijn geworden sinds de inwerkingtreding van de Tolkenregeling.

15. Verder is niet gebleken van bijzondere feiten of omstandigheden die maken dat het beleid in dit concrete geval zodanig onevenredig uitpakt dat verweerder de komst van eiser naar Nederland alsnog had moeten faciliteren. Dat er volgens eiser sprake is van extra tijdsverloop doordat verweerder er lang over heeft gedaan om een beslissing te nemen is in dat verband onvoldoende.

16. Verweerder heeft het verzoek om overbrenging daarom kunnen afwijzen.

Conclusie en gevolgen

17. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat verweerder het verzoek van eiser om overbrenging naar Nederland op grond van de Tolkenregeling op goede gronden heeft afgewezen. Eiser krijgt daarom geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M. de Kock-Molendijk, rechter, in aanwezigheid van mr. M. de Graaf, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 21 oktober 2026.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Tegen dit besluit heeft eiser rechtstreeks beroep ingesteld. De rechtbank heeft dit beroep bij uitspraak van 16 april 2024 (SGR 23/5280) niet-ontvankelijk verklaard en heeft het beroepschrift ter behandeling als bezwaar naar verweerder doorgestuurd. Werkafspraken tolken, te vinden via: https://open.overheid.nl/documenten/05768c10-ed82-4ece-80b5-def86652392b/file. Kamerstukken II, 2021/22, 27925, nr. 961. Zie de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling), 8 april 2026, ECLl:NL:RVS:2026:1869. Kamerstukken II, 2014/15, 34000-X, nr.10. Afdeling, 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1869. Uitspraak van de grote kamer van de CRvB van 15 mei 2025, ECLI:NL:CRVB:2025:700, onder 4.9.2.1 en 4.9.2.2. Afdeling, 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5523. Zie de uitspraak van de Afdeling van 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.3 tot en met 5.2.6, en de uitspraak van de Afdeling van 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1945, onder 5.1. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.3 en 5.4. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.4. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.4 en 5.2.5. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.2.4. en ECLI:NL:RVS:2026:1945, onder 5.1. ECLI:NL:RVS:2026:1945, onder 6.1. ECLI:NL:RVS:2026:1869, onder 5.4. Afdeling, 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5514, onder 6.1.