Centrale Raad van Beroep, hoger beroep socialezekerheidsrecht

Appellant, geboren in 1956, is bekend met een chronische luchtwegaandoening, een overgevoeligheid voor huisstofmijt en klachten aan de knie, schouder en rug. Hij heeft zich op 17 januari 2022 bij het college gemeld en op 13 juli 2022 een aanvraag ingediend voor maatwerkvoorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). In het kader van het onderzoek naar aanleiding van de melding heeft de GGD ZuidLimburg op 11 juli 2022 een advies uitgebracht.

Het college heeft bij besluit van 1 augustus 2022 aan appellant per 1 juli 2022 een maatwerkvoorziening voor hulp bij het huishouden verstrekt in de vorm van een persoonsgebonden budget (pgb). De omvang van de maatwerkvoorziening is 5 uur per week voor licht poetswerk, zwaar huishoudelijk werk en de wasverzorging. Bij de berekening van de hoogte van het pgb is uitgegaan van een tarief van € 16,76 per uur.

Bij besluit van 19 januari 2023 (bestreden besluit) heeft het college het bezwaar van appellant tegen het besluit van 1 augustus 2022 gegrond verklaard in die zin dat de omvang van de maatwerkvoorziening voor huishoudelijke hulp is uitgebreid van 5 naar 6,5 uur per week. Voor het overige heeft het college het besluit van 1 augustus 2022 gehandhaafd. Daaraan ligt het volgende ten grondslag. Voor het bepalen van de omvang van de maatwerkvoorziening heeft het college zich gebaseerd op het normenkader in het protocol Hulp bij het huishouden, dat ontleend is aan het CIZ-protocol Indicatiestelling voor huishoudelijke verzorging (CIZ-protocol). Onder verwijzing naar het nadere advies van de GGD Zuid-Limburg van 18 januari 2023, heeft het college in de longproblematiek van appellant in combinatie met de huisstofmijtallergie aanleiding gezien om de maatwerkvoorziening uit te breiden met 30 minuten per week voor licht huishoudelijk werk en 60 minuten per week voor zwaar huishoudelijk werk. Verder bepaalt artikel 8, eerste lid, aanhef en onder b, van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Heerlen 2022 dat het uurtarief voor een pgb voor hulp bij het huishouden, uitgevoerd door anderen dan een persoon uit het sociaal netwerk, € 16,76 bedraagt. Vast staat dat in ieder geval één professionele aanbieder bereid is om tegen dit uurtarief de hulp bij het huishouden te leveren. Het college heeft geen aanleiding gezien om het uurtarief te verhogen naar € 20,94, zoals appellant heeft verzocht, omdat dit tarief alleen van toepassing is bij ondersteuning waarvoor bijzondere deskundigheden zijn vereist en is bedoeld voor cliënten die ook begeleiding nodig hebben om het huishouden te structureren. Beide omstandigheden zijn bij appellant niet aan de orde. De huidige huishoudelijk ondersteuner van appellant beschikt ook niet over bijzondere deskundigheden.

2. De rechtbank heeft het beroep tegen het bestreden besluit ongegrond verklaard en daarmee het bestreden besluit in stand gelaten. Volgens de rechtbank heeft het college de hulp in het huishouden kunnen verstrekken met de omvang die in het bestreden besluit is vastgesteld. Hierbij heeft het college zich mogen baseren op het normenkader in het protocol Hulp bij het huishouden dat is gebaseerd op het CIZ-protocol. Het college heeft voldoende toegelicht waarom de gehanteerde normtijden (ook) in het geval van appellant toereikend zijn. Met de omvang van de verstrekte maatwerkvoorziening is ruimschoots tegemoetgekomen aan wat appellant, gelet op zijn gezondheidsproblemen en de woning waarin hij woont, nodig heeft. Verder heeft appellant onvoldoende onderbouwd dat er een bijzondere deskundigheid nodig is om de woning grondig schoon te kunnen maken. Dat de huidige huishoudelijk ondersteuner van appellant vanwege jarenlange betrokkenheid weet wat er van haar wordt verwacht, betekent niet dat zij over bijzondere deskundigheden beschikt of dat iemand anders die taken niet zou kunnen uitvoeren. Verder mag het college het pgb beperken tot de hoogte van de kosten van het gecontracteerde aanbod, ook als de door appellant ingeschakelde ondersteuner een hoger tarief hanteert. Het college heeft toegelicht dat appellant met het door het college gehanteerde pgb-tarief van € 16,76 hulp bij het huishouden kan inkopen bij de aanbieder [naam aanbieder]. De rechtbank is van oordeel dat het met het vastgestelde pgb-tarief voor appellant mogelijk is om hulp bij het huishouden in te kopen, nu appellant het tegendeel onvoldoende heeft onderbouwd.

3. Appellant is het met de uitspraak van de rechtbank niet eens. Hij heeft daartegen het volgende aangevoerd. De verstrekte maatwerkvoorziening levert geen passende bijdrage. De urenomvang is vanwege de bijzondere situatie van appellant niet toereikend. De normen op grond waarvan de urenomvang is berekend gelden niet voor appellant, omdat zijn woning meer dan normaal moet worden gereinigd. Het college is er verder aan voorbij gegaan dat vanwege de luchtwegaandoening en de huisstofmijtallergie ook de niet in gebruik zijnde ruimtes moeten worden schoongemaakt. De rechtbank heeft ten onrechte geen rekening gehouden met het door appellant overgelegde sociaal-medisch advies van [naam adviesbureau] ([naam adviesbureau]) van 19 september 2023. Ook het door het college gehanteerde pgbuurtarief is niet passend. Van belang is dat er bijzondere deskundigheid is vereist voor het schoonmaken van zijn woning. De huishoudelijk ondersteuner van appellant beschikt hierover, omdat zij al jarenlang ondersteuning biedt aan appellant en een ander dit niet op dezelfde wijze kan doen. Er is geen enkele professionele aanbieder die bereid is om tegen het uurtarief van € 16,76 de huishoudelijke hulp te leveren. Het college heeft het tegendeel niet onderbouwd.

De beroepsgrond dat de urenomvang van de verstrekte maatwerkvoorziening niet toereikend is vanwege de bijzondere situatie van appellant, slaagt niet. Het college heeft deze omvang gebaseerd op normen die zijn ontleend aan het CIZ-protocol. De Raad heeft eerder geoordeeld dat het CIZ-protocol als uitgangspunt kan dienen bij het vaststellen van de omvang van de maatwerkvoorziening voor huishoudelijke ondersteuning. Bij de toepassing van dit protocol moet steeds een individuele afweging plaatsvinden die tot zowel een ophoging als een verlaging van de tijden kan leiden. (Voetnoot 1) Het college heeft aan appellant de in het CIZ-protocol voor de overname van licht en zwaar huishoudelijk werk en de wasverzorging genoemde maximumtijd van 5 uur per week bij een eenpersoonshuishouden in een eengezinswoning verstrekt. Daarnaast heeft het college nog 90 minuten per week extra verstrekt in verband met de longproblematiek en huisstofmijtallergie van appellant, zoals het protocol bij dergelijke allergie- en luchtwegaandoeningen mogelijk maakt. De Raad volgt de rechtbank en het college in het standpunt dat appellant met deze maatwerkvoorziening niet tekort is gedaan en dat hiermee een passende bijdrage is geleverd aan zijn zelfredzaamheid en participatie als bedoeld in artikel 2.3.5, derde lid, van de Wmo 2015. De verwijzing van appellant naar het sociaal-medisch advies van [naam adviesbureau] leidt niet tot een ander oordeel. [naam adviesbureau] heeft zich niet uitgelaten over de urenomvang van de benodigde huishoudelijke ondersteuning. De GGD-arts die het college heeft geadviseerd en [naam adviesbureau] hebben beiden opgemerkt dat de woning van appellant vanwege de longproblematiek en huisstofmijtallergie niet vaker maar wel grondiger moet worden schoongemaakt en dat stof met een natte doek moet worden afgenomen. Het college heeft dit overgenomen in het bestreden besluit en op grond daarvan extra tijd verstrekt. Verder heeft het college het advies van de GGD-arts tot volledige overname van de lichte huishoudelijke taken gevolgd, terwijl in het advies van [naam adviesbureau] is geconcludeerd dat appellant nog enkele van deze taken zelf kan uitvoeren. Tenslotte heeft het college rekening gehouden met de, ook door [naam adviesbureau] benoemde, grootte van de woning van appellant door bij de overname van zwaar huishoudelijk werk uit te gaan van een eenpersoonshuishouden met drie of meer kamers, waardoor er tijd is om ook niet in gebruik zijnde ruimtes schoon te maken.

De beroepsgrond dat het college onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de hoogte van het pgb is vastgesteld in overeenstemming met artikel 2.3.6, eerste lid, van de Wmo 2015, slaagt. Appellant heeft na het besluit van 1 augustus 2022 bij het college geïnformeerd bij welke organisaties hij huishoudelijke ondersteuning tegen het gehanteerde uurtarief van € 16,76 kon inkopen. Het college heeft daarop aangegeven dat dit mogelijk is bij [naam aanbieder] te Voerendaal. Deze stelling is door appellant gemotiveerd betwist en door het college niet onderbouwd. Onder deze omstandigheden is de Raad van oordeel dat het college onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat appellant met het verstrekte pgb de diensten die tot de maatwerkvoorziening behoren van derden kan betrekken, als bedoeld in artikel 2.3.6, eerste lid, van de Wmo 2015.

De beroepsgrond dat het college aan appellant ten onrechte het tarief voor ‘hulp bij het huishouden basis’ heeft verstrekt in plaats van het tarief voor ‘hulp bij het huishouden plus’ slaagt niet. In het GGD-advies van 18 januari 2023 is vermeld dat geen specifieke opleiding nodig is om schoon te maken op de manier die in verband met de medische klachten van appellant is voorgeschreven. Voor degene die schoonmaakt volstaat een eenmalige instructie. Ook uit het advies van [naam adviesbureau] blijkt niet dat bijzondere deskundigheden zijn vereist voor het schoonmaken van de woning van appellant. Verder volgt de Raad het oordeel van de rechtbank dat de omstandigheid dat de huidige huishoudelijk ondersteuner van appellant vanwege jarenlange betrokkenheid weet wat er van haar wordt verwacht, niet betekent dat zij over bijzondere deskundigheden beschikt of dat iemand anders de huishoudelijke taken niet zou kunnen uitvoeren.

Uit 4.2 volgt dat het hoger beroep deels slaagt. De Raad zal de aangevallen uitspraak vernietigen, voor zover de rechtbank daarbij het bestreden besluit wat betreft de hoogte van het pgb-uurtarief in stand heeft gelaten, het beroep tegen dat besluit gegrond verklaren en dat besluit vernietigen voor zover daarin een pgb-uurtarief van € 16,76 is opgenomen. Uit 4.1 en 4.3 volgt dat het hoger beroep verder niet slaagt. De Raad zal de aangevallen uitspraak voor het overige dus bevestigen.

De Raad beschikt over onvoldoende gegevens om zelf in de zaak te voorzien. De Raad zal daarom het college de opdracht geven een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen met inachtneming van deze uitspraak. Met het oog op een voortvarende afdoening van het geschil bestaat aanleiding om met toepassing van artikel 8:113, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht te bepalen dat tegen de door het college te nemen nieuwe beslissing op bezwaar slechts bij de Raad beroep kan worden ingesteld.