Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten, eerste aanleg - enkelvoudig ambtenarenrecht

Klaagster is sinds januari 2012 als ambtenaar in dienst van het Land Sint Maarten. Met ingang van 26 november 2024 vervult zij de functie van chef van het kabinet van de Minister van Volksgezondheid, Sociale Zaken en Arbeid.

Naar aanleiding van een op 7 januari 2026 in een overheidsgebouw gedane uitlating van klaagster, gericht tegen verweerder 1, alsmede een externe uiting van haar echtgenoot op sociale media, heeft verweerder 1 bij brief van 7 januari 2026 met als onderwerp ‘Ordemaatregel/dienstopdracht – ontzegging tot overheidsgebouwen, dienstlokalen en ICT-systemen’ de eerste toegangsontzegging opgelegd.

1. De toegang ontzegd tot alle overheidsgebouwen en dienstlokalen van het Land Sint Maarten;

2. De toegang ontzegd tot en het gebruik van alle overheids-ICT-systemen, waaronder begrepen maar niet beperkt tot e-mail, netwerken, applicaties en digitale platforms;’

Klaagster stelt dat zowel de toegangsontzegging van 7 januari 2026 als die van 16 januari 2026 onbevoegd zijn genomen, nu deze niet zijn vastgesteld door of namens het ingevolge artikel 45 van de Landsverordening Materieel Ambtenarenrecht (LMA) bevoegde gezag, te weten de Gouverneur. Daarnaast voert zij aan dat in beide besluiten een toereikende wettelijke grondslag ontbreekt, evenals een deugdelijke motivering waarin de reden voor de maatregel en de duur daarvan kenbaar zijn gemaakt.

Verweerder 1 stelt zich op het standpunt dat de eerste toegangsontzegging een voorlopige ordemaatregel betreft, die niet zonder meer kwalificeert als een voor bezwaar vatbare beschikking als bedoeld in artikel 35 van de Rar. Het gaat om een onmiddellijke veiligheidsmaatregel, getroffen in reactie op een bedreigende situatie binnen een overheidsgebouw. Ten aanzien van de eerste toegangsontzegging betoogt verweerder 1 voorts dat deze maatregel is opgelegd namens de Gouverneur. Ter zitting is in dit verband verklaard dat de Gouverneur achteraf met de maatregel bekend is geworden en aanwezig is geweest bij de vergadering van de Raad van Ministers van 16 januari 2026. Voorts heeft verweerder 1 ter zitting aangevoerd dat de minister als leidinggevende op grond van artikel 6 van het Organisatiebesluit Algemene Zaken ook zelfstandig bevoegd is een dienstopdracht als de onderhavige te geven.

Ten aanzien van de tweede toegangsontzegging van 16 januari 2026, bekendgemaakt bij e-mail van 16 februari 2026, stelt verweerder dat het bezwaar ten onrechte is gericht tegen het Land Sint Maarten. Voorts stelt verweerder dat de e-mail slechts een mededeling bevat over een besluit van de Raad van Ministers. De Raad van Ministers betreft geen administratief orgaan en er is geen sprake van een voor bezwaar vatbare beschikking als bedoeld in de Rar. Het Gerecht in Ambtenarenzaken is daarom niet bevoegd.

Het Gerecht dient gelet op de standpunten van partijen allereerst te beoordelen of de maatregel van 7 januari 2026 moet worden aangemerkt als een interne dienstopdracht dan wel als een besluit met rechtsgevolg voor klaagster. Daartoe overweegt het Gerecht het volgende.

De maatregel strekte ertoe klaagster de toegang tot overheidsgebouwen en ICT-systemen te ontzeggen, vooruitlopend op een voorgenomen schorsing in het belang van de dienst. Daarmee werd haar de uitoefening van haar functie feitelijk ontnomen. Gelet op aard, inhoud en duur raakt de maatregel rechtstreeks haar ambtelijke rechtspositie en is deze gericht op rechtsgevolg. Van een louter interne organisatorische instructie of een onmiddellijke, kortdurende veiligheidsmaatregel is geen sprake. De in de maatregel gegeven kwalificatie van “dienstopdracht” is daarbij niet doorslaggevend. Gelet op het voorgaande moet de eerste toegangsontzegging naar het oordeel van het Gerecht derhalve als een beschikking in de zin van artikel 35 van de Rar worden aangemerkt.

Ten aanzien van de stelling van verweerder 1, dat de maatregel is opgelegd namens de Gouverneur, overweegt het Gerecht dat uit de brief van 7 januari 2026 niet blijkt dat deze namens de Gouverneur is vastgesteld. Evenmin is gebleken van een (schriftelijk) mandaat of een andere toereikende grondslag waaruit volgt dat verweerder 1 bevoegd was om namens de Gouverneur te handelen. De enkele omstandigheid dat de Gouverneur achteraf met de maatregel bekend is geworden of aanwezig is geweest bij de vergadering van de Raad van Ministers van 16 januari 2026, kan niet worden aangemerkt als een rechtsgeldige bekrachtiging van het besluit van 7 januari 2026. De stelling van verweerder 1, dat de eerste toegangsontzegging is genomen namens de Gouverneur, slaagt dan ook niet.

Voor zover verweerder 1 zich beroept op artikel 6 van het Organisatiebesluit Algemene Zaken, geldt dat een algemene bepaling in een landsbesluit niet kan afdoen aan een specifieke bevoegdheidstoedeling in een hogere wettelijke regeling. Artikel 45 van de LMA wijst de Gouverneur expliciet aan als bevoegd gezag. Van die bevoegdheidstoedeling kan dan ook niet worden afgeweken via een algemene organisatorische bepaling in een landsbesluit.

Gelet op de inhoud van de e-mail van 16 februari 2026 stelt het Gerecht evenwel vast dat uitdrukkelijk aan klaagster is medegedeeld dat de eerste toegangsontzegging van 7 januari 2026 is ingetrokken. Dat verweerder 1 ter zitting het standpunt heeft ingenomen dat dit slechts moet worden opgevat als een gedeeltelijke intrekking, maakt dit niet anders. Voor de kwalificatie als intrekking is immers bepalend hoe de mededeling naar objectieve maatstaven moet worden verstaan. Nu de eerste toegangsontzegging met de intrekking daarvan is komen te vervallen en niet is gebleken van nog voortbestaande rechtsgevolgen of schade die een inhoudelijke beoordeling rechtvaardigen, ontbreekt procesbelang bij een verdere beoordeling van dit besluit.

Het bezwaar tegen de eerste toegangsontzegging zal gelet op het voorgaande niet-ontvankelijk worden verklaard wegens het ontbreken van procesbelang.

Klaagster heeft tevens verzocht om een voorziening bij voorraad als bedoeld in artikel 94 van de Rar. Een voorlopige voorziening strekt ertoe een tijdelijke maatregel te treffen in afwachting van de beslissing in de hoofdzaak. Nu het bezwaar tegen de eerste toegangsontzegging niet-ontvankelijk wordt verklaard wegens het ontbreken van belang en de maatregel reeds is ingetrokken, ontbreekt eveneens een grondslag voor het treffen van een voorlopige voorziening. Bij gebreke van (spoedeisend) belang zal het verzoek om een voorziening bij voorraad worden afgewezen.

Het Gerecht stelt voorop dat het bezwaar ten onrechte mede is gericht tegen het Land Sint Maarten. Het Land is de publiekrechtelijke rechtspersoon en heeft de tweede toegangsontzegging niet opgelegd. Het bezwaar is daarom, voor zover gericht tegen verweerder 2, niet-ontvankelijk.

Het Gerecht dient voorts gelet op de standpunten van partijen te beoordelen of het besluit van 16 januari 2026, bekendgemaakt bij e-mail van 16 februari 2026, moet worden aangemerkt als een beschikking in de zin van artikel 35 Rar waartegen bezwaar kan worden gemaakt bij het Gerecht. Het Gerecht overweegt hierover het volgende.

Uit het eerste lid van artikel 35 van de Rar volgt dat een bezwaarschrift kan worden ingediend tegen beschikkingen, handelingen of weigeringen om te beschikken of te handelen ten aanzien van een ambtenaar als zodanig. Onder een beschikking dient naar vaste rechtspraak van de Raad van Beroep in Ambtenarenzaken te worden verstaan een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan, gericht op rechtsgevolg.

De Raad van Ministers heeft bij voornoemd besluit opnieuw beperkingen gesteld aan de toegang van klaagster tot overheidsgebouwen, alsmede voorwaarden verbonden aan de wijze waarop zij haar werkzaamheden mocht verrichten. Deze maatregelen zijn naar hun aard en inhoud gericht op rechtsgevolg en raken rechtstreeks de ambtelijke rechtspositie van klaagster. Daarmee is naar het oordeel van het Gerecht sprake van een beschikking in de zin van artikel 35 Rar. Voor zover verweerder heeft betoogd dat de Raad van Ministers geen administratief orgaan is dat een voor bezwaar vatbare beschikking kan nemen, overweegt het Gerecht dat de vraag of een orgaan bevoegd is een besluit te nemen, moet worden onderscheiden van de vraag of sprake is van een beschikking in de zin van artikel 35 Rar. Indien een orgaan een beslissing neemt die is gericht op rechtsgevolg ten aanzien van een ambtenaar, kwalificeert die beslissing als beschikking. Een eventueel bevoegdheidsgebrek raakt de rechtmatigheid van die beschikking, maar staat niet eraan in de weg dat daartegen rechtsmiddelen openstaan. De beslissing van 16 januari 2026 moet derhalve worden aangemerkt als een voor bezwaar vatbare beschikking in de zin van artikel 35 van de Rar. Het Gerecht acht zich dan ook bevoegd.

Op grond van artikel 45 van de LMA berust de bevoegdheid tot het opleggen van een toegangsontzegging of andere ordemaatregel bij de Gouverneur als bevoegd gezag. Niet is gesteld of gebleken dat het besluit van 16 januari 2026 door of namens de Gouverneur is genomen. Voor zover verweerder met zijn stelling, dat de Gouverneur aanwezig is geweest bij de vergadering van 16 januari 2026, heeft willen betogen dat de beslissing namens het bevoegd gezag is genomen, volgt het Gerecht dit niet. De enkele aanwezigheid van de Gouverneur bij de vergadering kan niet worden gelijkgesteld met een uitdrukkelijke en kenbare besluitvorming door of namens het bevoegd gezag. Evenmin is gebleken dat de Gouverneur het besluit nadien heeft bekrachtigd.

Het nemen van een beschikking door een ander dan het daartoe aangewezen bevoegde gezag levert strijd op met het bevoegdheidsbeginsel en het legaliteitsbeginsel. Het bezwaar is daarom gegrond. De tweede toegangsontzegging wordt vernietigd wegens strijd met artikel 45 van de LMA. Aan de bespreking van de materiële inhoud van de ordemaatregel komt het Gerecht gelet op het voorgaande niet toe.