Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, hoger beroep strafprocesrecht

Inleiding

Het hof neemt onderstaande overwegingen van de rechtbank (cursief) over. De door het hof gebezigde bewijsmiddelen worden later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest opgenomen.

De volgende feiten en omstandigheden kunnen op grond van de inhoud van de bewijsmiddelen als vaststaand worden aangemerkt. Op 19 december 2023 wordt verbalisant [verbalisant] gebeld door zijn partner. Zij belt omdat ze een verdachte situatie heeft gezien in een vakantiehuisje tegenover hun huisje op een vakantiepark in [plaats 1] . Aan de keukentafel van dat vakantiehuisje ziet zij vier mannen achter laptops zitten. Ze klopt aan, omdat er een auto fout geparkeerd staat. Bij het opengaan van de deur ruikt ze een sterke wietgeur en ziet ze drugs op tafel liggen.

Verbalisant [verbalisant] vraagt zijn partner de kentekens door te geven. Als hij die natrekt in de politiesystemen ziet hij registraties met betrekking tot cybercrime en handel in verdovende middelen. [verbalisant] vermoedt dat in het vakantiehuisje bankhelpdeskfraude wordt gepleegd. Vervolgens wordt de vakantiewoning binnengetreden op basis van de Opiumwet om drugs in beslag te nemen. De aangetroffen situatie, die de politie beschrijft als een callcenterachtige setting, is voor de politie aanleiding de situatie te bevriezen en de woning met een machtiging van de rechter-commissaris te doorzoeken. De vier verdachten, waarvan er twee uiteindelijk tevergeefs wegvluchten voor de politie, worden in en om de vakantiewoning aangehouden.

Op de foto’s die de politie heeft gemaakt is te zien dat aan de keukentafel 4 werkplekken zijn ‘ingericht’ met telkens een laptop, een headset en meerdere mobiele telefoons. In totaal worden in het vakantiehuisje 4 laptops en 12 mobiele telefoons in beslag genomen.

Daarnaast wordt een grote hoeveelheid simkaarten aangetroffen en in beslag genomen.

Op één van de laptops is te zien dat kort daarvoor via Skype gebeld is naar een telefoonnummer dat ook voorkomt op een leadslijst die op diezelfde laptop open staat.

Mevrouw [benadeelde 3] blijkt diezelfde middag het slachtoffer van fraude te zijn geworden.

Drie van de vier verdachten blijken op het adres [adres] in [plaats 2] te wonen. Bij een doorzoeking in hun kamers en in de gemeenschappelijke ruimte van die woning neemt de politie nog meer gegevensdragers en ruim 100 simkaarten in beslag.

Feit 1

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal acht het feit wettig en overtuigend te bewijzen.

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat ten aanzien van dit feit vrijspraak zou moeten volgen. De telefoon die aan verdachte wordt toegeschreven en waarop hij de Remote Access Tools voorhanden zou hebben gehad, te weten de Samsung J5, is aangetroffen op de slaapkamer van verdachte op de [adres] in [plaats 2] , waarbij onduidelijk is wanneer verdachte de telefoon voor het laatst heeft gebruikt. Ten aanzien van de verweten pleegperiode kan niet tot een bewezenverklaring worden gekomen, omdat onvoldoende duidelijk is wanneer deze bestanden aanwezig zijn geweest en of verdachte hierover heeft kunnen beschikken in die periode.

Oordeel van het hof

Het hof is van oordeel dat het verweer van de verdediging strekkende tot vrijspraak van het onder feit 1 tenlastegelegde voorhanden hebben van Remote Access Tools op de Samsung J5 wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof verenigt zich met onderstaande overwegingen van de rechtbank met betrekking tot het onder 1 tenlastegelegde feit en vult deze aan.

Samsung J5

Dit toestel is aangetroffen op het adres [adres] te [plaats 2] onder het bed van

verdachte. Verdachte heeft ter zitting verklaard dat hij dit toestel een paar maanden in

gebruik heeft gehad. Uit onderzoek van de politie blijkt dat de volgende applicaties op de

telefoon waren geïnstalleerd: AnyDesk, Teamviewer Quicksupport, Skype en Zoiper Pro -

SIP Softphone.

(…)

De Samsung J5 is aangetroffen onder het bed van verdachte in [plaats 2] en verdachte

heeft erkend daarvan de gebruiker te zijn geweest. Dat is naar het oordeel van de rechtbank

voldoende voor het oordeel dat hij over die Samsung J5 beschikkingsmacht had. Dat hij zich

op de pleegdatum in [plaats 1] bevond doet daar niet aan af.

(…)

Van het ten laste gelegde medeplegen onder feit 1 zal de rechtbank verdachte vrijspreken, nu ten aanzien van het voorhanden hebben van de gegevens op de gegevensdrager van verdachte telkens niet blijkt van een nauwe en bewuste samenwerking met zijn medeverdachten.

In aanvulling op voorgaande overweegt het hof dat verdachte ter zitting in hoger beroep heeft aangegeven dat hij in maart 2023 de beschikking kreeg over de Samsung J5, zonder daarbij uitleg te geven. Op 19 december 2023, toen verdachte en medeverdachten zijn aangehouden, had verdachte de telefoon nog altijd in zijn bezit, aangezien de telefoon op de kamer van verdachte aan de [adres] in [plaats 2] werd aangetroffen. Verdachte heeft voorts ter zitting in hoger beroep verklaard dat hij verantwoordelijk is voor alles wat op zijn kamer ligt en dat hij wist welke apps er op de Samsung J5 zaten. Het hof acht het onder 1 tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezen.

Feit 2

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal acht het feit wettig en overtuigend te bewijzen.

Standpunt van de verdediging

De verdediging blijft bij het in eerste aanleg gevoerde verweer dat ook ten aanzien van de HP-laptop vrijspraak dient te volgen. De laptop is weliswaar in het vakantiehuisje in [plaats 1] aangetroffen, maar hier waren ook andere personen (huisgenoten) aanwezig. De laptop behoort toe aan getuige [getuige] , die ook aangehouden is geweest voor dit feit en een weinig geloofwaardige verklaring heeft afgelegd over dat hij deze laptop, die hij nodig had voor zijn opleiding, zou hebben verkocht aan verdachte en de medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] . Deze weinig concrete verklaring komt hem ontzettend goed uit. Bij gebrek aan een concrete rol of een concreet aandeel voor verdachte verzoekt de verdediging het hof om deze verklaring niet te bezigen voor het bewijs en tot vrijspraak te komen.

Oordeel van het hof

Het hof is van oordeel dat het verweer van de verdediging strekkende tot vrijspraak van het onder feit 2 tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof verenigt zich met onderstaande overwegingen van de rechtbank met betrekking tot het onder 2 tenlastegelegde feit.

Getuige [getuige] woonde samen met [medeverdachte 1] , [medeverdachte 3] en verdachte op [adres] in [plaats 2] . Hij heeft verklaard dat hij deze laptop aan zijn drie huisgenoten heeft verkocht. Gelet op deze verklaring en het aantreffen van deze laptop op

19 december 2023 in het huisje waar ook verdachte, [medeverdachte 1] en [medeverdachte 3] aanwezig waren, concludeert de rechtbank dat zij de gebruikers waren van deze HP-laptop. Op deze gegevensdrager zijn Anydesk, Teamviewer en de Skype-app aangetroffen. Ook zijn er twee Exceldocumenten aangetroffen met hierin in totaal 8500 leads. De Exceldocumenten hebben de volgende namen: 7,5 NL LLLxlsx en sivaSk.csv.

Simkaarten

In de woning aan de [adres] te [plaats 2] zijn verder 90 simkaarten aangetroffen. Het gaat om 40 simkaarten in een open doosje aangetroffen onder de tv, 18 simkaarten in een doosje onder de tv in de woonkamer, 6 simkaarten achter de magnetron in de woonkamer,

6 simkaarten in een brillenkoker en 20 simkaarten in een tas van wit papier.

Nu verdachte, [medeverdachte 1] en [medeverdachte 3] de bewoners waren van de [adres] te

[plaats 2] , concludeert de rechtbank dat zij deze simkaarten voorhanden hebben gehad.

Bewijsoverweging (…)

Verdachte heeft onder andere een grote hoeveelheid leads, apps zoals Skype, Zoiper,

Teamviewer, Anydesk en een grote hoeveelheid simkaarten voorhanden gehad.

De rechtbank stelt hieronder vast dat verdachte en zijn medeverdachten intensief hebben gefraudeerd. De grote hoeveelheid gegevens zoals hierboven beschreven waren dus bestemd voor het plegen van oplichtingen en diefstallen en verdachte wist dat ook.

In aanvulling op het voorgaande overweegt het hof als volgt. Op grond van de verklaring van [getuige] , zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zal worden opgenomen, concludeert het hof dat de HP-laptop toebehoorde aan verdachte, medeverdachte [medeverdachte 1] en medeverdachte [medeverdachte 3] . De stelling van de verdediging dat de verklaring van getuige [getuige] niet betrouwbaar is, acht het hof niet aannemelijk geworden. De mogelijkheid dat [getuige] niets over zijn eventuele eigen rol zou hebben verklaard, doet niet af aan het feit dat verdachte en de medeverdachten op 19 december 2023 in het vakantiehuisje in [plaats 1] zijn aangetroffen met de betreffende laptop open op tafel. Het verweer dat de laptop gewoon nog van [getuige] was en deze ook aanwezig is geweest in het vakantiehuisje, is niet aannemelijk geworden. [getuige] is op 19 december 2023 niet aangetroffen. Daarbij acht het hof het niet aannemelijk dat hij zijn laptop in het huisje zou achterlaten, als hij daar zou zijn geweest en erna weer zou zijn vertrokken.

Het hof acht het onder 2 tenlastegelegde feit wettig en overtuigend bewezen.

Feit 3 Deelname aan een criminele organisatie

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal acht het feit wettig en overtuigend te bewijzen.

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat de aanwezigheid in het bijzijn van personen die zich bezighouden met strafbare feiten of het zijn van huisgenoot iemand nog geen deelnemer aan een crimineel samenwerkingsverband maakt. Voorts blijkt op geen enkele wijze dat sprake is geweest van enige structuur, taakverdeling dan wel concrete afspraken of tot strafbare feiten te kunnen komen, waar verdachte deel van heeft uitgemaakt. Om te kunnen spreken van een crimineel samenwerkingsverband moeten meer feiten en omstandigheden worden vastgesteld. De verdediging heeft het hof verzocht verdachte vrij te spreken van het onder 3 tenlastegelegde feit.

Oordeel van het hof

Het hof is van oordeel dat het verweer van de verdediging strekkende tot vrijspraak van het onder feit 3 tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen.. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof verenigt zich met onderstaande overwegingen van de rechtbank en neemt deze over.

Volgens vaste jurisprudentie moet onder een organisatie als bedoeld in artikel 140 Sr (hierna: een criminele organisatie) worden verstaan een samenwerkingsverband, met een zekere duurzaamheid en structuur, tussen de verdachte en tenminste één andere persoon. Het oogmerk van de organisatie moet zijn gericht op het plegen van misdrijven. Van deelneming aan een criminele organisatie is sprake als de verdachte behoort tot het samenwerkingsverband én als de verdachte een aandeel heeft in gedragingen, dan wel gedragingen ondersteunt, die strekken tot of rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van hierboven bedoeld oogmerk. In het bestanddeel “deelneming aan” ligt tevens het opzet van de verdachte besloten. Niet is vereist dat komt vast te staan dat een persoon - om als deelnemer aan een criminele organisatie te kunnen worden aangemerkt - moet hebben samengewerkt met, althans bekend moet zijn geweest met alle andere personen die deel uitmaken van de organisatie of dat de samenstelling van het samenwerkingsverband steeds dezelfde is.

De vaststaande feiten

Op grond van het dossier stelt de rechtbank het volgende vast. De verdachten [medeverdachte 3] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 1] en [verdachte] zijn op 19 december 2023 gezamenlijk aangetroffen in het vakantiehuisje in [plaats 1] . Dat vakantiehuisje was ingericht als professioneel callcenter. Er werd een tafel aangetroffen met vier openstaande laptops, gekoppeld aan headsets om mee te bellen. Bij iedere laptop werden telefoons aangetroffen. De laptops en telefoons bleken die dag en de dagen ervoor intensief te zijn gebruikt. Zo blijkt bijvoorbeeld dat met de aangetroffen HP laptop die dag 5 anydesk-sessies hebben plaatsgevonden.

Met de aangetroffen iPhone 6s is tussen 7 en 19 december 2023 242 keer uitgebeld via

Skype (waarvan 10 keer op 19 december 2023). Met de aangetroffen iPhone 7 van

[medeverdachte 2] is tussen 8 en 19 december 2023 818 keer uitgebeld via Skype (waarvan 231 keer op 19 december 2023). Op 19 december 2023 zijn er met dit toestel gesprekken gevoerd die langer duurden dan 5 minuten, waaronder met [benadeelde 2] , die dezelfde dag slachtoffer is geworden van bankhelpdeskfraude. Op dezelfde dag is ook [benadeelde 3] daarvan slachtoffer geworden. Op de aangetroffen HP-laptop is te zien dat kort daarvoor via Skype gebeld is naar het telefoonnummer van [benadeelde 3] en dat dit telefoonnummer ook voorkomt op een leadslijst die op diezelfde laptop open staat. Op de iPhone 11 van [medeverdachte 1] staat een chat waarin instructies worden gegeven om een MacBook op te halen die met geld van de rekening van [benadeelde 3] is besteld.

Op de aangetroffen devices die konden worden onderzocht zijn steeds velerlei gegevens aangetroffen die duiden op het gebruik daarvan om fraude te plegen. Het gaat onder andere om leadslijsten, afbeeldingen gerelateerd aan bankrekeningen van slachtoffers en katvangers, chatgesprekken over fraude en applicaties die voor fraude gebruikt zijn of daarvoor kunnen worden gebruikt. Verder is in het vakantiehuisje een zeer grote hoeveelheid simkaarten en zijn meerdere bankpassen op naam van derden aangetroffen.

Verder bleek dat [medeverdachte 3] , [medeverdachte 1] , en [verdachte] samenwonen in [plaats 2] .

Tijdens een doorzoeking van hun woning in [plaats 2] is ook daar een grote hoeveelheid

simkaarten aangetroffen. Bovendien zijn ook daar gegevensdragers in beslag genomen, waarop ook gegevens staan die kunnen worden gerelateerd aan het plegen van fraude.

Uit het dossier blijkt verder dat er in de periode voorafgaand aan het aantreffen van de verdachten in [plaats 1] ook andere vakantiehuisjes zijn gehuurd. Van 5 tot en met 10 december 2023 werd er een vakantiehuisje op [locatie 2] in [plaats 3] gehuurd. Van 11 tot en met 18 december 2023 is met de betaalkaart van [getuige] , huisgenoot van [medeverdachte 4]

, [medeverdachte 1] en [verdachte] in [plaats 2] , een vakantiehuisje gehuurd in

[plaats 4] . Vanaf 18 december 2023 werd het vakantiehuisje in [plaats 1] gehuurd, wat ook werd bekostigd vanaf de bankrekening van [getuige] . Ter zitting heeft [medeverdachte 2] verklaard dat hij de huurder was van in ieder geval de huisjes in [plaats 3] en [plaats 1] . In de periode van 5 tot en met 19 december 2023 heeft hij inderdaad in vakantiehuisjes verbleven.

De Samsung A50 van [medeverdachte 2] heeft vanaf 5 december tot en met 8 december 2023 telefoonmasten in [plaats 3] aangestraald, en op 11 en 12 december 2023 een mast in

[plaats 5] (dus in de buurt van [plaats 4] ).

De iPhone 11 van [medeverdachte 1] heeft op 7 en 8 december 2023 telefoonmasten in

[plaats 3] aangestraald, op 13 december 2023 een mast in [plaats 5] (dus in de buurt van

[plaats 4] ) en op 18 en 19 december 2023 een mast in [plaats 6] .

In de periode waarin de vakantiehuisjes zijn gehuurd zijn er meerdere personen slachtoffer geworden van bankhelpdeskfraude, waarbij betrokkenheid van diverse verdachten kan worden vastgesteld. Zo is [benadeelde 4] voor het eerst benaderd op 5 december 2023, waarbij vervolgens in enkele dagen tijd bijna € 60.000,- is buitgemaakt. Een deel van het geld is gebruikt voor een bestelling bij de Media Markt, welke bestelling op naam staat van [verdachte] , waarvan de factuur in zijn telefoon staat en welke bestelling is opgehaald in [plaats 3] . Het grootste deel van het geld wordt doorgeboekt naar diverse bankrekeningen, die om verschillende redenen aan [medeverdachte 2] worden gelinkt. Zo is [medeverdachte 2] bijvoorbeeld herkend op camerabeelden van pintransacties van bankrekeningen waar het geld heen is gegaan.

Ook [naam 1] is in die periode benaderd, namelijk op 15 december 2023. De

Skypegesprekken die met [naam 1] zijn gevoerd hebben plaatsgevonden met de iPhone 7 van [medeverdachte 2] . Ook het Skypegesprek met [benadeelde 2] blijkt te zijn gevoerd met die iPhone 7.

Zoals eerder vermeld is [benadeelde 2] op 19 december 2023 benaderd toen de verdachten in het vakantiehuisje in [plaats 1] verbleven. Op dezelfde dag is ook [benadeelde 3] opgelicht vanuit dat vakantiehuisje.

Tot slot wijst de rechtbank op de chatgesprekken die zich in het dossier bevinden. Uit die chatgesprekken blijkt van intensief contact tussen de verdachten onderling, waarbij veelvuldig wordt gesproken over fraude, waarbij de gespreksdeelnemers elkaar tips geven, zich bedienen van schuilnamen en in versluierde taal spreken.

In het bijzonder wijst de rechtbank op een chatgesprek dat is aangetroffen op de Samsung A3 van [medeverdachte 3] . In de chats daterend van 9 tot en met 19 december 2023 wordt onder meer gesproken over “het overnemen van een leb”, “een vis aan de lijn”, en een “leb osso”. Aan dit gesprek wordt deelgenomen door ene “ [username 1] ”, “ [username 2] ”, “ [username 3] ”, “ [username 4] ” en “ [username 5] ”. [medeverdachte 3] gebruikte het account “ [username 5] ”, en volgens [getuige] wordt hij ook “ [username 6] ” genoemd. Het account van “ [username 2] ” behoorde toe aan [medeverdachte 1] .

Daarnaast wijst de rechtbank in het bijzonder op een chat tussen de gebruikers “ [username 7] ” en “ [username 8] ”. Deze chat is aangetroffen op de Samsung A50 van [medeverdachte 2] . Het

account “ [username 7] ” werd door hem gebruikt en “ [username 8] ” betreft [medeverdachte 1]

.

Het gesprek tussen hen dateert van 6 en 7 december 2023, op het moment dat de oplichting

van [benadeelde 4] plaatsvindt. In dat gesprek zegt [medeverdachte 1] onder andere tegen

[medeverdachte 2] : “is t al geland op die revo”, terwijl even daarvoor een geldbedrag van

€ 3.100,24, afkomstig van [benadeelde 4] , is overgemaakt naar een Revolut-rekening.

[medeverdachte 2] stuurt daarop een screenshot van die rekening waarop de bijschrijving zichtbaar is naar [medeverdachte 1] . Laatstgenoemde zegt even later: “is overgooi bro (...) huh, wat bedoel je. Iedereen 25% toch”, en weer later: “sterk man. 3K eraf. Lekker man. Iedereen 750 daar. Ik ga die boys ook melden." Vervolgens gaat het gesprek verder over het “bellen van vissen” vanuit “die osso”. In die chat wordt ook gesproken over de aanwezigheid van “die boys” bij “die osso”, en wordt ook gevraagd of “ [username 6] die 06 kan lebben”, waarop [medeverdachte 2] reageert dat “hij zegt kan niet”, vanwege “lijpe ontsteking in me kies”. Vervolgens zegt [medeverdachte 1] : “Kan jij die [naam 2] bellen dan delen wij die 25%”. Daarna volgen nog allerlei instructies van [medeverdachte 1] aan [medeverdachte 2] , zoals de wijze waarop hij een gesprek zou moeten voeren “zeg collega van [naam 3] ”, en uiteindelijk ook instructies om de sporen te wissen: “Alles verwijderen, Any verwijderen, En geschiedenis ook enzo, Oproepen logboek, Alles Bro”.

Conclusies rechtbank met betrekking tot het bestaan van een criminele organisatie

Uit de vaststellingen hierboven kan worden afgeleid dat de verdachten zich intensief, structureel en in georganiseerd verband hebben bezig gehouden met het plegen van (bankhelpdesk)fraude. In zijn algemeenheid vergen dergelijke feiten een zekere planmatige aanpak en onderlinge afstemming tussen betrokken personen om de uitvoering te laten slagen. Uit de bewijsmiddelen volgt dat de verdachten daartoe inderdaad intensief met elkaar hebben gecommuniceerd, dat er tips en instructies werden uitgewisseld, bijvoorbeeld ook om sporen te wissen, dat ze zich bedienden van schuilnamen en in versluierde taal met elkaar spraken. In dit geval hadden de verdachten in de periode van 5 tot en met 19 december 2023 bovendien de beschikking over vakantiehuisjes als werkplek en blijkt dat ze vanuit die vakantiehuisjes ook daadwerkelijk slachtoffers hebben gemaakt. Verder blijkt in het bijzonder uit de aangehaalde chat tussen [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] dat er afspraken zijn gemaakt over de verdeling van buitgemaakte gelden.

Naar het oordeel van het hof kan op grond van het voorgaande, en de bewijsmiddelen zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen., worden geconcludeerd dat in de periode van 5 tot en met 19 december 2023 sprake is geweest van een samenwerkingsverband met een zekere duurzaamheid en structuur, met het oogmerk om misdrijven te plegen, namelijk oplichting, diefstal (met valse sleutels), computervredebreuk en/of witwassen. Het gegeven dat de bewezenverklaarde periode relatief beperkt is, maakt dit niet anders. Naar het oordeel van het hof is gelet op de intensiteit van de samenwerking sprake van een ‘zekere duurzaamheid’. Het hof acht daarbij van belang dat uit het dossier volgt dat verdachte en de medeverdachten elkaar ondersteunden in de vorm van fraude die zij pleegden. De handelingen die daarvoor nodig zijn, slagen als er meerdere mensen tegelijk beschikbaar zijn om ze uit te voeren. De manier waarop verdachte en zijn medeverdachten op 19 december 2023 werden aangetroffen, was naar het oordeel van het hof niet willekeurig: zij waren aan het werk om samen bankhelpdeskfraude te plegen en versterkten elkaar in de manier waarop zij te werk gingen.

Het hof stelt voorts vast dat verdachte zich binnen voornoemd samenwerkingsverband zelf schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten. Naar het oordeel van het hof staat daarmee vast dat verdachte in deze periode heeft deelgenomen aan de criminele organisatie.

Feit 4 Witwassen

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal acht het feit wettig en overtuigend te bewijzen.

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat ten aanzien van het onder 4 tenlastegelegde vrijspraak moet volgen. Een deel van de factuur (en daarmee het witwasbedrag) is door de toenmalige vriendin van verdachte betaald. Het resterende bedrag betreft, uitgesmeerd over 6 maanden, nog geen € 880,00 per maand aan onverklaarbaar vermogen. In de betreffende periode had verdachte werk, kreeg hij toeslagen, en had hij spaargeld. Het strekt te ver om te stellen dat het onverklaarbaar vermogen afkomstig is geweest van enig misdrijf.

Oordeel van het hof

Het hof is van oordeel dat het verweer van de verdediging strekkende tot vrijspraak van het onder feit 4 tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof verenigt zich met onderstaande overwegingen van de rechtbank met betrekking tot het onder feit 4 tenlastegelegde en neemt deze over en vult deze aan.

Voor een bewezenverklaring van witwassen moet vast komen te staan dat het in de tenlastelegging genoemde geldbedrag onmiddellijk of middellijk uit enig misdrijf afkomstig is. De rechtbank zal - nu bewijs voor een aanwijsbaar gronddelict waaruit het bedrag afkomstig zou zijn, ontbreekt - in de eerste plaats moeten vaststellen of de in het dossier aangedragen feiten en omstandigheden van dien aard zijn, dat zonder meer sprake is van een vermoeden van witwassen (en dus van een vermoeden dat het gaat om geld dat uit misdrijf afkomstig is). Als dit het geval is, dan mag van de verdachte worden verlangd dat hij een verklaring geeft voor de herkomst van de geldbedragen. Een dergelijke verklaring moet concreet, min of meer verifieerbaar en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijk zijn.

Zodra het door de verdachte geboden tegenwicht daartoe aanleiding geeft, ligt het op de weg van het Openbaar Ministerie om nader onderzoek te doen naar de, uit de verklaring van de verdachte blijkende, alternatieve herkomst van het geldbedrag. Uit de resultaten van dat onderzoek zal ten slotte moeten blijken of met voldoende mate van zekerheid kan worden uitgesloten dat het geldbedrag waarop de verdenking betrekking heeft, een legale herkomst heeft en dus of een criminele herkomst als enige aanvaardbare verklaring kan gelden.

Vermoeden van witwassen

Op grond van de bewijsmiddelen stelt de rechtbank vast dat verdachte in de ten laste gelegde periode van juli tot en met december 2023 een totaalbedrag van € 6.440,- contant vooruit heeft betaald aan [bedrijf] te [plaats 2] .

Uit de Icov Rapportage Vermogen en Inkomsten omtrent verdachte bleek dat verdachte niet over vermogensbestanddelen beschikte. Ook bleek niet van legale inkomsten in de jaren

2019 tot en met 2023. De rechtbank stelt dan ook vast dat het bij de Belastingdienst bekende inkomen van verdachte de hiervoor genoemde contante vooruitbetalingen niet kan verklaren.

Daarnaast blijkt uit onderzoek naar de bankrekening van verdachte dat hij in de periode tussen 17 april en 30 november 2023 in totaal 3.090 euro contant opneemt. De contante opnamen worden veelal voorafgegaan door een bijschrijving vanaf een tegenrekening met daarbij een niet te verifiëren omschrijving.

Voornoemde feiten en omstandigheden rechtvaardigen naar het oordeel van het hof het vermoeden dat de door de verdachte betaalde geldbedragen van enig misdrijf afkomstig zijn. De verklaring van verdachte dat dit niet zo zou zijn, omdat hij een bijbaan en uitkering had en een deel van het bedrag door zijn toenmalige vriendin zou zijn betaald, is niet aannemelijk geworden. Ter zitting in hoger beroep heeft verdachte bovendien verklaard dat een deel van het geld dat hij tot zijn beschikking had, afkomstig was van geld dat hij had overgehouden aan het plegen van vergelijkbare strafbare feiten waarvoor hij in september 2023 is veroordeeld, te weten onder meer medeplegen van oplichting (meermalen gepleegd) en medeplegen van gewoontewitwassen (meermalen gepleegd).

Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat het niet anders kan zijn dan dat (ten minste een deel van) het geldbedrag van enig misdrijf afkomst is. Het tenlastegelegde witwassen is dus bewezen. Nu het om contante betalingen voor een huurauto gaat, in een beperkte periode, spreekt het hof verdachte vrij van de tenlastegelegde gewoonte van witwassen.

Feit 5 en 6 - Computervredebreuk en diefstal met valse sleutels

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal stelt zich op het standpunt dat de feiten wettig en overtuigend bewezen kunnen worden.

Standpunt van de verdediging Verdachte heeft met betrekking tot de aangifte van [benadeelde 4] verklaard dat hij inderdaad een telefoon heeft opgehaald bij de Mediamarkt. Hij heeft hiervoor een vergoeding ontvangen en heeft ook de naam genoemd van de persoon die hem heeft benaderd. De opsomming van bewijsmiddelen biedt geen weerlegging van deze verklaring en het vonnis van de rechtbank bevat geen bewijsoverweging waarin de verklaring van verdachte wordt ontkracht. Het dossier bevat geen bewijs voor de stelling dat het aandeel van verdachte groter is geweest dan hij zelf heeft gesteld. Het handelen van verdachte in deze zaak is kenmerkend voor dat van een katvanger. De verdediging heeft geen verweer gevoerd met betrekking tot de zaak van aangever [slachtoffer] .

Oordeel van het hof

Het hof is van oordeel dat het verweer van de verdediging strekkende tot vrijspraak van het onder feit 5 en 6 tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals die later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen.. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof verenigt zich met onderstaande overwegingen van de rechtbank met betrekking tot feiten 5 en 6 en neemt deze over.

De in deze zaak gepleegde diefstallen met valse sleutels hebben hierin bestaan dat de daders zich hebben voorgedaan als bonafide bankmedewerkers en op die manier de computers van de aangevers hebben overgenomen via een Remote Access Tool zoals Anydesk of

Teamviewer. Op die manier kregen de daders de controle over de bankrekening van de slachtoffers en daarna hebben zij het geld doorgesluisd naar rekeningen van katvangers in binnenland en buitenland, pinopnames verricht en/of online aankopen gedaan.

Het plegen van diefstal met valse sleutels op deze manier vergt een gezamenlijke planmatige aanpak, intensieve en nauwe samenwerking en duidelijke afstemming tussen de verschillende daders. Zij verrichten namelijk handelingen die tegelijkertijd of kort na elkaar plaatsvinden en die moeten worden afgestemd om de bankhelpdeskfraude tot een geslaagd einde te kunnen brengen en het gezamenlijke doel te bereiken: in korte tijd zoveel mogelijk geld van de bankrekening van een slachtoffer halen. Deze handelingen kunnen dan ook niet los van elkaar worden gezien. Dit betekent dat indien de rechtbank vaststelt dat verdachte de beller is geweest, hij een rol had in het wegsluizen van het buitgemaakte geld of een pakketje heeft opgehaald, dat medeplegen van de ten laste gelegde diefstal met valse sleutels oplevert.

(Medeplegen van) computervredebreuk (feit 5)

Van computervredebreuk als bedoeld in artikel 138ab van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) is onder meer sprake als iemand vanuit een valse hoedanigheid een slachtoffer overtuigt tot het installeren van een Remote Access Tool zoals Anydesk of Teamviewer en een verbinding met verdachte accepteert. Op die manier heeft de dader toegang tot de bancaire omgeving van het slachtoffer en dringt hij door het aannemen van een valse hoedanigheid binnen op een geautomatiseerd werk van het slachtoffer.

Computervredebreuk op deze wijze maakte een essentieel onderdeel uit van de gepleegde oplichtingen en diefstallen met valse sleutels en was daarmee onlosmakelijk verbonden. De computers van de slachtoffers werden overgenomen om vervolgens geld van de spaarrekening naar de lopende bankrekening over te maken, er werden online aankopen gedaan met liet geld van de slachtoffers en er werd geld overgeboekt naar bankrekeningen van katvangers. Indien de rechtbank tot een bewezenverklaring komt van (medeplegen van) oplichting of diefstal met valse sleutels, komt zij daarom tevens tot een bewezenverklaring van (medeplegen van) computervredebreuk in de zaak van dat slachtoffer.

(…)

[benadeelde 4]

Op 5 december 2023 is aangever gebeld door twee mannen die zich voordeden als medewerker van de SNS-Bank over een verdachte transactie in de omgeving van [plaats 7] . Een van de mannen noemde zich [naam 3] . Aangever moest allerlei controles doen op zijn telefoon. In totaal is er een bedrag van € 58.335,75 overgeboekt naar onder andere bankrekening [rekeningnummer 1] op naam van [naam 4] en bankrekening [rekeningnummer 2] op naam van [naam 5] .

Uit het onderzoek naar de mobiele telefoon van aangeefster blijkt dat daarop in de betreffende periode de app Anydesk is geïnstalleerd en weer is verwijderd.

Uit transactiegegevens van rekening [rekeningnummer 1] op naam van [naam 4]

blijkt dat er op 7 december 2023 € 285,- naar bankrekening

[rekeningnummer 3] op naam van [medeverdachte 2] is overgemaakt.

Daarnaast vindt op 6 december 2023 een overboeking van een bedrag van € 3.100,24 naar een rekening op naam van [naam 6] .

In het vakantiehuisje in [plaats 1] zijn bankpassen van twee andere bankrekeningen op naam van [naam 6] zijn aangetroffen.

Van de rekening op naam van [naam 6] wordt op 28 november 2023 een bedrag van 1 euro overgemaakt naar een bankrekening op naam van [medeverdachte 2] .

Daarnaast blijkt uit gegevens van de MediaMarkt dat er op 7 december 2023 een iPhone 15

Pro ter waarde van 1.299,- euro is besteld, die is betaald vanaf de rekening

[rekeningnummer 1] .

De bestelling bij Mediamarkt (een iPhone 15 Pro) blijkt bij navraag te zijn gedaan door verdachte [verdachte] . In zijn telefoon is een factuur van de bestelling aangetroffen. Het bij de bestelling gebruikte mailadres komt voor in de user dictionairy van deze Samsung van

[verdachte] .

Op 7 december, wanneer een deel van de frauduleuze overboekingen plaatsvinden, logt eenzelfde type toestel als [medeverdachte 2] bezit (Samsung A505FN) in op de RABO- [nummer 1] rekening van [naam 5] . Op 13 en 14 november vinden twee bijschrijvingen plaats op deze rekening van de hiervoor genoemde Litouwse bankrekening (LT- [nummer 2] ) van [medeverdachte 2] . Op

5 december 2023 vindt een contante storting van € 50,- plaats en op 6 december een contante opname van € 2.500,- , Op beelden van deze twee pintransacties wordt verdachte

[medeverdachte 2] herkend.

[slachtoffer]

Uit de aangifte van [slachtoffer] blijkt dat zij op 31 mei 2023 werd gebeld door een medewerker van de ING Bank. Deze man zei tegen aangeefster dat zij een schuld van € 1.000,- zou hebben. Aangeefster heeft een pincode ingetoetst op haar telefoon. Aangeefster heeft meerdere keren gebeld met deze man en met een vrouw die ook een medewerker was van de ING Bank. Aangeefster kreeg mail van de Bunq-bank en heeft op een link uit deze mail geklikt. Er is een bedrag van 49.000 euro afgeschreven van haar ING-rekening, verdeeld over 20 transacties.

De politie heeft een logbestand van Skype2 onderzocht, dat is aangetroffen op de Samsung

J5 telefoon van verdachte. Daaruit blijkt dat er op 31 mei 2023 meerdere malen contact is geweest met het telefoonnummer [telefoonnummer] , waaronder meerdere gesprekken van meer dan 60 minuten. Dit is het telefoonnummer van [slachtoffer] .

Bij de beoordeling van de bewijsbaarheid van de feiten 5 en 6 heeft het hof als vertrekpunt genomen dat vaststaat dat verdachte en zijn medeverdachten zich binnen een georganiseerd samenwerkingsverband intensief hebben beziggehouden met fraude. In dat licht bezien is betrokkenheid van verdachte als medepleger bij een afzonderlijke aangifte bewijsbaar als die aangifte aan verdachte kan worden gelinkt. Dat dan niet vaststaat welke bijdrage verdachte precies heeft geleverd, maakt dat niet anders.

Het hof acht het tenlastegelegde medeplegen van computervredebreuk en diefstal met valse sleutels ten aanzien van aangevers [benadeelde 4] en [slachtoffer] wettig en overtuigend bewezen. Het hof acht in aanvulling op het voorgaande met betrekking tot aangever [benadeelde 4] van belang dat sprake is van een concrete vorm van betrokkenheid doordat verdachte de iPhone Pro, die met de rekening van [benadeelde 4] is betaald, onder zijn eigen naam ophaalt en ook onder zijn eigen naam correspondeert met de Mediamarkt. Voorts acht het hof met betrekking tot aangever [slachtoffer] van belang dat de Samsung J5 die naar eigen zeggen van verdachte is, hierbij betrokken was. Het hof constateert dat verdachte ter zitting in hoger beroep zelf heeft aangegeven dat hij de beschikking kreeg over de Samsung J5 in maart 2023 en hij de telefoon toen ook is gaan gebruiken. Het hof gaat er dus vanuit dat verdachte de telefoon ook gebruikte ten tijde van het met betrekking tot aangever [slachtoffer] tenlastegelegde feit. Van verdachte mag onder deze omstandigheden worden verlangd dat hij, als hij de telefoon zelf niet in gebruik zou hebben gehad, vertelt wie de telefoon dan wel had. Verdachte gebruikte de telefoon voor het tenlastegelegde feit en had erna de beschikking erover, aangezien de telefoon in zijn kamer werd aangetroffen. Naar het oordeel van het hof is onvoldoende aannemelijk geworden dat verdachte tijdens de tenlastegelegde periode niet het gebruik zou hebben gehad van de Samsung J5.

Conclusie

Gelet op de verklaring van verdachte en de in de eventueel later op te maken aanvulling bij dit arrest opgenomen bewijsmiddelen, acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van computervredebreuk en diefstal met valse sleutels ten aanzien van aangevers [benadeelde 4] en [slachtoffer] .