2.3.
Op 3 april 2020 heeft NRC een artikel gepubliceerd met de titel “Achter de schermen bij moeizaam cao-overleg: ‘Zoals we al vreesden: ze laten ons in de steek’”. Het artikel gaat over de cao-onderhandelingen voor de cao Technische Groothandel, die sinds mei 2018 plaatsvonden. Volgens het artikel keek NRC bijna twee jaar lang mee bij FNV in een cao-traject vol wantrouwen tegenover werkgevers en de andere vakbonden. In het artikel staat onder meer het volgende:
“(…) De patstelling is nog niet voorbij als zich in november 2018 een vierde vakbond meldt voor de cao-gesprekken. De werkgever hebben gevraagd of (…) (AVV) wil aanschuiven, (…) door FNV’ers consequent „nepvakbond" genoemd. (…)
De werkgevers komen met een voorstel dat de vakbonden verdeelt. Er moet toch echt
bezuinigd worden op de toeslagen, zeggen de werkgevers. Wel willen ze onderzoeken of die versobering allen voor nieuwe werknemers kan gaan gelden. De rechten van het huidig
personeel blijven dan behouden, of worden langzamer afgebouwd.
„Daar gingen onze broeders van CNV en De Unie al snel in mee", zegt Kleijer [destijds onderhandelaar namens FNV, toev. ktr.] na afloop in een telefonische vergadering met de kaderleden. „Zoals we al vreesden: ze laten ons in de steek."
„We zijn voor dertig zilverlingen verraden door het CNV", zegt haar collega Henk van der Wal. „En door De Unie, nog voor de haan gekraaid heeft. (…)"
2.6.
Begin en medio 2022 hebben WTG, FNV, CNV, De Unie en AVV naar aanleiding van het Plan van Aanpak van X-stra een aantal afspraken gemaakt. Deze zijn vastgelegd in het document “Definitieve afspraken n.a.v. aanbevelingen rapport X-stra”. De afspraken betroffen onder meer de rol en bevoegdheden van de procesbegeleider, evenals de delegaties voor de cao-onderhandelingen. Op basis van het advies en de gemaakte afspraken is mevrouw Klijnhout aangesteld als nieuwe procesbegeleider en heeft FNV de samenstelling van haar onderhandelingsdelegatie gewijzigd. Verder zijn er afspraken gemaakt over het onderlinge contact en de wijze van communicatie tussen de betrokken partijen:
“(…) Advies 3 Informeel contact
Advies: informele contacten tussen de delegaties te onderhouden. Informeel contact speelt vaak een belangrijke rol in het voorbereiden en daarmee versoepelen van formele gesprekken en onderhandelingen. Hoe beter betrokkenen met elkaar 'door een deur kunnen’ hoe beter het informele overleg functioneert. Het zou goed zijn de informele kanalen te herstellen en open te houden, ook als het 'spannend' wordt. De procesbegeleider kan hier een rol in spelen (…) maar direct informeel contact verdient de voorkeur.
Afspraken:
• Informeel contact moet weer in de steigers gezet worden.
• Plannen van informele sessies waarin partijen met de benen op tafel zitten. Procesbegeleider initieert, maar dit moet uiteindelijk overgenomen worden door partijen
zelf.
• Partijen geven prioriteit aan deze benen-op-tafel sessies.
Advies 4 De hygiëne in contacten
Advies: partijen fatsoensnormen naar elkaar in acht nemen en elkaar op het niet naleven
daarvan aan te spreken. De procesbegeleider heeft hier vanzelfsprekend een rol in. Het is verstandig dat als iemand zich onheus bejegend voelt, hij of zij direct vraagt waarom iets is gezegd of wat er met een waargenomen non-verbale reactie bedoeld wordt.
Afspraken:
• Lijkt een open deur, maar is het niet. De afspraak is gemaakt om direct aan te spreken als
iets gezegd of gedaan wordt wat verkeerd valt.
• Non-verbale communicatie speelt hierbij een even grote rol als verbale communicatie.
• Aanspreken gebeurt met respect naar de ander.
Advies 5 Elkaars “mores” begrijpen
Advies: tijd en energie in het begrijpen van elkaars mores te steken. Daarbij hoeft
men geen begrip vóór elkaar mores te hebben, het ermee eens zijn, mar het is wel nodig dat men het snapt. Spreken over elkaars mores en uitleg ervan kan daaraan bijdragen. Als de wil hiertoe ontbreekt dan moet men op zijn minst de mores van anderen accepteren. Dat is niet hetzelfde als ermee instemmen maar het is wel nodig. De mores van anderen zijn immers een gegeven. Ze veranderen uitsluitend als die ander dat wil.
Afspraken:
• De mores zijn op een prettige wijze besproken en er is aangegeven hoe processen werken
bij elke partij en ook hoe de bovenbannen bij vakbonden werken.
• Vakbonden zeggen toe dat als de punten bekend zijn voor de cao, de WTG daar ook inzage in kan krijgen; dat is geen verborgen agenda.
• Zonder vakbond is er geen cao; we hebben elkaar nodig.
• De afspraak is dat partijen zich blijven inspannen om elkaar te begrijpen en dat betekent
niet dat partijen het met elkaar eens hoeven te zijn. Elke partij heeft hetzelfde
gezamenlijke belang; namelijk komen tot een goede cao. (…)
Advies 6 Representativiteit
Advies: Beide zijden van de onderhandelingstafel onder leiding van de procesbegeleider toelichten hoe zij tegen hun eigen representativiteit aankijken en dat met elkaar delen en bespreken. (…)
Afspraken: Representativiteit kan gekoppeld worden aan het aantal lidmaatschappen of het aantal mensen die mogen meebeslissen. Representativiteit is in het van een eventuele enquête op dit moment niet makkelijk om daar afspraken over te maken. Besloten wordt om dit punt even te parkeren.
Advies 7 Communicatie
Advies: X-stra adviseert in navolging van andere CAO’S dat partijen elkaar vooraf ter informatie persberichten toesturen, zodat iedereen weet wat er gepubliceerd gaat worden en er eventueel vóór publicatie nog op kan reageren. Samen met de procesbegeleider zou bezien kunnen worden of en wanneer gezamenlijke persberichten mogelijk zijn, eventueel met de vermelding dat partijen afzonderlijk nadere informatie zullen verstrekken. Dat vereist echter ook herstel van wederzijds vertrouwen wat de nodige tijd zal kosten. De site technischegroothandel.org lijkt het aangewezen kanaal voor gezamenlijke communicatie. Voor zowel afzonderlijke persberichten als voor sociale media geldt dat enig spiegelen tijdens het opstellen geen kwaad kan. Daarmee wordt bedoeld dat er in de formulering rekening mee wordt gehouden hoe de tekst kan vallen bij andere partijen. Ongecontroleerde berichtgeving op sociale media is niet goed te voorkomen, als het platform de mogelijkheid biedt te reageren. Hierdoor kan een (virtueel) “gesprek” ongewenste uitlatingen bevatten waar partijen niet verantwoordelijk voor kunnen zijn.
Afspraken:
• Voorkeur heeft het om een gezamenlijk persbericht te maken en vervolgens kan elke partij communiceren.
• Vakbonden willen de ruimte blijven houden om gebruik te kunnen maken van de media;
dat kan soms een drukmiddel zijn.
• Afspraak is dat de partijen elkaar in ieder geval informeren als zij een persbericht gaan
publiceren; niet ter goedkeuring, maar ter informatie.
• Als er gecommuniceerd wordt, dan niet op de man spelen en daarbij altijd rekening
houden met de gemaakte afspraken. M.a.w. met respect voor wie we zijn en voor wat we
aan het doen zijn en verspreidt niet bewust onwaarheden (hygiënische communicatie).
• Vast laatste agendapunt opvoeren tijdens vergaderingen: Gaan we communiceren en zo
ja, wat gaan we dan communiceren. (…)
Advies 10 Feiten, geruchten, emoties en meningen
X-stra adviseert dat partijen erkennen dat feiten, geruchten, emoties en meningen soms door elkaar kunnen lopen. Door door te vragen kunnen de harde feiten – die iedereen als zodanig (h)erkent - worden onderscheiden zodat er een gedeeld beeld over ontstaat. Daarna staat het iedereen vrij om er een mening over te vormen, maar dat zijn dan ook meningen en geen feiten. Wees altijd voorzichtig om geruchten zonder meer als feiten aan te merken! Overigens is het niet zinvol allerlei gebeurtenissen uit het verleden te herbeoordelen, maar zeker wel om toekomstige gebeurtenissen te bezien, te bespreken en te beoordelen en eerst samen vast te stellen wat er echt gebeurt, wat er bijgehaald is, welke emoties dat oproept en zo een gefundeerde mening te vormen.
Afspraken:
• Partijen zijn het er mee eens; Het lijkt op een open deur, maar wel belangrijk dat partijen
zich hierop blijven challengen.
Advies 11 Vertrouwen
X-stra adviseert dat partijen en personen aan de cao-tafel met elkaar afspreken dat ze serieus aan het herstel van vertrouwen gaan werken. Dat is wat met "in de steigers zetten" wordt bedoeld. Het gezamenlijk oppakken van de lange lijst van belemmeringen kan daar al een belangrijk bijdrage aan zijn. Daarna kan onder leiding van de procesbegeleider op verschillende manieren aan vertrouwen gewerkt worden. Wellicht hebben partijen zelf ook
voorstellen om aan vertrouwen te bouwen.
Afspraken:
• Vertrouwen ligt aan de basis, maar dat vertrouwen moet groeien.
• Sessies verlopen goed, maar mailverkeer werkt dit soms tegen. Moet aan gewerkt
worden; Voordat de mail verstuurd wordt, kijk nog even of die realiseert wat je beoogt.
• Informeel overleg moet in de steigers gezet worden; Data een jaar vooruit plannen, zodat
overleggen vast staan. (…)”
2.14.
Op 5 maart 2024 heeft FNV een nieuwsbrief aan haar leden uitgebracht, met daarin een stemadvies over DigiC. In de nieuwsbrief staat, voor zover relevant, het volgende:
“(…) Omdat de cao voor de Technische Groothandel op het punt staat op een dubieuze manier tot stand dreigt te komen, roepen wij onze leden massaal op om tegen de peiling te stemmen die door de WTG/De Unie via Digi-C wordt uitgezet.
De WTG respecteert niet de regels zoals wij in Nederland gewend zijn om tot een eerlijke cao te komen. In plaats daarvan is er sprake van zware inmenging in het cao-proces door de werkgevers waar De Unie zich als gele vakbond voor laat gebruiken en betalen.
(…)
Stem tegen, stem voor rechtvaardigheid
Stem tegen, stem voor onafhankelijkheid en transparantie
Stem tegen, tegen de collaboratie van De Unie met de WTG (…)”