Rechtbank Midden-Nederland, eerste aanleg - meervoudig strafrecht overig

Standpunt van de verdediging

De advocaat stelt zich op het standpunt dat de officier van justitie niet-ontvankelijk is in de vervolging, omdat de beginselen van een goede procesorde in ernstige mate zijn geschonden. Allereerst voert zij, zo begrijpt de rechtbank, daartoe aan dat het Openbaar Ministerie deze zaak niet had mogen heropenen. De verdediging meent dat een vergelijkbare zaak van aangeefster [aangeefster] tegen verdachte geseponeerd is omdat de start van de vervolging in die zaak onrechtmatig was. Gezien die onrechtmatigheid kan er ook niet worden gesproken van nieuwe feiten of omstandigheden en om die reden had in de visie van de verdediging onderhavige zaak ook niet heropend mogen worden. Subsidiair voert zij daartoe aan dat de redelijke termijn is overschreden waardoor het recht op een eerlijk proces is geschonden en het bewijs vanwege het lange tijdsverloop onbetrouwbaar is geworden.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat hij wel ontvankelijk is in de vervolging. Het feit dat de vervolging van de andere zaak onterecht bleek, leidt niet tot niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie in onderhavige zaak. Daarnaast is de redelijke termijn niet geschonden, en als de rechtbank daarover anders oordeelt dan moet dat leiden tot strafvermindering en niet tot niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank is het met de officier van justitie eens dat de heropening van onderhavige zaak als gevolg van het beklag op grond van artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: de artikel 12 procedure) los staat van de onterechte vervolging in de andere zaak.

Verder oordeelt de rechtbank dat de beginselen van een goede procesorde niet zijn geschonden. De redelijke termijn is niet overschreden, omdat de termijn is gaan lopen op het moment dat de zaak door het hof werd heropend. Daarover heeft het Openbaar Ministerie de advocaat van aangeefster in een brief van 15 januari 2025 op de hoogte gesteld. Ook het verweer dat het tijdsverloop het bewijs dermate onbetrouwbaar maakt dat dat zou moeten leiden tot niet-ontvankelijkheid, gaat niet op. Het bewijs zoals het nu voorligt zal door de rechtbank worden gewogen, waarbij zij ook beoordeelt of het bewijs betrouwbaar is. Daarnaast gaat de rechtbank ervan uit dat het hof bij de beoordeling van de artikel 12-procedure dit tijdsverloop reeds impliciet heeft meegewogen bij haar beslissing om het Openbaar Ministerie de opdracht te geven de verdachte wel te vervolgen. De rechtbank verwerpt de verweren en stelt vast dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat kan worden bewezen dat de verdachte het feit heeft gepleegd.

De standpunten van de officier van justitie worden – voor zover van belang voor de beoordeling – besproken in paragraaf 4.3.

Standpunt van de verdediging

De advocaat verzoekt de rechtbank om de verdachte vrij te spreken van het feit.

De advocaat voert verschillende verweren over het bewijs. Deze worden - voor zover van belang voor de beoordeling - hierna besproken onder paragraaf 4.3.

Bewezenverklaring

De rechtbank verklaart bewezen dat de verdachte:

op 12 juni 2010 te [locatie] door geweld [slachtoffer]

heeft gedwongen tot het ondergaan van handelingen die bestonden uit

of mede bestonden uit het seksueel binnendringen van het lichaam van die

[slachtoffer] , immers heeft verdachte,

meermalen, in elk geval eenmaal:

het verrichten van seksuele handelingen, die mede bestonden uit het seksueel

binnendringen van het lichaam van [slachtoffer] , ondanks (meerdere en op

verschillende momenten) verbale uitingen, zoals “Niet doen” en non-verbale uitingen, waaruit (ondubbelzinnig) bleek dat [slachtoffer] die seksuele handelingen niet wilde ondergaan en verrichten, in elk geval dat het de wil van [slachtoffer] was dat die seksuele

handelingen zouden stoppen

De rest van de tekst van de beschuldiging kan niet worden bewezen. De verdachte wordt daarvan vrijgesproken.

Kwalificatie

Het bewezen feit levert het volgende strafbare feit op:

verkrachting.

Strafbaarheid feit en verdachte

Het feit en de verdachte zijn strafbaar.

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie eist dat de verdachte wordt veroordeeld tot:

De officier van justitie eist dat aan de verdachte wordt opgelegd:

Standpunt van de verdediging

De advocaat heeft, vanwege de bepleite vrijspraak, geen verweer gevoerd over de strafmaat.

Oordeel van de rechtbank

Bij het bepalen van de straffen houdt de rechtbank rekening met de ernst van het gepleegde feit en de omstandigheden waaronder de verdachte dit feit heeft gepleegd. Ook weegt de rechtbank het strafblad van de verdachte en zijn persoonlijke omstandigheden mee.

Ernst en omstandigheden van het feit

De verdachte heeft het slachtoffer verkracht en heeft dit begaan tijdens en in de uitoefening van zijn werkzaamheden als gevangenisbewaarder binnen de PI (penitentiaire inrichting) [locatie] , een justitiële inrichting waar alleen vrouwelijke gedetineerden verblijven. Het slachtoffer was aan zijn zorg en waakzaamheid toevertrouwd en van hem afhankelijk. De verdachte heeft van deze kwetsbaarheid en afhankelijkheid op grove wijze misbruik gemaakt. In plaats van ervoor te zorgen dat zij zich veilig voelde, heeft hij haar gebruikt voor de bevrediging van zijn eigen seksuele behoeften. De verdachte heeft met zijn handelen op onaanvaardbare wijze misbruik gemaakt van de aan hem door de overheid toegekende taken. Ook heeft de verdachte met zijn handelen de beroepsgroep in een kwaad daglicht gesteld. Het is te danken aan het slachtoffer, ondanks het gevoel te hebben niet te worden geloofd en haar angst voor overplaatsing, dat zij toch aangifte tegen de verdachte heeft gedaan, waardoor het handelen van de verdachte de buitenwereld heeft bereikt. De verdachte heeft op geen enkele wijze verantwoordelijkheid genomen voor het bewezenverklaarde feit. Uit de aangifte en de ter terechtzitting voorgelezen slachtofferverklaring wordt duidelijk hoeveel impact het handelen van de verdachte heeft gehad en nog steeds heeft, mede door de omgeving waarin het heeft plaatsgevonden.

Persoonlijke omstandigheden van de verdachte

Bij de bepaling van de straf heeft de rechtbank verder rekening gehouden met een uittreksel justitiële documentatie van de verdachte van 11 mei 2026, waaruit blijkt dat de verdachte niet eerder is veroordeeld.

Over de verdachte is op 3 juni 2026 een reclasseringsrapport opgesteld. Het reclasseringsrapport heeft geen risicofactoren aan het licht gebracht, mede vanwege de ontkennende houding en de stabiele leefsituatie van de verdachte. De reclassering heeft zich onthouden van advies met betrekking tot de voorwaarden en/of interventies.

Strafkader

Om in vergelijkbare zaken zoveel mogelijk gelijk te straffen, werken strafrechters met landelijke oriëntatiepunten. Deze zijn gebaseerd op opgelegde straffen in andere, vergelijkbare zaken. Voor verkrachting wordt doorgaans een langdurige gevangenisstraf opgelegd.

De rechtbank rekent in strafverzwarende zin mee dat de verdachte het feit heeft gepleegd in zijn hoedanigheid als gevangenisbewaarder tegenover een slachtoffer waar hij de zorg voor en waakzaamheid over had. Er was sprake van een afhankelijkheidsrelatie. Het slachtoffer was bang voor de gevolgen en voor overplaatsing als zij eerlijk zou vertellen wat er gebeurd was, een angst die zich, zo blijkt uit het dossier, ook verwezenlijkt heeft. Bovendien heeft de verdachte, toen andere gedetineerden aan het luchten waren, haar verkracht op haar cel, een plek waar zij zich op dat moment veilig hoorde te voelen.

De rechtbank realiseert zich dat een gevangenisstraf grote gevolgen voor de verdachte zal hebben, maar zij is van oordeel dat, gelet op de aard en ernst van het feit, geen andere straf dan een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van forse duur op zijn plaats is.

Alles afwegende is de rechtbank van oordeel dat een gevangenisstraf voor de duur van 36 maanden, met aftrek van het voorarrest, passend en geboden is. Deze straf wijkt af van de eis van de officier van justitie, omdat de rechtbank andere uitgangspunten voor straftoemeting hanteert.

Tenuitvoerlegging van de straf

De gevangenisstraf zal worden tenuitvoergelegd binnen de penitentiaire inrichting, totdat aan de verdachte voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend.

Beroepsverbod

In artikel 251 Sr (oud) is bepaald dat de in artikel 28 Sr vermelde bijkomende straf van ontzetting van het recht een bepaald beroep uit te oefenen bij een veroordeling voor dit feit kan worden uitgesproken, indien de verdachte het feit in de uitoefening van dat beroep heeft begaan. De rechtbank is van oordeel dat hiervan sprake is. De verdachte heeft door zijn bewezenverklaarde handelen het in hem als gevangenisbewaarder gestelde vertrouwen op ernstige wijze geschonden, waarbij hij misbruik heeft gemaakt van een gedetineerde over wie hij de zorg en waakzaamheid had. Gelet op de aard van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan, acht de rechtbank het van groot belang dat wordt verzekerd dat de verdachte voor een langere periode niet meer deze met zorg voor en waakzaamheid over vrouwen in aanraking zal komen in de uitoefening van zijn beroep. De rechtbank zal de verdachte dan ook ontzetten van het recht tot uitoefening van het beroep als medewerker van een penitentiaire inrichting of als medewerker van een andere gesloten instelling voor de duur van vijf jaren.

Gedragsbeïnvloedende of vrijheidsbeperkende maatregel in de zin van artikel 38z Sr

Door de officier van justitie is oplegging van een gedragsbeïnvloedende of vrijheidsbeperkende maatregel in de zin van artikel 38z Sr geëist. Op grond van artikel 38z lid 2 Sr dient de officier van justitie bij het doen van een dergelijke vordering een recent opgemaakt, met redenen omkleed en ondertekend advies van reclasseringsinstelling te overleggen. Nu de reclassering zich, vanwege de ontkennende houding en de stabiele leefsituatie van de verdachte, in het over hem opgemaakte rapport heeft onthouden van adviezen, zal de vordering worden afgewezen. Ook ziet de rechtbank geen aanleiding om de maatregel ambtshalve op te leggen. Daartoe overweegt de rechtbank dat zij, gelet op de opgelegde gevangenisstraf en het beroepsverbod, geen aanknopingspunten ziet dat de verdachte na het uitzitten van deze straffen niet voldoende verantwoord kan terugkeren in de maatschappij.

Vordering van de benadeelde partij

[slachtoffer] heeft zich gesteld als benadeelde partij en vordert de verdachte te veroordelen tot het betalen van een schadevergoeding van € 15.666,58, vermeerderd met de wettelijke rente. Dit bedrag bestaat uit voor vergoeding van € 666,58 van materiële schade en € 15.000,00 voor vergoeding van immateriële schade (smartengeld).

De materiële schade bestaat uit vergoeding voor de kosten van het eigen risico dat de benadeelde heeft moeten maken voor de behandeling van haar PTSS.

Verder verzoekt de benadeelde partij de schadevergoedingsmaatregel op te leggen.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de vordering voldoende onderbouwd is en vordert volledige toewijzing van de vordering, inclusief de wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat de verdachte dient te worden vrijgesproken en dat de benadeelde partij om die reden niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in haar vordering. Verder voert de verdediging aan dat de vordering te laat is ingediend en om die reden een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. Met betrekking tot het verzoek tot immateriële schadevergoeding voert de advocaat aan dat het verzoek van de benadeelde partij een optelsom betreft van een vergoeding volgens de Rotterdamse Schaal voor het geestelijk letsel en de verkrachting, maar dat dat niet de manier is om de hoogte van de schadevergoeding te berekenen: een benadeelde partij kan een vergoeding krijgen voor ofwel geestelijk letsel ofwel verkrachting, als het gaat om één feit. Voor zover het verzoek materiële schadevergoeding betreft stelt de advocaat zich op het standpunt dat het causale verband tussen het feit en de vordering niet kan worden vastgesteld.

Materiële schade

De vordering tot vergoeding materiële schade is voldoende onderbouwd. Op grond van het dossier en het onderzoek op de zitting kan worden vastgesteld dat de benadeelde partij rechtstreeks schade heeft geleden door het bewezen verklaarde feit, voor het gevorderde bedrag. De rechtbank wijst de vordering tot vergoeding van materiële schade daarom geheel toe.

Immateriële schade

Vergoeding van immateriële schade is op grond van art. 6:106 sub b van het burgerlijk Wetboek mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De rechtbank begrijpt dat de vordering van de benadeelde partij in dit geval op deze laatste grondslag is gebaseerd.

Uit de rechtspraak van de Hoge Raad blijkt dat van aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in ieder geval sprake is als het slachtoffer geestelijk letsel (psychische schade) heeft opgelopen. Het bestaan van geestelijk letsel moet in beginsel naar objectieve maatstaven worden vastgesteld. De benadeelde partij heeft stukken van de psycholoog verstrekt waaruit blijkt dat zij door het door de verdachte gepleegde strafbare feit geestelijk letsel heeft opgelopen.

Voor de vaststelling van de hoogte van de immateriële schadevergoeding zoekt de rechtbank aansluiting bij de ‘Rotterdamse schaal’. Dit betreft een ordening van smartengeldbedragen bij letsel en andere persoonsaantastingen en bevat indicaties voor het toekennen van een passende immateriële schadevergoeding. De rechtbank hanteert als uitgangspunt dat de Rotterdamse schaal uitsluitend wordt gebruikt als hulpmiddel. Daartoe kijkt de rechtbank naar de indicatieve smartengeldbedragen die worden genoemd bij de voor deze zaak toepasselijke categorie van de Rotterdamse schaal. Deze bedragen betrekt de rechtbank bij de billijkheidsafweging.

De Rotterdamse schaal geeft een bandbreedte voor verkrachting onder de oude wetgeving (artikel 242 Sr oud), die gold op het moment van het plegen van onderhavig delict. De rechtbank heeft gelet op de relevante factoren voor de omvang van het smartengeld, zoals de ernst van de seksuele handelingen, de handelwijze van de verdachte, de kwetsbaarheid van de benadeelde en de aard en ernst van de gevolgen voor de benadeelde. De verdachte heeft vanuit zijn functie als gevangenisbewaarder misbruik gemaakt van de afhankelijke positie van de benadeelde als gevangene in de gevangenis waar hij werkzaam was. Hij heeft haar verkracht in haar cel en tegen haar gezegd dat zij haar mond moest houden, omdat ze anders overgeplaatst kon worden, wat de benadeelde beangstigd heeft.

Gelet hierop valt het letsel van de benadeelde partij naar het oordeel van de rechtbank onder de subcategorie ‘ernstig’ van de Rotterdamse schaal. De rechtbank neemt de in die schaal genoemde bandbreedte van € 7.500,00 tot € 15.000,00 tot uitgangspunt.

Gelet op omstandigheden waaronder de verkrachting is begaan en gelet op wat schadevergoedingen die in vergelijkbare zaken worden toegekend, komt de rechtbank tot een toewijzing van € 10.000,00. De rechtbank verklaart de benadeelde partij in het overige gedeelte van de vordering niet-ontvankelijk.

Wettelijke rente

De vergoeding van de materiële schade wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf elke afzonderlijke factuurdatum van de betreffende behandeling, zoals blijkt uit de onderbouwing van het verzoek tot schadevergoeding, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald.

De vergoeding van de immateriële schade wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 12 juni 2010, omdat vast is komen te staan dat de immateriële schade vanaf die datum is ontstaan, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald.

Proceskosten

Bij vorderingen tot schadevergoeding is de hoofdregel dat de partij die ongelijk krijgt, de proceskosten van de andere partij moet vergoeden. Omdat de vordering tot schadevergoeding grotendeels wordt toegewezen, moet de verdachte de kosten vergoeden die de benadeelde partij heeft gemaakt. De rechtbank is van oordeel dat op dit moment niet vast staat dat de benadeelde partij kosten heeft gemaakt voor het indienen en toelichten van de vordering en begroot de kosten daarom op nihil.

Schadevergoedingsmaatregel

De rechtbank legt de schadevergoedingsmaatregel aan verdachte op, zodat (kort gezegd) de benadeelde partij de schadevergoeding niet zelf bij de verdachte hoeft te incasseren, maar dat de Staat dit voor haar doet. De rechtbank bepaalt daarom dat de verdachte een bedrag van € 10.666,58 aan de Staat moet betalen.

De vergoeding van de materiële schade wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf elke afzonderlijke factuurdatum van de betreffende behandeling, zoals blijkt uit de onderbouwing van het verzoek tot schadevergoeding, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald.

De vergoeding van de immateriële schade (€ 10.000,00) wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 12 juni 2010, omdat vast is komen te staan dat de immateriële schade vanaf die datum is ontstaan, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald,

Gijzeling

Als de verdachte de schadevergoeding niet (volledig) betaalt, kan gijzeling (een vorm van vrijheidsbeneming van de verdachte) worden toegepast voor de duur van 78 dagen. De gijzeling komt niet in de plaats van de verplichting om te betalen. Ook als gijzeling wordt toegepast, blijft de verdachte dus verplicht om de schadevergoeding te betalen.

Kwijting

De verdachte mag de schadevergoeding ook rechtstreeks betalen aan de benadeelde partij. Als hij dat heeft gedaan, is hij niet langer verplicht om aan de Staat te betalen.