Rechtbank Oost-Brabant, bodemzaak civiel recht overig

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding, tevens houdende incidentele vordering tot voeging, met 16 bijlagen,

- het herstelexploot met oproep,

- de akte uitlaten van de gemeente met 6 bijlagen,

- de rolbeslissing tot voeging van 15 oktober 2025, waarbij deze zaak is gevoegd met die van [gedaagde in HA ZA 25-488] en [gedaagde in HA ZA 25-489] en twee andere na de mondelinge behandeling doorgehaalde zaken,

- het tegen [gedaagde in HA ZA 25-487] verleende verstek,

- de dagvaarding, tevens houdende incidentele vordering tot voeging, met 15 bijlagen,

- het herstelexploot met oproep,

- de rolbeslissing tot voeging van 1 oktober 2025, waarbij deze zaak is gevoegd met die van [gedaagde in HA ZA 25-487] en [gedaagde in HA ZA 25-489] en twee andere na de mondelinge behandeling doorgehaalde zaken,

- het tegen [gedaagde in HA ZA 25-488] verleende verstek,

- de dagvaarding, tevens houdende incidentele vordering tot voeging, met 17 bijlagen,

- het antwoord in incident,

- het vonnis in incident van 1 oktober 2025, waarbij deze zaak is gevoegd met die van [gedaagde in HA ZA 25-487] en [gedaagde in HA ZA 25-488] en twee andere na de mondelinge behandeling doorgehaalde zaken,

- de conclusie van antwoord met 1 bijlage.

Op 16 juni 2026 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat ter zitting is besproken. De gemeente werd ter zitting vertegenwoordigd door [A] (bestuurlijk adviseur) en mr. [B] (senior juridisch medewerker). De gemeente werd bijgestaan door haar advocaat, die spreekaantekeningen heeft overgelegd en voorgedragen. [gedaagde in HA ZA 25-489] was in persoon ter zitting aanwezig en werd bijgestaan door zijn advocaat, die eveneens spreekaantekeningen heeft overgelegd en voorgedragen. Tijdens de mondelinge behandeling werd de zaak van [gedaagde in HA ZA 25-489] gevoegd behandeld met twee andere zaken (andere zaken dan de zaken van [gedaagde in HA ZA 25-487] en [gedaagde in HA ZA 25-488] ). Met de gedaagde partijen in die zaken heeft de gemeente ter zitting een minnelijke regeling getroffen, waarvan een proces-verbaal is opgemaakt. Vervolgens zijn deze twee procedures doorgehaald.

Ten slotte is bepaald dat in de nog resterende zaken vandaag uitspraak wordt gedaan.

In de periode van 23 januari 2021 tot en met 28 april 2021 is in Nederland een avondklok van kracht geweest, bedoeld om het oplopen van het aantal coronabesmettingen tegen te gaan. In deze periode was het verboden om tussen 21.00 uur (en vanaf 31 maart 2021 vanaf 22.00 uur) tot 04.30 uur op straat te zijn.

Op 24 januari 2021 hebben in verschillende gemeenten, waaronder de gemeente Eindhoven, demonstraties dan wel rellen tegen de avondklok plaatsgevonden. In de gemeente Eindhoven vonden de rellen onder meer plaats op het 18 Septemberplein en bij het centraal station. Door de relschoppers zijn uiteenlopende vernielingen aangericht aan de inrichting van de openbare ruimte.

Meerdere personen zijn strafrechtelijk veroordeeld voor hun aandeel in de rellen op 24 januari 2021. Onder de strafrechtelijk veroordeelden behoren ook [gedaagde in HA ZA 25-487] , [gedaagde in HA ZA 25-488] en [gedaagde in HA ZA 25-489] .

De politierechter heeft [gedaagde in HA ZA 25-487] in een mondeling vonnis van 24 februari 2024 veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van vijf maanden met aftrek van voorarrest, waarvan twee maanden voorwaardelijk en een proeftijd van twee jaren voor het openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen en goederen op 24 januari 2021.

De politierechter heeft [gedaagde in HA ZA 25-488] eveneens veroordeeld voor openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen en goederen op 24 januari 2021. Hij heeft een gevangenisstraf voor de duur van acht maanden met aftrek van voorarrest opgelegd gekregen.

De politierechter heeft [gedaagde in HA ZA 25-489] in een mondeling vonnis van 24 februari 2021 veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van drie maanden met aftrek van voorarrest, waarvan één maand voorwaardelijk en een proeftijd van twee jaren voor het openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen en goederen op 24 januari 2021.

De gemeente heeft zich als benadeelde partij in de strafrechtelijke procedures gevoegd en verzocht om vergoeding van de door haar geleden materiële schade. De gemeente is in deze vorderingen niet-ontvankelijk verklaard.

De gemeente heeft aan twaalf personen die strafrechtelijk zijn veroordeeld (waaronder ook aan [gedaagde in HA ZA 25-487] , [gedaagde in HA ZA 25-488] en [gedaagde in HA ZA 25-489] ) een voorstel tot het treffen van een minnelijke regeling gedaan.

Door één van deze personen is het schikkingsbedrag geheel voldaan, en de gemeente heeft met één ander een betalingsregeling afgesproken. In vijf andere gevallen is met het CJIB een betalingsregeling getroffen en in één geval is de veroordeelde in hoger beroep alsnog vrijgesproken.

Omdat de gemeente van de vijf resterende personen geen (instemmende) reactie heeft gekregen op het schikkingsvoorstel, heeft de gemeente in deze zaken besloten een civiele procedure te starten, met het verzoek aan de rechtbank om deze vijf zaken gevoegd te behandelen. Met twee gedaagden is op de mondelinge behandeling van 16 juni 2026 (r.o. 1.2) alsnog een schikking getroffen, waarna deze twee zaken op verzoek van partijen zijn doorgehaald. De rechtbank oordeelt met dit vonnis in de drie overgebleven zaken.

In zowel de zaak tegen [gedaagde in HA ZA 25-487] als in de zaak tegen [gedaagde in HA ZA 25-488] vordert de gemeente betaling van een bedrag van € 109.515,37, te vermeerderen met bijkomende kosten.

[gedaagde in HA ZA 25-487] en [gedaagde in HA ZA 25-488] zijn niet verschenen in de procedure, zodat tegen hen verstek is verleend.

De gemeente heeft op de mondelinge behandeling van 16 juni 2026 haar vordering tegen [gedaagde in HA ZA 25-489] verminderd. Na vermindering van eis vordert zij – zakelijk weergegeven – veroordeling van [gedaagde in HA ZA 25-489] tot betaling van een bedrag van € 79.515,37, te vermeerderen met bijkomende kosten.

De gemeente legt aan haar vordering ten grondslag dat [gedaagde in HA ZA 25-489] strafrechtelijk is veroordeeld voor het op 24 januari 2021 openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen en goederen. Daarmee staat volgens de gemeente in deze procedure vast dat [gedaagde in HA ZA 25-489] actief heeft deelgenomen aan de rellen in Eindhoven op 24 januari 2021. [gedaagde in HA ZA 25-489] heeft onrechtmatig gehandeld jegens de gemeente door in groepsverband schade toe te brengen aan de eigendommen van de gemeente. Bovendien had [gedaagde in HA ZA 25-489] moeten begrijpen dat door het handelen van de groep gevaar zou ontstaan, maar hij heeft zich desondanks niet aan de groep onttrokken. Daarmee is voldaan aan de wettelijke vereisten voor groepsaansprakelijkheid als bedoeld in artikel 6:166 BW. De mate van betrokkenheid van de afzonderlijke deelnemers is niet van belang, zodat [gedaagde in HA ZA 25-489] hoofdelijk aansprakelijk is voor de volledige schade die de gemeente als gevolg van de rellen op 24 januari 2021 heeft geleden. De gemeente heeft haar schade als volgt gespecificeerd:

[gedaagde in HA ZA 25-489] heeft verweer gevoerd tegen de vordering van de gemeente. Allereerst heeft [gedaagde in HA ZA 25-489] betwist dat aan de vereisten voor groepsaansprakelijkheid is voldaan. Dat hij op enig moment bij de demonstratie aanwezig was, is volgens [gedaagde in HA ZA 25-489] onvoldoende om te behoren tot een groep in de zin van artikel 6:166 BW. Weliswaar is [gedaagde in HA ZA 25-489] strafrechtelijk veroordeeld voor het gooien van één steen naar de ME, maar hij betwist dat hij de samenwerking met anderen heeft gezocht of zich anderszins als onderdeel van een groep heeft gedragen. Bovendien is hij halverwege de middag vertrokken en was hij niet meer aanwezig bij het tweede gedeelte van de demonstratie, toen de plunderingen, vernielingen en brandstichting plaatsvonden. Zelfs als [gedaagde in HA ZA 25-489] tot een groep zou behoren, ontbreekt het aan toerekenbaarheid. Verder heeft de gemeente niet aangetoond dat de door haar opgevoerde schadeposten rechtstreeks samenhangen met de gedraging van [gedaagde in HA ZA 25-489] , zodat het causaal verband ontbreekt.

Indien de rechtbank desondanks tot het oordeel zou komen dat [gedaagde in HA ZA 25-489] op grond van groepsaansprakelijkheid aansprakelijk kan worden gehouden voor de door de gemeente geleden schade, heeft [gedaagde in HA ZA 25-489] diverse schadeposten betwist. Allereerst heeft [gedaagde in HA ZA 25-489] aangevoerd dat hij zich aan de demonstratie heeft onttrokken voordat het asfalt beschadigd werd, brand werd gesticht en verkeersinstallaties, lantaarnpalen/bebording, camerasystemen, een tekstwagen en beplanting werden vernield. Voor deze schade kan hij dan ook niet aansprakelijk worden gehouden. Tot slot zijn diverse schadeposten (in totaal ter hoogte van € 25.500,00) niet te herleiden naar facturen, zodat [gedaagde in HA ZA 25-489] betwist dat de gemeente door toedoen van [gedaagde in HA ZA 25-489] deze kosten werkelijk heeft gemaakt. Tot slot staat de gevorderde schade niet in verhouding tot het aandeel van [gedaagde in HA ZA 25-489] in het geheel.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.