Rechtbank Oost-Brabant, eerste aanleg - meervoudig strafrecht overig

Het preliminaire verweer van de verdediging.

De raadsvrouw van verdachte heeft ter terechtzitting van 11 december 2025 de rechtbank verzocht het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk te verklaren ten aanzien van de vervolging van de onder 2 en 3 ten laste gelegde strafbare feiten (hierna: “de ten laste gelegde vermogensdelicten”). Hiertoe heeft de raadsvrouw aangevoerd dat niet is voldaan aan het klachtvereiste van artikel 316 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr). De klacht van 3 december 2025 van klachtgerechtigde [dochter slachtoffer] is namelijk niet ingediend binnen de daarvoor geldende, absolute termijn van drie maanden als bedoeld in artikel 66 Sr. Een na het verstrijken van voornoemde termijn kenbaar gemaakte wil tot vervolgen is niet voldoende. De raadsvrouw heeft gelet hierop geconcludeerd dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk is in de vervolging met betrekking tot de ten laste gelegde vermogensdelicten en heeft hiertoe onder andere verwezen naar de uitspraak van de Hoge Raad van 4 december 2018 (ECLI:NL:HR:2018:2242).

Het standpunt van de officier van justitie.

De officier van justitie heeft ter terechtzitting erkend dat de wettelijke termijn van drie maanden is overschreden. Dit hoeft echter, aldus de officier van justitie, niet te leiden tot niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie met betrekking tot de ten laste gelegde vermogensdelicten. Naar huidig recht kan namelijk worden gesteld dat de essentie bij klachtdelicten is dat vast dient te staan dat vervolging van de verdachte de instemming geniet van het slachtoffer, in dit geval van diens enige erfgenaam [dochter slachtoffer] , welke instemming blijkt uit het dossier. De officier van justitie verwijst naar een uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 28 oktober 2019 (ECLI:NL:RBDHA:2019:11153).

Het oordeel van de rechtbank.

De rechtbank verwerpt het preliminaire verweer van de verdediging en overweegt hiertoe als volgt. De ten laste gelegde vermogensdelicten ter zake waarvan verdachte wordt vervolgd zijn als misdrijven strafbaar gesteld volgens artikelen 310 Sr, 311 Sr en 321 Sr. Verdachte is de zoon van het overleden slachtoffer [slachtoffer] (hierna: het slachtoffer) en de broer van klachtgerechtigde [dochter slachtoffer] (hierna in dit onderdeel van de uitspraak: ‘klachtgerechtigde’). Op grond van de artikelen 316 tweede lid Sr en 324 Sr heeft de vervolging voor deze feiten jegens een bloed-of aanverwant alleen plaats op een tegen hem gerichte klacht van degene tegen wie het misdrijf is gepleegd. De klacht kan, gelet op artikel 66 Sr, worden ingediend gedurende drie maanden na de dag waarop de tot klachtgerechtigde kennis heeft genomen van het gepleegde feit. Die termijn vangt volgens artikel 316 derde lid Sr aan op de dag nadat ook de identiteit van de verdachte aan de klachtgerechtigde bekend werd. Wanneer de klacht weliswaar niet voldoet aan alle formele wettelijke eisen of niet is ingediend bij de bevoegde ambtenaar, maar wel vaststaat dat de klachtgerechtigde de vervolging heeft gewenst, zal van die wens binnen die termijn van drie maanden moeten zijn gebleken. Daarbij geldt dat verdachte geen profijt behoort te hebben van een regeling die strekt ter bescherming van de rechten van slachtoffers.

De rechtbank stelt vast dat de klacht van 3 december 2025 inderdaad buiten de termijn van artikel 66 Sr is ingediend, maar is van oordeel dat binnen die termijn wel is gebleken van een wens van klachtgerechtigde tot vervolging van verdachte voor de ten laste gelegde vermogensdelicten. Op 16 augustus 2024 is klachtgerechtigde te weten gekomen dat het slachtoffer was overleden. Op 17 augustus 2024 is haar broer, verdachte, aangehouden. De ten laste gelegde vermogensdelicten waren op dit punt nog niet voldoende onderzocht om te kunnen spreken van een concrete verdenking. Het onderzoek focuste zich immers, logischerwijs, voornamelijk op het overlijden van het slachtoffer en de verdenking richting verdachte met betrekking tot enig aandeel in dat overlijden.

Op 5 september 2024 heeft verdachte de moord en ook het “wegsluizen” van geld van de bankrekening van het slachtoffer bekend. Alhoewel de rechtbank geen partij is geweest bij de informatieverstrekking aan klachtgerechtigde is het alleszins aannemelijk dat klachtgerechtigde in een relatief korte periode na 5 september 2024 kennis heeft genomen van de algemene procespositie van verdachte en zijn rol als – inmiddels - verdachte. Ook is het aannemelijk dat klachtgerechtigde vanwege het overlijden van het slachtoffer en haar (toekomstige) positie als (mogelijk) enig erfgenaam, in diezelfde periode zicht heeft gekregen op de bankrekeningen van het slachtoffer en de door verdachte weggesluisde geldbedragen.

Op 3 oktober 2024 heeft mr. Sommen zich als slachtofferadvocaat van klachtgerechtigde gesteld. Voorafgaand aan de pro-forma zitting van 29 november 2024 heeft klachtgerechtigde, middels een door haar advocaat ondertekend wensenformulier van 26 november 2024, kenbaar gemaakt schadevergoeding te willen vorderen. De door klachtgerechtigde geuite wens van 26 november 2024 om schadevergoeding te vorderen dient in deze zaak, waar de aandacht van zowel de opsporing als klachtgerechtigde logischerwijs steeds met name heeft gelegen bij de oorzaak van het overlijden van het slachtoffer, naar het oordeel van de rechtbank zo uitgelegd te worden dat klachtgerechtigde vervolging wenste ten aanzien van alle verdenkingen, waaronder van de ten laste gelegde vermogensdelicten. Een deel van de later gevorderde schade, waar toen zeer waarschijnlijk al zicht op bestond, berust ook op schade geleden door de ten laste gelegde vermogensdelicten.

De juistheid van deze uitleg vindt steun in het feit dat klachtgerechtigde, door middel van haar spreekrecht, ter terechtzitting heeft bevestigd dat zij steeds en van meet af aan gewild heeft dat verdachte vervolgd zou worden voor de ten laste gelegde vermogensdelicten. Bovendien heeft zij, nadat de tenlastelegging op 1 mei 2025 is gewijzigd en de ten laste gelegde vermogensdelicten zijn toegevoegd aan de verdenkingen jegens verdachte, niet kenbaar gemaakt dat zij de vervolging niet zou wensen. Zij heeft juist een concreet verzoek tot schadevergoeding ingediend dat ook ziet op door verdachte weggesluisde gelden, hetgeen opnieuw haar reeds van meet af aan bestaande wens tot vervolging ten aanzien daarvan bevestigt. De verweren van de verdediging, de inhoud van de door de verdediging aangehaalde uitspraak van de Hoge Raad en de daarin aangehaalde wetsgeschiedenis, staan aan deze ruime uitleg niet in de weg.

Nu binnen de wettelijke termijn als bedoeld in artikel 66 Sr is gebleken van een wens tot vervolging kan het bestaan van de klacht worden aangenomen. Hiermee is de officier van justitie ontvankelijk in haar vervolging.

De overige formele voorvragen

Bij het onderzoek ter terechtzitting is gebleken dat de dagvaarding geldig is. De rechtbank is bevoegd van het ten laste gelegde kennis te nemen en er zijn geen gronden gebleken voor schorsing van de vervolging.

De eis van de officier van justitie.

De officier van justitie heeft geëist dat verdachte zal worden veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 20 jaren met aftrek van voorarrest.

Een kopie van de vordering van de officier van justitie is aan dit vonnis gehecht.

Het standpunt van de verdediging.

De verdediging heeft opgemerkt dat zij in het rapport van het Pieter Baan Centrum (PBC) aanwijzingen ziet dat het stoppen met de medicatie van invloed is geweest op het handelen van verdachte. Ook kan een beginnende vorm van dementie bij verdachte niet worden uitgesloten. De verdediging heeft de rechtbank verzocht hier in strafmatigende zin rekening mee te houden. Daarbij heeft zij verwezen naar hetgeen door vrienden, familie en buurtbewoners is gezegd over gedragsveranderingen die verdachte in de aanloop naar het delict heeft laten zien. Ten slotte heeft verdachte goed gedrag laten zien in de penitentiaire inrichting en heeft de verdediging de rechtbank verzocht rekening te houden met de leeftijd van verdachte (62 jaar) en zijn blanco strafblad.

Gelet op het voorgaande heeft de verdediging de rechtbank verzocht aan verdachte geen hogere straf op te leggen dan een gevangenisstraf voor de duur van 12 jaren.

Het oordeel van de rechtbank.

Bij de beslissing over de straf die aan verdachte dient te worden opgelegd, heeft de rechtbank gelet op de aard en de ernst van het bewezen verklaarde en de omstandigheden waaronder dit is begaan. Bij de beoordeling van de ernst van het door verdachte gepleegde strafbare feit betrekt de rechtbank het wettelijke strafmaximum en de straffen die voor soortgelijke feiten worden opgelegd. Daarnaast houdt de rechtbank bij de strafbepaling rekening met de persoon en de persoonlijke omstandigheden van verdachte.

De rechtbank heeft in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.

De ernst van de feiten.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan moord. Hij heeft zijn eigen moeder in de nacht van 15 op 16 augustus 2024 in haar eigen woning koelbloedig om het leven gebracht door haar meermalen gericht met een groot mes in haar borst te steken.

In de aanloop naar deze moord is hij planmatig te werk gegaan. Hij heeft thuis een vermomming en een mes gepakt, handschoenen aangetrokken en is met zijn auto vertrokken naar zijn moeders woning. Halverwege besefte hij dat hij de sleutel van zijn moeders woning was vergeten en is hij teruggekeerd naar zijn woning. Vervolgens is hij opnieuw vertrokken om de moord uit te voeren. Al deze momenten had verdachte kunnen en moeten benutten om een andere keuze te maken. Verdachte heeft keer op keer de mogelijkheid gehad om af te zien van zijn plan en heeft er willens en wetens voor gekozen om deze moord te plegen. De koelbloedigheid van de moord blijkt ook uit het feit dat hij vlak na de moord ook nog geld heeft proberen te stelen uit de kluis van het slachtoffer.

Moord is het meest ernstige delict dat ons Wetboek van Strafrecht kent. De rechtsorde is door de verdachte gepleegde feiten ernstig geschokt. De dood van het slachtoffer, de manier waarop zij is gedood en achtergelaten moet veel beroering, afschuw en gevoelens van angst en onveiligheid in de plaatselijke gemeenschap hebben veroorzaakt. Dergelijke delicten dienen zwaar bestraft te worden.

Daarnaast heeft verdachte, voorafgaand aan de moord, € 80.000,-- verduisterd uit het bezit van zijn moeder. Hij was de enige die naast zijn moeder toegang had tot de bankrekening waar dit geld op stond, zoals hij ook de enige was aan wie zijn moeder haar huissleutel had toevertrouwd. Hij heeft zowel bij de moord en de daaropvolgende poging tot diefstal, als bij de verduistering misbruik gemaakt van het vertrouwen dat zijn moeder in hem had.

Uit de communicatie die verdachte in de periode voorafgaand aan en na de moord met zijn vriendin heeft gevoerd, blijkt dat verdachte meende dat hij recht had op al die gelden. Hij heeft zich laatdunkend over zijn moeder uitgelaten en hij heeft zijn gedrag over het “oversluizen van het geld” – ook na weerwoord van zijn vriendin – goedgepraat. Na de bewuste nacht heeft verdachte zijn verhaal op essentiële onderdelen meermaals gewijzigd. Alhoewel uit het handelen van de verdachte duidelijk blijkt dat hij uit was op geld van het slachtoffer, is het voor de rechtbank niet duidelijk geworden of de moord ook (zuiver) om deze reden is gepleegd. Het is ook voorstelbaar dat verdachte de moord heeft gepleegd omdat hij wist dat zijn moeder erachter zou komen dat hij gelden van haar had weggesluisd. Wellicht was er een andere reden, die alleen verdachte kent. De rechtbank rekent het verdachte aan dat hij de nabestaanden geen antwoord heeft gegeven op de vraag waarom hij heeft gedaan wat hij heeft gedaan. Deze houding heeft het leed bij zijn familie des te meer vergroot, wat ook naar voren is gekomen uit de aangrijpende slachtofferverklaringen.

Uit het handelen van verdachte blijkt een ultiem gebrek aan respect voor het leven van het slachtoffer. De gruwelijkheid van zijn gedragingen jegens haar en al haar dierbaren laat zich moeilijk vangen in woorden. De nabestaanden van het slachtoffer is enorm en onherstelbaar verdriet aangedaan. Zij zullen hun moeder, grootmoeder en overgrootmoeder voor de rest van hun leven moeten missen en moeten leven met het feit dat het hun broer en (oud)oom is geweest die haar dood op zijn geweten heeft.

De persoon van verdachte

Verdachte is uitvoerig onderzocht door het PBC. Om tot een zorgvuldig en volledig onderzoek te komen hebben de deskundigen besloten hem langer dan de gebruikelijke zes weken opgenomen te houden in het PBC. Nadien is nog aanvullend neurologisch onderzoek gedaan. Er is door de deskundigen geen stoornis bij verdachte vastgesteld, noch tijdens het onderzoek, noch ten tijde van het ten laste gelegde. In reactie op de verklaring van verdachte dat hij vanwege het stoppen met zijn antidepressiva in “een waas” zou hebben gehandeld, hebben de deskundigen aangegeven dat gedragsontremming een gevolg kan zijn van het plots staken van een antidepressivum, maar dat dat niet past bij de voorbereidingshandelingen en diverse overwegingsmomenten die vooraf zijn gegaan aan wat verdachte heeft gedaan. Voor wat betreft de vraag of sprake kan zijn van beginnende dementie, hebben de deskundigen aangegeven dat er geen beperkingen zijn in betrokkenes functioneren en nauwelijks geheugenproblemen zijn geobserveerd, terwijl daarvoor ook in het neurologisch onderzoek onvoldoende aanwijzingen worden gezien.

De rechtbank neemt deze conclusies over en stelt derhalve vast dat er geen aanleiding bestaat om het gebeurde in verminderde mate aan verdachte toe te rekenen, anders dan de verdediging lijkt te hebben bedoeld te bepleiten. Dat verdachte zich in de periode voorafgaand aan de moord volgens zijn omgeving anders gedroeg dan normaal, vormt zonder een verklaring waar die gedragsverandering vandaan komt naar het oordeel van de rechtbank, anders dan door de verdediging bepleit, geen strafmatigende omstandigheid.

De rechtbank heeft acht geslagen op een uittreksel uit de justitiële documentatie van verdachte van 21 oktober 2024 waaruit blijkt dat verdachte niet eerder onherroepelijk is veroordeeld.

Het uitgangspunt.

De rechtbank zoekt bij haar beslissing over de hoogte van de straf doorgaans aansluiting bij de binnen de rechtspraak ontwikkelde oriëntatiepunten en jurisprudentie. Ten aanzien van moord zijn er geen landelijke oriëntatiepunten. Daarom kijkt de rechtbank naar straffen die rechters in soortgelijke zaken hebben opgelegd. Uit recente jurisprudentie, onder meer van deze rechtbank, volgt dat voor een enkelvoudige moord een gevangenisstraf tussen de 18 en 22 jaren in beginsel passend en geboden is. Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan moord en (poging tot) gekwalificeerde diefstal.

De straf.

Gelet op het vorenstaande acht de rechtbank uit een oogpunt van vergelding en ter beveiliging van de maatschappij een vrijheidsbeneming van zeer lange duur op zijn plaats. Gelet op het koelbloedige karakter van de moord, de voorafgaande verduistering en de poging tot diefstal met gebruikmaking van een valse sleutel vlak na de moord, is de rechtbank van oordeel dat de door de officier van justitie geëiste straf passend en geboden is.

Alles afwegende zal de rechtbank aan verdachte dan ook een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 20 jaren opleggen.

De tenuitvoerlegging van de op te leggen gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat aan de verdachte voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend als bedoeld in artikel 6:2:10 van het Wetboek van Strafvordering.