Rechtbank Overijssel, eerste aanleg - enkelvoudig omgevingsrecht

[derde belanghebbende] is eigenaar van het perceel aan de [adres 3] en van het pand dat daarop staat. Op 26 juli 2024 heeft VAB namens [derde belanghebbende] bij het college een vergunning aangevraagd voor het bouwen van vijf appartementen op dit perceel. Uit de aanvraag blijkt dat het gaat om vijf appartementen verdeeld over twee gebouwen, die los van elkaar staan. Omgevingsvergunning is gevraagd voor een omgevingsplanactiviteit en een bouwactiviteit (activiteiten als bedoeld in artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder a, en tweede lid, aanhef en onder a, van de Omgevingswet (Ow)).

Het college heeft de gevraagde omgevingsvergunning aan VAB verleend. Daaruit blijkt dat op het (nieuwe) adres [adres 1] drie appartementen worden gebouwd en op het (nieuwe) adres [adres 2] twee appartementen (het perceel waarop de appartementen zijn beoogd wordt hierna aangeduid als: het perceel). Beide gebouwen hebben drie bouwlagen; op de begane grond van het pand aan de [adres 2] worden bergingen en parkeerplaatsen gerealiseerd. Op de eerste en tweede verdieping van dat gebouw komen de appartementen.

[eiser] exploiteert een winkel in vloerbedekking en raamdecoratie. Die winkel is gevestigd en [eiser] woont op de percelen aan de [adres 4] en [adres 5] , die grenzen aan de westzijde van het perceel. [eiser] heeft een erfdienstbaarheid (recht van uitweg) om over het perceel van [derde belanghebbende] te rijden en maakt daar onder meer met zijn bedrijfswagen gebruik van. Daarbij zal hij tussen de beoogde appartementengebouwen door rijden en over een toegangspad langs het eerste gebouw van en naar de openbare weg.

[eiser] voert tegen het bestreden besluit verschillende beroepsgronden aan. Die gronden zal de rechtbank hieronder afzonderlijk bespreken en beoordelen.

De voor deze zaak belangrijke regelgeving staat in de bijlage bij deze uitspraak. Dat betreft de regelgeving zoals die gold toen het bestreden besluit werd genomen. De rechtbank moet namelijk op basis van wat [eiser] in beroep aanvoert het bestreden besluit beoordelen naar de feiten zoals die waren op het moment van het nemen van dat besluit en naar het recht dat op dat moment gold (ook wel ‘ex tunc-beoordeling’ genoemd).

Het bestemmingsplan is nog niet onherroepelijk en volgens [eiser] moet er rekening mee worden gehouden dat dat plan wordt vernietigd of gewijzigd. [eiser] heeft namelijk beroep ingesteld tegen het besluit van de raad van 28 september 2023 tot vaststelling van het bestemmingsplan en op 10 september 2025 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) een tussenuitspraak gedaan op dat beroep. (Voetnoot 1) Daarin heeft de Afdeling geoordeeld dat de raad onvoldoende heeft onderzocht of enerzijds [eiser] na de realisering van de appartementen nog zal kunnen voldoen aan de geluidnormen en anderzijds of bij de te realiseren appartementen vanwege de bedrijfsactiviteiten van [eiser] een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor wat betreft geluid is gegarandeerd. In de tussenuitspraak heeft de Afdeling de raad opgedragen om dit alsnog te laten onderzoeken en, indien blijkt dat bij de te realiseren appartementen geen aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor wat betreft geluid is gegarandeerd, zo nodig het plan daarop aan te passen. [eiser] stelt dat het onzorgvuldig is dat het college de verlening van de omgevingsvergunning heeft gebaseerd op het bestemmingsplan, terwijl nog onzeker was of dat wel rechtmatig is en niet vernietigd zal worden.

De rechtbank overweegt dat in artikel 8:72, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht staat dat de vernietiging van een besluit of een gedeelte van een besluit vernietiging van de rechtsgevolgen van dat besluit of van het vernietigde gedeelte daarvan meebrengt. In de rechtspraak is echter op deze hoofdregel een uitzondering gemaakt voor wat betreft de gevolgen die de vernietiging van een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan heeft voor op basis van dat bestemmingsplan verleende bouwvergunningen. Deze uitzondering houdt in dat als het besluit op een bezwaar tegen een bouwvergunning op basis van het nieuwe bestemmingsplan is genomen, omdat dat plan ten tijde van het nemen van het besluit op bezwaar in werking was, de bestuursrechter in beroep en hoger beroep bij de toetsing van het besluit op bezwaar moet uitgaan van het nieuwe plan, ook als dat plan na het nemen van het besluit op bezwaar is vernietigd. (Voetnoot 2) Een uitzondering hierop zou zijn als het bestemmingsplan bij wijze van voorlopige voorziening geschorst is. Dat is in deze zaak niet aan de orde.

De rechtbank is gelet hierop van oordeel dat het college de vergunningaanvraag van VAB en [derde belanghebbende] terecht heeft getoetst aan het bestemmingsplan, omdat dat gold toen de aanvraag werd ingediend. Toen het college het bestreden besluit (de beslissing op bezwaar) nam, gold dat bestemmingsplan nog steeds (en het is tot op heden blijven gelden). Dit betekent dat de rechtbank bij de beoordeling van deze zaak moet uitgaan van het bestemmingsplan. De tussenuitspraak van de Afdeling en de mogelijkheid dat het bestemmingsplan niet in stand blijft, maken dit niet anders. Wat [eiser] hierover aanvoert, leidt daarom niet tot het oordeel dat het bestreden besluit niet in stand kan blijven. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.

Het perceel heeft volgens het bestemmingsplan de bestemmingen ‘Wonen - Appartementen’ en ‘Waarde - Archeologie hoge verwachting’. [eiser] voert aan dat de bestreden omgevingsvergunning in strijd met de regels van de laatstgenoemde bestemming is verleend. Op basis van artikel 4.2.1 van de planregels geldt voor het bouwplan namelijk ook een vergunningplicht, omdat dieper dan 0,5 meter wordt gegraven en ook omdat de graafwerkzaamheden een oppervlakte van meer dan 100 m² beslaan. Volgens [eiser] heeft het college niet of onvoldoende beoordeeld of de vergunning die volgens artikel 4.2.1 van de planregels is vereist wel kan worden verleend.

Het college voert in het verweerschrift aan dat een deel van het perceel nog bebouwd is. Die bebouwing moet eerst worden gesloopt, voordat de appartementen kunnen worden gebouwd. Volgens het college kan pas na het slopen van de huidige bebouwing een archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Daarom is in de omgevingsvergunning een voorschrift opgenomen dat bepaalt dat uiterlijk 3 weken voor de aanvang van de werkzaamheden een archeologisch onderzoek conform het vastgestelde bestemmingsplan moet worden ingediend.

De rechtbank is van oordeel dat het college met het genoemde voorschrift het punt van de archeologische waarde van het perceel in de omgevingsvergunning voldoende heeft geregeld. Het komt de rechtbank logisch voor dat het archeologisch onderzoek als bedoeld in artikel 4.2.3 van de regels van het bestemmingsplan pas kan worden uitgevoerd als de bestaande bebouwing is gesloopt. [eiser] heeft tijdens de zitting het verweer van het college op dit punt ook niet meer bestreden. Deze beroepsgrond slaagt niet.

Volgens [eiser] zorgt de situering van de appartementengebouwen en de deuren van die gebouwen voor onveiligheid, gelet op het gebruik dat het verkeer van en naar het bedrijf van [eiser] maakt van de uitweg die tussen die gebouwen doorloopt. [eiser] gebruikt deze uitweg al decennia en die is vrij smal. [eiser] stelt dat de door hem gevreesde (verkeers)onveiligheid gevolgen kan hebben voor zijn bedrijfsvoering. Hij vindt dat het college beter naar deze onveiligheid had moeten kijken en op dat punt aanpassingen van het bouwplan van VAB en/of [derde belanghebbende] had moeten verlangen. Ook vreest [eiser] dat hij door de te realiseren appartementen in zijn bedrijfsvoering wordt beperkt, gelet op de geluidnormen uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) die gelden voor geluidsgevoelige functies zoals wonen.

Het college stelt in het verweerschrift dat voor zover de aanvraag betrekking heeft op de omgevingsplanactiviteit, is vastgesteld dat het bouwplan past binnen de regels van het bestemmingsplan en het omgevingsplan. De omgevingsvergunning moest daarom worden verleend en er is geen ruimte om daarbij de veiligheid als gevolg van het gebruik van de uitweg door [eiser] te betrekken, aldus het college in het verweerschrift.

De rechtbank stelt vast dat [eiser] niet heeft bestreden dat het bouwplan past binnen de regels van het bestemmingsplan en het omgevingsplan (afgezien van de hiervoor besproken beroepsgrond over de bestemming ‘Waarde - Archeologie hoge verwachting’, waar een voorschrift voor is opgenomen). Gelet op het bepaalde in artikel 8.0a, eerste lid, van het Besluit kwaliteit leefomgeving en artikel 22.29, eerste lid, van het omgevingsplan heeft het college zich dan ook terecht op het standpunt gesteld dat de vergunning voor de omgevingsplanactiviteit moest worden verleend. De door [eiser] gestelde verkeersonveiligheid of de geluidnormen uit het Bal voor geluidgevoelige functies spelen daarbij geen rol. Datzelfde geldt voor de stelling van [eiser] dat door de bouw van de appartementengebouwen zeer veel zonlicht wordt onttrokken aan zijn achtertuin en terras en zijn privacy (in de achtertuin en op het terras) onaanvaardbaar wordt aangetast. Hier kan bij de vergunningverlening niet meer aan worden getoetst, omdat deze elementen bij de bestemming al meegenomen zijn of hadden kunnen worden. Verder staat ook het recht van erfdienstbaarheid van [eiser] niet aan de vergunningverlening in de weg. Daarbij stelt de rechtbank vast dat de Afdeling in de tussenuitspraak al heeft geoordeeld dat een invulling van het bestemmingsplan mogelijk is waarbij de erfdienstbaarheid wordt gerespecteerd. [eiser] heeft niet gesteld en aannemelijk gemaakt dat de bouw van de appartementengebouwen ertoe leidt dat hij geen gebruik meer kan maken van zijn recht van erfdienstbaarheid. Daarbij merkt de rechtbank op dat uit de tekeningen bij de stukken blijkt, dat de uitweg, gezien vanaf het perceel van [eiser] , een breedte heeft van 4,21 meter, oplopend naar 5,5 meter. Ter hoogte van de toegangsdeuren van beide appartementengebouwen is dit 4,8 meter. Nu een vrachtwagen een breedte heeft van maximaal 2,55 meter, zoals ter zitting is besproken, is ook niet aannemelijk dat de uitweg onvoldoende breed zou zijn om de deuren veilig te kunnen openen wanneer er een vrachtwagen staat. Deze beroepsgrond slaagt niet.

[eiser] stelt dat het bouwplan in strijd is met artikel 4.192, eerste lid, van het Bbl. Volgens [eiser] kan namelijk de daarin voorgeschreven breedte van 1,1 meter van het toegangspad naar de hoofdtoegang naar alle waarschijnlijkheid niet worden gerealiseerd als er een voertuig op het toegangspad staat. Als gevolg van de bedrijfsvoering van [eiser] staat er vaak een voertuig op het toegangspad, of rijdt daar overheen. Daarmee moet volgens [eiser] rekening worden gehouden bij de beoordeling van de effectief beschikbare breedte.

Het college stelt in het verweerschrift dat voor zover de aanvraag betrekking heeft op de (technische) bouwactiviteit, is vastgesteld dat het bouwplan voldoet aan de eisen van het Bbl en dat de omgevingsvergunning voor die activiteit daarom moest worden verleend.

De rechtbank overweegt dat artikel 4.192, eerste lid, van het Bbl de minimale breedte voorschrijft van het pad tussen de hoofdtoegang van een gebouw en de openbare weg, voor gevallen waarin de hoofdtoegang van een gebouw niet direct aan de openbare weg grenst. [eiser] heeft niet aannemelijk gemaakt dat het pad dat tussen de hoofdtoegangen van de appartementengebouwen naar de openbare weg loopt minder dan 1,1 meter breed is. Dat het bouwplan in strijd is met artikel 4.192, eerste lid, van het Bbl is dan ook niet gebleken. Daarbij merkt de rechtbank nog op dat deze minimale afstand van 1,1 meter geldt voor de breedte van de weg, ongeacht of daar een voertuig op staat. Het gaat niet om de vrije doorgang op het toegangspad naast het gebruik dat daarvan wordt gemaakt. Deze beroepsgrond slaagt niet.