Rechtbank Rotterdam, eerste aanleg - meervoudig strafrecht overig

Bewezenverklaring en bewijsmiddelen

Bewezen is dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan openlijke geweldpleging. De bewezenverklaring is gebaseerd op de hieronder opgenomen inhoud van de bewijsmiddelen en onderstaande bewijsoverweging.

Ik ben sinds 2012 werkzaam als bijzonder opsporingsambtenaar bij service & veiligheid van de NS.

Toen [betrokkene] tegen de gevel stond te urineren heb ik hem een zet met mijn voet ter hoogte van de knieholte van [betrokkene] gegeven. Ik duwde de [betrokkene] van mij af. [betrokkene] liep naar collega [medeverdachte 1] . Mijn collega [medeverdachte 1] gaf een voorwaartse trap ter hoogte van de buik van de [betrokkene] die hierna naar de grond ging.

Ik zag dat mijn collega’s [betrokkene] een knietje gaven toen hij stond te urineren. Mijn collega [medeverdachte 1] gaf een voorwaartse trap in de maag van de [betrokkene] .

Ik ging op de [betrokkene] zitten om hem aan te houden. Ik gaf de aangehouden [betrokkene] een pijnprikkel, te weten een doffe stoot, op zijn schouder om hem te boeien.

Nadere bewijsmotivering

Vast staat dat de verdachte en zijn medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] in de nachtelijke uren van 30 december 2018 [betrokkene] (Voetnoot 5) (hierna: [betrokkene] ) slapend aantroffen op de vloer van een stilstaande trein op spoor 15/16 van het station. Zij maakten [betrokkene] wakker, zagen dat hij onder invloed van alcohol was en verzochten hem de trein te verlaten. [betrokkene] weigerde dit. De verdachte en medeverdachten zetten [betrokkene] vervolgens de trein uit. De verdachte en zijn medeverdachten begeleidden [betrokkene] buiten de toegangspoorten van het station aan de Provenierssingel. [betrokkene] ging binnen een kwartier echter tot twee keer toe opnieuw het station binnen en werd door de verdachte en de medeverdachten telkens uit het station gezet. [betrokkene] trapte dan tegen de toegangspoort aan de Provenierssingel. Na de laatste verwijdering uit het station liepen de verdachte en de medeverdachten op korte afstand met [betrokkene] mee en zagen zij hem urineren in de stationstunnel (Voetnoot 6). De verdachte en [medeverdachte 1] wilden deze overtreding stoppen en [betrokkene] aanhouden voor het verstoren van de openbare orde, rust en veiligheid (Voetnoot 7).

Uit het dossier blijkt dat de camera’s in en aan het station hebben geregistreerd dat de verdachte en zijn medeverdachten [betrokkene] uit het station verwijderen en hem ten slotte trachten aan te houden. De rechtbank kan niet over de bewegende beelden beschikken. Er bevinden zich slechts (veelal vage) schermafdrukken van de bewegende beelden (stills) in het dossier. Dat maakt het moeilijk om te beoordelen in hoeverre de ter zake opgemaakte processen-verbaal adequate beschrijvingen van de bewegende beelden bevatten.

De rechtbank zal daarom de omschrijvingen van de stills behoedzaam beoordelen. Als uitgangspunt zal de rechtbank de stills en de verklaringen van de verdachten zelf aanhouden. Voor zover de beschrijvingen van de camerabeelden de overige verklaringen in het dossier ondersteunen, kunnen die verklaringen ook voor het bewijs worden gebruikt.

Op grond van de stills en de beschrijving van de beelden stelt de rechtbank de volgende feiten en omstandigheden vast.

De verdachte en de [medeverdachte 1] stonden om [betrokkene] heen. De verdachte duwde [betrokkene] in de richting van [medeverdachte 1] . [betrokkene] hield zijn handen ter hoogte van zijn riem. [medeverdachte 1] hield zijn arm in de richting van [betrokkene] , kennelijk om hem op afstand te houden. [betrokkene] liep echter door in de richting van [medeverdachte 1] (Voetnoot 8). [medeverdachte 1] trapte [betrokkene] vervolgens in de buikstreek, waardoor [betrokkene] op zijn rug viel. [betrokkene] lag ongeveer anderhalve minuut op zijn rug, waarbij zijn voeten niet bewogen. De medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] rolden [betrokkene] op zijn rug (Voetnoot 9). De elleboog van de [medeverdachte 2] kwam omhoog en ging met een snelle beweging naar beneden (Voetnoot 10).

De [medeverdachte 2] heeft bij de politie verklaard dat hij op [betrokkene] is gaan zitten om hem aan te houden en dat hij [betrokkene] een doffe stoot heeft gegeven (zie 3.3.1 onder 4).

Partiële vrijspraak

De officier van justitie heeft betoogd dat uit de omschrijving van de camerabeelden door de verbalisanten Le [verbalisant 1] en [verbalisant 2] blijkt dat de verdachte en de [medeverdachte 1] [betrokkene] tijdens het urineren in de stationstunnel een trappende beweging in zijn knieholte hebben gegeven. De verdachte en de [medeverdachte 1] ontkennen dit en hebben bij de politie verklaard dat zij met hun voet een zet ter hoogte van de knieholte van [betrokkene] hebben gegeven.

De rechtbank volgt het betoog van de officier van justitie niet. De rechtbank kan zonder de bewegende camerabeelden niet met de vereiste mate van zekerheid vaststellen of de verdachte en de [medeverdachte 1] (met enige kracht) een trap/schop hebben gegeven. De rechtbank acht het door hun verdediging aangevoerde alternatieve scenario van een duw/zet met de voet in de knieholte niet uitgesloten. Dit betekent dat de rechtbank niet buiten gerede twijfel kan vaststellen dat zij een trap of schop hebben gegeven. De verdachte zal daarom worden vrijgesproken van het tenlastegelegde trappen/schoppen.

Openlijk geweld

De raadsman heeft betoogd dat er geen sprake is van openlijke geweldpleging waaraan de verdachte heeft deelgenomen. De gedragingen van de verdachte moeten geïsoleerd worden gezien en de gedragingen van zijn collega [medeverdachte 1] komen voor diens rekening. De verdachte heeft geen opzet op het geweld gehad en heeft hieraan geen significante bijdrage geleverd.

Dit betoog treft geen doel. De verdachte en de [medeverdachte 1] beëindigden het urineren van [betrokkene] in de stationstunnel door het gericht gelijktijdig geven van een zet in de knieholte van [betrokkene] . Zij gingen daarna om hem heen staan. Toen [betrokkene] opstond, duwde de verdachte hem direct. De [medeverdachte 1] trapte hem in de buik toen [betrokkene] op hem afliep, ten gevolge waarvan [betrokkene] viel. Daarna rolden de medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] [betrokkene] op zijn buik en ging de [medeverdachte 2] gelijk over tot het aanleggen van de handboeien. Toen [betrokkene] zich verzette, gaf de [medeverdachte 2] hem een stomp tegen het bovenlichaam.

Uit dit geheel van geweldshandelingen blijkt dat zij onderling hebben samengewerkt bij het beëindigen van de overtreding wildplassen en de aanhouding van [betrokkene] . Niet alleen hebben zij alle drie eigenhandig geweld gebruikt, zij zagen ook dat de anderen dat deden, waarna zij daarvan geen afstand genomen hebben: in plaats van de anderen tegen te houden, c.q. een eind te maken aan het geweld tegen [betrokkene] , zijn zij blijven samenwerken. Dit betekent dat er in vereniging geweld is gepleegd, waaraan de verdachte ook een significante bijdrage geleverd heeft.

Ten laste van de verdachte is bewezen dat:

hij, op of omstreeks 30 december 2018 te Rotterdam, openlijk, te weten op/aan de Stationssingel en/of de Provenierssingel, in elk geval op of aan de openbare weg en/of op een voor het publiek toegankelijke plaats, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een persoon, te weten [betrokkene] door meermalen, althans eenmaal,

Vrijspraak feit 2

De officier van justitie heeft betoogd - samengevat - dat de verdachte heeft beoogd een proces-verbaal op te stellen dat bestemd was om als bewijs van enig feit te dienen. Daarbij wijst de officier van justitie op de titel ‘proces-verbaal van bevindingen’, op de vorm, op het gebruikte briefpapier, op het taalgebruik, op de vermelding van de functie van BOA, op het akte- en het verbalisantennummer en op de vermelding van de ambtseed of ambtsbelofte. Volgens de officier van justitie beschouwt de NS een melding als door de verdachte opgemaakt ook als een proces-verbaal.

De rechtbank is van oordeel dat de tenlastegelegde concept-processen-verbaal geen geschriften zijn die bestemd zijn om tot bewijs van enig feit te dienen als bedoeld in artikel 225, eerste lid Sr.

Uit het dossier en de verklaring van de verdachte ter terechtzitting blijkt dat hij het geweld dat hij ambtshalve toepaste, mondeling moest melden aan zijn leidinggevende of bij de wachtdienst. De leidinggevende/wachtcommandant registreert en toetst de geweldsmelding en stuurt deze door naar de toezichthouder. De verdachte heeft ter zitting verklaard dat hij ook in deze zaak het door hem gebruikte geweld volgens deze procedure mondeling heeft gemeld aan zijn leidinggevende, die hem in dit geval verzocht heeft om de melding op papier te zetten. Dit heeft de verdachte vervolgens gedaan.

De rechtbank leidt uit de bovengenoemde procedure af dat de initiële mondelinge geweldsmeldingen slechts bedoeld waren voor intern gebruik c.q. voor toetsing van het geweld door leidinggevenden of wachtcommandanten.

De enkele omstandigheid dat de verdachte op verzoek van zijn leidinggevende (in afwijking van de gebruikelijke gang van zaken) zijn melding op schrift heeft gesteld in de vorm van het in de tenlastelegging bedoelde concept ‘proces-verbaal van bevindingen’, brengt niet mee dat die melding diende tot bewijs van enig feit als bedoeld in artikel 225 Sr. Anders gezegd: ook deze schriftelijke melding, die niet was ondertekend, was bedoeld voor intern gebruik. Dit betekent dat de verdachte zal worden vrijgesproken van dit feit.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft - kort samengevat - betoogd dat het door de verdachte toegepaste geweld rechtmatig was in de zin van artikel 42 Sr, omdat het voldeed aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de verdachte en de medeverdachten zonder noodzaak fors geweld hebben gebruikt tegen [betrokkene] .

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank volgt het standpunt van de officier van justitie niet en overweegt het volgende.

Gelet op het hiervoor omschreven gedrag van [betrokkene] was er voldoende grond om hem aan te houden.

Het had wellicht de voorkeur verdiend dat [betrokkene] , toen hij urineerde in de stationstunnel, eerst was aangesproken of bij zijn arm of schouder was vastgepakt, maar de zet/duw met de voet in de knieholte van [betrokkene] die de verdachte en de [medeverdachte 1] hebben gegeven, blijft in de gegeven omstandigheden binnen de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit. De verdachte en zijn medeverdachten hadden bij eerdere misdragingen van [betrokkene] meermalen vruchteloos minder ingrijpende middelen aangewend.

Het geven van een lichte duw door de verdachte tegen het bovenlichaam van [betrokkene] nadat die opgestaan was, voldoet onder de genoemde omstandigheden eveneens aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit.

De [medeverdachte 1] stond op dat moment op korte afstand van [betrokkene] en hield zijn arm in de richting van [betrokkene] om hem op afstand te houden. Toen [betrokkene] op [medeverdachte 1] bleef aflopen, heeft [medeverdachte 1] hem in de buik getrapt. De [medeverdachte 1] heeft verklaard dat dit een aangeleerde geweldsuitoefening was en dat hij dit gedaan heeft uit een schrikreactie. Naar het oordeel van de rechtbank voldoet ook dit handelen van de [medeverdachte 1] aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit, in aanmerking genomen dat de recalcitrante [betrokkene] - die herhaaldelijk vergeefs op zijn gedrag was aangesproken - geen afstand bewaarde en zelfs op [medeverdachte 1] afkwam.

[betrokkene] lag daarna op de grond en de [medeverdachte 2] ging op [betrokkene] zitten om hem de handboeien aan te leggen. Op de wazige foto (nummer 17) kan niet worden gezien of de aangehouden [betrokkene] zich hiertegen verzette. De [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [betrokkene] zijn arm niet wilde geven en de [medeverdachte 2] heeft verklaard dat [betrokkene] zijn arm aanspande. Dit scenario kan niet worden uitgesloten en komt

aannemelijk voor. Het toepassen van een pijnprikkel voldoet onder deze omstandigheden eveneens aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit.

Gelet op het vorenstaande hebben de verdachte en zijn medeverdachten geweld gebruikt in de rechtmatige uitoefening van hun taak en in overeenstemming met hun geweldsinstructie.

De rechtvaardigingsgrond, bedoeld in artikel 42, tweede lid, Sr, neemt daarom de wederrechtelijkheid van het bewezenverklaarde feit weg, zodat het feit niet strafbaar is.