Rechtbank Rotterdam, eerste aanleg - meervoudig strafrecht overig

Inleiding; vaststaande feiten en omstandigheden

Op 14 september 2022 lag het binnenvaartschip [naam schip] (hierna: het schip) afgemeerd bij [medeverdachte rechtspersoon] . (hierna: [medeverdachte rechtspersoon] ) in de Europahaven op de Maasvlakte in Rotterdam. Het schip was daar om de vloeistof styreenmonomeer (hierna: styreen) te laden. Styreen is gevaarlijk voor de gezondheid en het watermilieu. De bemanning van het schip heeft voorafgaand aan het laden een ‘veiligheidsrondje’ aan boord van het schip gedaan. Zij hebben de schipper (verdachte) verteld dat het schip laadbereid was. De schipper heeft de kolom ‘schip’ van de ADN-controlelijst ingevuld, waaronder vragen 7 en 14 (Voetnoot 1). De heer [persoon a] heeft namens [medeverdachte rechtspersoon] de kolom ‘walinstallatie’ van die lijst ingevuld, waaronder eveneens vragen 7 en 14. Vervolgens is begonnen met het laden. Via de leiding waar de ontgassingsventilator nog op was aangesloten, lekte er daarna styreen. De bemanning heeft direct het proces stilgelegd en geprobeerd de schade te beperken. Zo’n 150 liter styreen is in het water terechtgekomen. Naderhand is gebleken dat de bemanning van het schip tijdens het veiligheidsrondje over het hoofd heeft gezien dat voornoemde leiding naar de ontgassingsventilator niet was afgeflensd. Hierdoor kon styreen uit de tanks op het schip en het water terechtkomen.

Standpunten van de procespartijen

De officier van justitie heeft gevorderd dat de verdachte moet worden veroordeeld voor de feiten 1 en 2. De verdediging heeft vrijspraak bepleit voor beide feiten.

Feit 1;

Uit het dossier en de verklaring van de verdachte op de zitting blijkt dat de bemanning onder leiding van de ADN-gecertifieerde tweede schipper voorafgaand aan het laden van styreen het veiligheidsrondje heeft uitgevoerd, terwijl de verdachte van boord was gegaan om het papierwerk in orde te gaan maken. De tweede schipper heeft vervolgens tegen de verdachte gezegd dat zij laadbereid waren.

Kan de verdachte strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden als (functioneel) dader van de onder feit 1 opgenomen gedraging (het opzettelijk in het oppervlaktewater brengen van styreen)? De rechtbank vindt van niet en zal kort uitleggen waarom.

De verdachte mocht gelet de gegeven omstandigheden vertrouwen op de deskundigheid van de tweede schipper en de bemanning. Het is niet zo dat de eerste schipper zelf het veiligheidsrondje had moeten maken. Dat is een eis die de relevante wet- en regelgeving niet kent. Vastgesteld kan worden dat het lekken van styreen is veroorzaakt doordat tijdens dit veiligheidsrondje over het hoofd is gezien dat de ontgassingsleiding niet was afgesloten.

De verdachte was weliswaar eindverantwoordelijk, maar niet kan worden gezegd dat hij degene is die deze fout tijdens het veiligheidsrondje zelf heeft gemaakt. Er zijn ook geen feiten en omstandigheden vast komen te staan die maken dat deze fout aan de verdachte (als functioneel dader) kan worden toegerekend. Hij mocht immers vertrouwen op de deskundigheid van de tweede schipper en de bemanning en het ging om een zeer uitzonderlijke fout die de verdachte redelijkerwijs niet had kunnen voorzien of voorkomen. De verdachte heeft hierover verklaard dat dit een fout is die hij gedurende zijn 40 jaar als schipper niet eerder heeft meegemaakt. Verder is niet is gebleken dat verdachte niet de nodige zorg heeft betracht, evenmin heeft hij aanvaard dat de tweede schipper een fout zou maken bij de veiligheidscontrole.

Ook is geen sprake van medeplegen. Ten aanzien van het maken van deze fout kan niet worden vastgesteld dat het ging om een gezamenlijke uitvoering of dat de verdachte een bijdrage van voldoende gewicht heeft geleverd.

Dit betekent dat niet is bewezen dat de verdachte als (functioneel) dader de onder 1 in de beschuldiging opgenomen gedragingen heeft begaan, zodat hij daarvan zal worden vrijgesproken.

Feit 2; geen opzet

Gelet op hetgeen onder ‘feit 1’ is overwogen, mocht de verdachte er als eerste schipper op vertrouwen dat alle te controleren punten deugdelijk waren gecontroleerd, nu de tweede schipper had gezegd dat het schip laadbereid was. De rechtbank kan niet vaststellen dat de verdachte wist van de niet-afgeflensde leiding of dat hij de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de leidingen niet goed afgeflensd zouden zijn en dat hij daardoor de controlelijst bewust foutief heeft ingevuld. Dit betekent dat opzet, ook in voorwaardelijke zin, op valsheid niet kan worden bewezen. De verdachte kan dus niet worden aangemerkt als dader van de onder 2 in de beschuldiging opgenomen gedragingen, zodat hij ook daarvan zal worden vrijgesproken.