Rechtbank Zeeland-West-Brabant, op tegenspraak strafrecht overig

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie vordert aan verdachte op te leggen een jeugddetentie voor de duur van 246 dagen met aftrek van voorarrest en de onvoorwaardelijke maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (de zogenoemde PIJ maatregel) Deze maatregel is ongemaximeerd.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging is van mening dat oplegging van een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel niet proportioneel is. Een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel is een ultimum remedium. Verdachte heeft slechts één gesloten plaatsing gehad bij [gezinshuis] die is misgegaan. De vraag is welke kansen ze nu echt heeft gehad op de juiste behandeling. Ook heeft zij maanden vastgezeten en heeft ze daar een groei doorgemaakt. Alles bij elkaar is de verdediging van mening dat een PIJ-maatregel in voorwaardelijke vorm meer passend is.

Het oordeel van de rechtbank

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan drie bedreigingen, twee openlijke geweldplegingen, twee mishandelingen en het openbaar maken van een seksueel getint filmpje van een ander meisje. Dit zijn vervelende en overlastgevende feiten waarbij andere mensen zich erg onveilig hebben gevoeld. Ook het openbaar maken van het seksueel getinte filmpje is ernstig en kan bij het slachtoffer voor gevoelens van schaamte zorgen. Deze feiten werden bovendien in een tijdsbestek van slechts negen maanden gepleegd. Daarnaast was een van deze bedreigingen gericht tegen een hulpverlener tijdens haar opname bij [gezinshuis] en mishandelde zij daar een medebewoner. Dit neemt de rechtbank verdachte extra kwalijk.

Bij het bepalen van de op te leggen straf of maatregel heeft de rechtbank rekening gehouden met de ernst van het bewezen verklaarde, zoals hierboven is omschreven, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van verdachte, zoals ter terechtzitting is gebleken.

Persoon van verdachte

Bij haar beslissing heeft de rechtbank rekening gehouden met:

In de rapportage van Teylingereind hebben de deskundigen geconcludeerd dat er bij verdachte sprake is van ADHD (gecombineerde type, dat wil zeggen onoplettendheid en hyperactiviteit en impulsiviteit), van ernstige hechtingsproblematiek, van een ongespecificeerde psychotrauma- of stressorgerelateerde stoornis, van een normoverschrijdend-gedragsstoornis, hetgeen samen de basis vormt van een gebrekkige ontwikkeling die tendeert in de richting van een borderline-persoonlijkheidsstoornis met antisociale trekken. Daarnaast is sprake van een stoornis in het gebruik van cannabis en een ernstige ongespecificeerde stoornis in het gebruik van diverse andere middelen, thans onder gecontroleerde omstandigheden in vroege remissie.

Deze stoornissen waren er ook ten tijde van het plegen van de tenlastegelegde feiten.

De onderzoekers zien bij de verschillende tenlastegelegde feiten steeds hetzelfde mechanisme optreden waarbij verdachte impulsief doch steeds vanuit haar afgeweerde angsten opereert. Agressie heeft primair een angstbezwerende functie. Ze zoekt conflicten ter kanalisatie van haar angst en is daarbij prikkelzuchtig. Zij interpreteert intenties van anderen in het algemeen negatief, wat het zoeken van een conflict in haar ogen rechtvaardigt. Verdachte kent geen zelfregulatie, ook daar waar zij overwegingsmomenten had kunnen benutten om van agressief gedrag af te zien, kan zij hier op de grond van haar psychopathologie geen gebruik van maken. Zij heeft geen andere copingmechanismen bij stress dan agressieve reacties. Zij heeft geen andere probleemoplossende vaardigheden aangeleerd. Middelen die zij in samenhang met haar psychopathologie gebruikt – faciliteren haar agressieve reacties of jagen deze aan. Zij wordt op geen enkele manier geremd door gewetens- of empathische functies. Deze zijn lacunair ontwikkeld. Als verdachte zoals bij het tenlastegelegde feit 1 (openlijke geweldpleging in vereniging, gepleegd op 26 oktober 2024) en feit 4 (bedreiging met een misdrijf tegen het leven gericht 25 juni 2025) het gevoel heeft dat ze haar moeder of vriendin moet beschermen, wordt het mechanisme in nog sterkere mate aangesproken.

De onderzoekers adviseren om verdachte de hiervoor genoemde beide feiten waarbij ze werd aangesproken op haar zorggevoelens, in sterk verminderde mate toe te rekenen. Voor de overige feiten adviseren onderzoekers om deze verdachte in verminderde mate toe te rekenen.

De rechtbank neemt deze conclusies en dit advies van de deskundigen over en zal de bewezenverklaarde feiten 1 en 4 in sterk verminderde mate en de overige feiten in verminderde mate aan verdachte toerekenen.

Voor wat betreft het recidiverisico en een strafrechtelijke afdoening is door de deskundigen het volgende opgemerkt.

Klinisch gezien wordt het risico op recidive en daarmee de kans op herhaling van een

soortgelijk feit, als (zeer) hoog ingeschat. In de eerste plaats wordt een hoog risico gezien voor nieuwe geweldsdelicten, gezien de gebrekkige emotieregulatie, de angstgevoelens die in sterke mate worden afgeweerd en worden omgezet in agressie en de gebrekkige agressieregulatie, maar ook wordt er een risico gezien op een breder scala aan delictgedrag. Verdachte toont weinig berouw en houdt er veel antisociale denkbeelden op na, waarmee zij delictgedrag goedpraat. Verdachte is al op (zeer) jonge leeftijd veelvuldig in aanraking gekomen met de politie, vanwege verschillende incidenten en delicten, waarbij zij het gebruik van geweld niet schuwt. Onderzoekers achten verdere escalatie van het delictgedrag voor ernstigere feiten dan ook voorstelbaar. Verdachte doet diverse uitspraken die dit ondersteunen waaronder de uitspraak dat zij beter “echt wat had kunnen doen” of dat zij iemand had moeten laten vermoorden, zodat zij niet voor niets een PIJ advies zou krijgen. Onderzoekers zien naast een risico op gewelddadig gedrag ook specifiek een risico op seksueel riskant gedrag, waarbij een duidelijke relatie wordt gezien met de verslavingsproblematiek die verdachte al op zeer jonge leeftijd heeft ontwikkeld. Onderzoekers schatten het risico dat zij seksuele contacten aangaat in ruil voor middelen, of dat zij hier anderen voor in zou zetten , als (zeer) reëel.

Er zijn in het leven van verdachte weinig beschermende factoren. Op dit moment gaat een beschermende invloed uit van de gestructureerde omgeving van de jeugdgevangenis waar ze verblijft. Ze lijkt daar open te staan voor therapie.

Voor het terugdringen van het hoge recidiverisico en de ernstige, complexe psychopathologie wordt een langdurige behandeling in een gesloten kader noodzakelijk geacht in de vorm van een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel. De behandeling dient enerzijds een orthopedagogische insteek te hebben en anderzijds oog te hebben voor de

ingrijpende gebeurtenissen en de daarmee samenhangende psychiatrische problematiek. Vanwege het intensieve en langdurige karakter dient de behandeling vorm te worden gegeven binnen het kader van een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel.

Binnen de PIJ-maatregel wordt een voldoende gereguleerde setting geboden voor verdachte om verder tot ontwikkeling te komen en te oefenen met reflecteren op haar gedrag en gedragsalternatieven. De combinatie van verschillende stoornissen en het hoge recidiverisico, waarbij een reëel gevaar voor verdere escalatie/crimineel ontsporen wordt gezien, maken dat een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel als enige afdoende kader wordt gezien. Alternatieven worden als niet passend gezien. In het verleden heeft behandeling thuis en binnen de gesloten jeugdzorg niet tot het gewenste effect geleid. Verdachte onttrok zich veelvuldig aan afspraken en regels en liep vaak weg. De sociale omgeving is bovendien onvoldoende steunend om een (ambulant) behandelaanbod te kunnen dragen. Een voorwaardelijk PIJ-kader wordt door de deskundigen dan ook niet als geschikt gezien.

Ter zitting hebben deskundigen [GZ-psycholoog] en [psychiater] aangegeven dat verdachte vanwege haar ernstige persoonlijkheidsproblematiek langdurig behandeld dient te worden en dat het van belang is dat zij vanwege haar nog jonge leeftijd zo goed en intensief mogelijk behandeld wordt op korte termijn. Juist daarom is oplegging van de onvoorwaardelijke PIJ-maatregel noodzakelijk. Een voorwaardelijke PIJ-maatregel biedt onvoldoende veiligheid. De kans op onttrekking aan de behandeling en drugsgebruik door verdachte is dan te groot. Andere klinische settings bieden behandelingen van kortere duur of behandelingen die onvoldoende voor de problematiek van verdachte zijn. Als de problematiek van verdachte niet goed behandeld wordt, zal deze verergeren.

Ter zitting heeft de mevrouw [persoon 1] van de Raad voor de Kinderbescherming verklaard de conclusie dat aan verdachte een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel moet worden opgelegd, te handhaven. Zij heeft aangegeven dat al in maart 2025 een enkel persoonlijkheidsonderzoek is afgenomen en dat er toen al zorgen waren over wegloopgedrag, agressie en middelengebruik. Ook toen werd de kans op recidive hoog ingeschat. Verdachte is toen geplaatst bij [gezinshuis] binnen het civiele kader. Ook daar pleegde zij weer strafbare feiten. Uiteindelijk is de plaatsing gestopt en is ook de schorsing van de voorlopige hechtenis opgeheven. Voor de toekomst van verdachte is het van belang dat zij nu de juiste begeleiding en behandeling krijgt. Binnen een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel krijgt zij daartoe de meeste kansen.

Oplegging van de PIJ-maatregel in voorwaardelijke of onvoorwaardelijke vorm

Door de verdediging is verzocht om oplegging van een voorwaardelijke PIJ-maatregel.

De rechtbank begrijpt dat verdachte liever geen onvoorwaardelijk PIJ-maatregel opgelegd krijgt. Echter, uit wat de deskundigen van verdachte hebben gezien en over haar hebben opgemerkt, blijkt naar het oordeel van de rechtbank dat verdachte een langdurige en intensieve behandeling nodig heeft, met een sterk structurerende begeleiding en strakkere kaders dan een in tijd beperkte klinische of een ambulante behandeling kan bieden. Daar komt bij dat de deskundigen verwachten dat verdachte en haar omgeving niet in staat zijn om zich aan de voorwaarden van een voorwaardelijke PIJ-maatregel te houden. Mede gelet op de diverse overtredingen van de schorsingsvoorwaarden en de beëindiging van de gesloten plaatsing, volgt de rechtbank deze conclusie van de deskundigen.

Om een PIJ-maatregel op te kunnen leggen, moet zijn voldaan aan de verschillende voorwaarden die in artikel 77s van het Wetboek van Strafrecht zijn genoemd.

Ten eerste moet een verdachte een gebrekkige ontwikkeling of stoornis hebben.

Ten tweede moet het feit waarvoor de maatregel wordt opgelegd een misdrijf zijn waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van vier jaren of meer is gesteld of een misdrijf dat is genoemd in artikel 77s Wetboek van Strafrecht.

Ten derde moet de PIJ-maatregel noodzakelijk zijn voor de veiligheid van andere personen of goederen.

Ten vierde moet de PIJ-maatregel in het belang van een zo gunstig mogelijke ontwikkeling van een verdachte zijn.

De rechtbank kan de PIJ-maatregel alleen opleggen als een advies is gegeven door minstens twee gedragsdeskundigen, waarvan er één psychiater is (artikel 77s, lid 2 Wetboek van Strafrecht (Sr).

De rechtbank stelt vast dat aan deze wettelijke vereisten voor oplegging van een PIJ-maatregel is voldaan en legt dit als volgt uit.

De rapportages (zoals bedoeld in artikel 77s, lid 2 Sr) zijn hiervoor besproken. Door de gedragsdeskundigen is gerapporteerd dat verdachte lijdt aan diverse stoornissen en een gebrekkige persoonlijkheidsontwikkeling met antisociale trekken. Dit was ook al het geval toen verdachte de feiten pleegde. Er was bij verdachte ten tijde van het plegen van de strafbare feiten dus sprake van meerdere ziekelijke stoornissen en een gebrekkige ontwikkeling van haar geestvermogens. Daarmee is aan het eerste wettelijke vereiste voldaan.

De rechtbank stelt vast dat openlijke geweldpleging een misdrijf is waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld. Voor de bedreigingen geldt dat het daarvoor toepasselijke wetsartikel, artikel 285 lid 1 Wetboek van Strafrecht, in artikel 77s lid 1 Wetboek van Strafrecht specifiek benoemd staat als een misdrijf waarvoor een PIJ-maatregel kan worden opgelegd.

De deskundigen schatten de kans dat verdachte opnieuw strafbare feiten zal plegen en agressief gedrag zal laten zien wanneer zij niet op de juiste wijze zal worden behandeld in als groot. Om deze reden vindt de rechtbank dat de maatregel noodzakelijk is voor de veiligheid van andere personen of goederen. Daarmee is aan het tweede en derde wettelijke vereiste voldaan.

De deskundigen hebben grote zorgen geuit over de ontwikkeling van verdachte en denken dat zij een langdurige behandeling nodig heeft binnen een beveiligde setting. Volgens de deskundigen biedt de onvoorwaardelijke PIJ-maatregel hiervoor de enige mogelijkheid.

De rechtbank realiseert zich dat een onvoorwaardelijke PIJ-maatregel een uiterst middel is, maar vindt dit gelet op de persoon en problematiek van verdachte, het hoge recidiverisico, de ernst en aard van de feiten en het advies van de deskundigen passend en geboden. Binnen de kaders van de PIJ-maatregel kan verdachte starten met de behandeling die zij hard nodig heeft. Dit is in het belang van verdachtes eigen ontwikkeling, haar toekomst en van de maatschappij. Daarmee is ook aan het vierde wettelijke vereiste voldaan.

De duur van de PIJ-maatregel

De maatregel geldt voor een termijn van drie jaren. Na twee jaren eindigt de maatregel van

rechtswege voorwaardelijk, tenzij de maatregel wordt verlengd op de wijze zoals bedoeld in

artikel 6:6:31 van het Wetboek van Strafvordering. De rechtbank stelt vast dat de maatregel is opgelegd ter zake van misdrijven die gericht zijn tegen en gevaar veroorzaken voor de onaantastbaarheid van het lichaam van één of meer personen. Daarom kan de maatregel verlengd worden, telkens met ten hoogste twee jaren en tot een maximum van zeven jaren, als bedoeld in artikel 6:6:31 van het Wetboek van Strafvordering.

Dadelijke uitvoerbaarheid van de PIJ-maatregel

Nu er zonder behandeling van verdachte ernstig rekening mee moet worden gehouden dat zij opnieuw een misdrijf zal begaan dat gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam voor een of meer personen, zal de rechtbank de maatregel dadelijk uitvoerbaar verklaren.

Geen oplegging van straf

De rechtbank ziet geen meerwaarde in het opleggen van jeugddetentie naast de op te leggen maatregel. Behandeling en begeleiding, zoals deze binnen de PIJ-maatregel zal volgen, zijn van groot belang ter voorkoming van recidive en voor het op de rit krijgen van het leven van verdachte. De PIJ-maatregel duurt in ieder geval drie jaar en mogelijk langer na eventuele verlenging. Dit betreft dus een langdurig en intensief traject voor verdachte. Daarom zal de rechtbank aan verdachte geen straf opleggen naast de op te leggen maatregel.

Het inbeslaggenomen voorwerp wordt onttrokken aan het verkeer. Het voorwerp is hiervoor vatbaar en het wordt passend geacht om dat voorwerp te onttrekken aan het verkeer, omdat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet.

Standpunt van de officier van justitie

De vorderingen van benadeelde partijen [slachtoffer 9] , [slachtoffer 10] en [slachtoffer 6] kunnen integraal worden toegewezen, inclusief wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. De vordering benadeelde partij [slachtoffer 2] dient niet-ontvankelijk te worden verklaard.

Standpunt verdediging

De vorderingen van benadeelde partijen [slachtoffer 9] , [slachtoffer 10] en [slachtoffer 6] kunnen worden toegewezen zoals dat ook bij de zaak van de moeder van verdachte door de politierechter op 28 mei 2025 is gebeurd. De verdediging refereert zich aan het oordeel van de rechtbank wat betreft de vordering van benadeelde partij [slachtoffer 2] .

Oordeel rechtbank

De benadeelde partij [slachtoffer 9] vordert een schadevergoeding van € 100,= voor feit 1 onder parketnummer 02-340171-24.

De rechtbank is van oordeel dat onvoldoende is onderbouwd waaruit de schade bestaat.

De benadeelde partij zal daarom niet-ontvankelijk worden verklaard in deze vordering. De vordering kan bij de burgerlijke rechter worden aangebracht

De benadeelde partij [slachtoffer 10] vordert een schadevergoeding van € 751,78 voor feit 1 onder parketnummer 02-340171-24.

De rechtbank heeft hiervoor overwogen dat bewezen kan worden verklaard dat verdachte dit feit heeft gepleegd. Dit betekent ook dat verdachte onrechtmatig heeft gehandeld tegenover de benadeelde partij en dat zij verplicht is de schade van de benadeelde partij te vergoeden.

Naar het oordeel van de rechtbank zouden de bewezenverklaarde gedragingen van verdachte aan haar als een onrechtmatige daad kunnen worden toegerekend als haar leeftijd daaraan niet in de weg zou staan. Jeugdigen die, net als verdachte, ten tijde van het plegen van het feit nog geen veertien jaar oud waren, zijn namelijk civielrechtelijk niet aansprakelijk voor onrechtmatige gedragingen (artikel 6:164 BW). In dit geval is degene die het ouderlijk gezag over het kind uitoefent, daarvoor aansprakelijk. De moeder van verdachte is met het ouderlijk gezag over haar belast. Dit betekent dat zij aansprakelijk is voor de schade die de benadeelde partij door de bewezenverklaarde feiten hebben geleden (artikel 6:169 van het Burgerlijk Wetboek).

De vordering van de benadeelde partij wordt dan ook geacht te zijn gericht tegen de ouder van verdachte (artikel 51g lid 4 Sv).

De door de benadeelde gevorderde schadevergoeding acht de rechtbank toewijsbaar tot een bedrag van € 751,78, waarvan € 1,78 materiële schade en € 750,= immateriële schade.

Deze schade staat ook in een voldoende verband met het bewezenverklaarde handelen van verdachte, zodat ook sprake is van schade die een rechtstreeks gevolg is van het bewezenverklaarde feit.

Wettelijke rente

Tevens zal de gevorderde wettelijke rente worden toegewezen vanaf het tijdstip waarop het feiten werden gepleegd, te weten 26 oktober 2024.

Schadevergoedingsmaatregel

Aan verdachte kan geen schadevergoedingsmaatregel worden opgelegd, omdat zij, zoals hierboven is overwogen, civielrechtelijk niet aansprakelijk is voor onrechtmatige gedragingen. Aan de ouder (met gezag) kan geen (strafrechtelijke) schadevergoedingsmaatregel zoals bedoeld in artikel 36f Sr worden opgelegd. Zij is immers in deze zaak geen verdachte, maar slechts aansprakelijk voor de schade aan een derde toegebracht door haar kind die toen nog geen veertien jaar oud was.

De rechtbank stelt vast dat verdachte het strafbare feit samen met haar moeder heeft gepleegd. Nu haar moeder reeds is veroordeeld voor dit feit en de vordering ook in haar zaak is toegewezen, zal de rechtbank in onderhavige zaak niet bepalen dat sprake is van hoofdelijke aansprakelijkheid.

De benadeelde partij [slachtoffer 6] vordert een schadevergoeding van € 501,78 voor feit 1 onder parketnummer 02-340171-24.

De rechtbank heeft hiervoor overwogen dat bewezen kan worden verklaard dat verdachte dit feit heeft gepleegd. Dit betekent ook dat verdachte onrechtmatig heeft gehandeld tegenover de benadeelde partij en dat zij verplicht is de schade van de benadeelde partij te vergoeden.

Naar het oordeel van de rechtbank zouden de bewezenverklaarde gedragingen van verdachte aan haar als een onrechtmatige daad kunnen worden toegerekend als haar leeftijd daaraan niet in de weg zou staan. Jeugdigen die, net als verdachte, ten tijde van het plegen van het feit nog geen veertien jaar oud waren, zijn namelijk civielrechtelijk niet aansprakelijk voor onrechtmatige gedragingen (artikel 6:164 BW). In dit geval is degene die het ouderlijk gezag over het kind uitoefent, daarvoor aansprakelijk. De moeder van verdachte is met het ouderlijk gezag over haar belast. Dit betekent dat zij aansprakelijk is voor de schade die de benadeelde partij door de bewezenverklaarde feiten hebben geleden (artikel 6:169 van het Burgerlijk Wetboek).

De vordering van de benadeelde partij wordt dan ook geacht te zijn gericht tegen de ouder van verdachte (artikel 51g lid 4 Sv).

De door de benadeelde gevorderde schadevergoeding acht de rechtbank toewijsbaar tot een bedrag van € 501,78, waarvan € 1,78 materiële schade en € 500,= immateriële schade.

Deze schade staat ook in een voldoende verband met het bewezenverklaarde handelen van verdachte, zodat ook sprake is van schade die een rechtstreeks gevolg is van het bewezenverklaarde feit.

Wettelijke rente

Tevens zal de gevorderde wettelijke rente worden toegewezen vanaf het tijdstip waarop het feiten werden gepleegd, te weten 26 oktober 2024.

Schadevergoedingsmaatregel

Aan verdachte kan geen schadevergoedingsmaatregel worden opgelegd, omdat zij, zoals hierboven is overwogen, civielrechtelijk niet aansprakelijk is voor onrechtmatige gedragingen. Aan de ouder (met gezag) kan geen (strafrechtelijke) schadevergoedingsmaatregel zoals bedoeld in artikel 36f Sr worden opgelegd. Zij is immers in deze zaak geen verdachte, maar slechts aansprakelijk voor de schade aan een derde toegebracht door haar kind die toen nog geen veertien jaar oud was.

De rechtbank stelt vast dat verdachte het strafbare feit samen met haar moeder heeft gepleegd. Nu haar moeder reeds is veroordeeld voor dit feit en de vordering ook in haar zaak is toegewezen, zal de rechtbank in onderhavige zaak niet bepalen dat sprake is van hoofdelijke aansprakelijkheid.

De benadeelde partij [slachtoffer 2] heeft een schadevergoedingsverzoek gedaan zonder een bedrag op het schadeformulier in te vullen. Om die reden zal de rechtbank deze vordering niet-ontvankelijk verklaren.